İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2022/1989 K.2025/930

İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 29.09.2022 tarih 2019/645 E. 2022/765 K. sayılı kararın Dairemizce incelenmesi taraf vekillerince istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, üye ... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili, 19.07.2019 tarihinde, davalı ...

Sigorta A.Ş’nin ZMMS sigortacısı, davalı ...’in işleteni ve sürücüsü olduğu ... plakalı aracın, müvekkiline ait ... plakalı araca çarptığını, davalı sürücünün kazanın meydana gelmesinde asli kusurlu olduğunu, müvekkilinin ikamet ettiği Almanya’ya döndüğünde yaptırdığı tespitte aracında 5.742,98 Euro hasar ve 700,00 Euro değer kaybı oluştuğunun tespit edildiğini, davalı sigorta şirketine yapılan başvuru neticesinde sigorta şirketinin 05.12.2019 tarihinde 1.997,11 Euro karşılığı 12.720,34 TL hasar bedeli ve 17.12.2019 tarihinde 251,73 Euro karşılığı 1.642,36 TL değer kaybı ödemesi yaptığını,

ancak yapılan ödemelerin müvekkilinin zararını karşılamadığını, müvekkilinin ayrıca 916,90 Euro hasar tespit bedeli ve 510,00 TL tercüme bedeli ödediğini, arabuluculuk görüşmelerinde anlaşma sağlanamadığını iddia ederek, 3.745,87 Euro bakiye hasar bedeli ve 448,27 Euro bakiye değer kaybı olmak üzere toplam 4.194,14 Euro maddi zararın davalı ...'den tamamının,

diğer davalı sigorta şirketinden ise temerrüt tarihindeki bakiye poliçe limitinin Euro karşılığı olan 3.458,29 Euro'luk kısmının her iki davalı bakımından temerrüt tarihinden itibaren işleyecek Devlet Bankalarının Euro vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek (değişken) faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, tespit gideri 916,90 Euro ve tercüme gideri 510,00 TL'nin yargılama giderleri ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı ... Sigorta A.Ş. vekili, müvekkili şirketin sorumluluğunun 36.000,00 TL poliçe limiti ile sınırlı olduğunu, davacıya ait araç için yapılan başvuru neticesinde eksper tarafından belirlenen 12.720,34 TL hasar bedelinin 05.12.2019 tarihinde davacıya ödendiğini, eksper raporunda belirlenen 1.642,36 TL değer kaybı bedelinin de 17.12.2019 tarihinde davacıya ödendiğini, müvekkili şirketin davadan önce ödeme yapması sebebiyle temerrüde düşmediğini, sürücülerin kusur oranları için Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesinden rapor alınması gerektiğini, davacıya ait araçtaki hasarın belirlenmesi için bilirkişiden rapor alınması gerektiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı .., davanın haksız fiilden kaynaklanması nedeniyle mahkemenin yetkisiz olduğunu, kazanın meydana gelmesinde davacının kusurlu olduğunu, Adli Tıp Kurumu’ndan rapor alınması gerektiğini, talep edilen hasar ve değer kaybı bedelinin fahiş olduğunu, aracının davalı ... Sigorta A.Ş.‘ye ZMMS trafik sigorta poliçesiyle sigortalı olduğunu, ayrıca dava dışı ...Sigorta A.Ş.'ye de Kasko/İMM poliçesi ile sigortalı olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece; davalı zorunlu mali mesuliyet sigortacısının sigortalısı diğer davalı araç sürücüsünün, araç ile seyri sırasında olay mahalline geldiğinde, kontrolsüzce yolun sağından soluna doğru sol şeritteki diğer sürücü idaresindeki otomobile yakın mesafeden, aniden hatalı doğrultulu değiştirdiği, kazanın oluşumunda tek ağır kusurlu olduğu, davacıya ait aracın Almanya Federal Plakalı olduğu, davacı aracında meydana gelen hasarın Almanya ülkesi piyasa rayiçlerine göre belirlenmesi amacıyla İTÜ Makine Mühendisliği Fakültesinden heyet raporu alındığı,

dava dilekçesindeki talep sonucu ile birlikte değerlendirildiğinde davalı zorunlu mali mesuliyet sigortacısı açısından poliçe limitiyle sınırlı olmak kalan miktar yönünden ise davalı sürücünün hesaplanan hasar tazminatından ayrıca ve müştereken müteselsilen sorumlu olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne, 3.745,87 Euro hasar tazminatının 3.010,02 Euro'luk kısmının davalı sigorta şirketi yönünden 17.12.2019 tarihinden itibaren, diğer davalı ... yönünden 19.07.2019 tarihinden itibaren 3095 sayılı Yasanın 4/a maddesine göre işleyecek faizi ile birlikte ve fiili ödeme tarihindeki T.C.

Merkez Bankası Efektif Satış Kuru karşılığı Türk Lirası olarak müştereken ve müteselsilen tahsiliyle (davalı sigorta şirketi yönünden zorunlu mali mesuliyet sigorta poliçesi teminat limitiyle sınırlı olarak) davacıya verilmesine; kalan 735,85 Euro'luk hasar tazminatının davalı ... yönünden 19.07.2019 tarihinden itibaren 3095 sayılı Yasanın 4/a maddesine göre işleyecek faizi ile birlikte ve fiili ödeme tarihindeki T.C Merkez Bankası Efektif Satış Kuru karşılığı Türk Lirası olarak tahsiliyle davacıya verilmesine.

448,27 Euro değer kaybı tazminatının davalı sigorta şirketi yönünden 17.12.2019 tarihinden itibaren, diğer davalı ...yönünden 19.07.2019 tarihinden itibaren 3095 sayılı Yasanın 4/a maddesine göre işleyecek faizi ile birlikte ve fiili ödeme tarihindeki T.C Merkez Bankası Efektif Satış Kuru karşılığı Türk Lirası olarak müştereken ve müteselsilen tahsiliyle (davalı sigorta şirketi yönünden zorunlu mali mesuliyet sigorta poliçesi teminat limitiyle sınırlı olarak) davacıya verilmesine karar verilmiştir.

Karara karşı taraf vekillerince istinaf yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili, müvekkili lehine hükmedilen vekalet ücretinin hatalı olarak düşük hesaplandığını, vekalet ücreti hesabı yapılırken yabancı para alacağının karar tarihindeki TCMB Efektif Döviz Satış kuruna göre TL karşılığı üzerinden hesaplama yapılması gerektiğini, hüküm tarihi olan 29.09.2022 tarihinde TCMB'nin Euro efektif döviz satış kurunun 17,9825 TL olduğunu, vekalet ücretinin 75.421,12 TL üzerinden AAÜT'ye göre (%16) 12.067,38 TL olarak hesaplanması gerektiğini; Euro cinsi olan ekspertiz ücretinin TL'ye çevrilmesinin de hatalı olduğunu, mahkemece fiili ödeme tarihindeki TCMB kuruna göre TL olarak tahsiline karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın bu yönlerden kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ...

Sigorta A.Ş. vekili, müvekkili şirketin poliçeden kaynaklanan maddi tazminat sorumluluğunun sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında ve poliçe limiti olan 36.000,00 TL ile sınırlı olduğunu, bağımsız ekspertiz tarafından yapılan inceleme neticesinde tespit edilen 12.720,34 TL hasar tazminatının 05.12.2019 tarihinde, 1.642,36 TL değer kaybı tazminatının 17.12.2019 tarihinde davacıya ödendiğini, bilirkişi incelemesinde davacıya ait aracın önceki kazalarının, aracın kilometresinin ve aracın ticari olup olmamasının göz önünde bulundurulması gerekirken, bu hususlara değinilmediğini, müvekkilinin sorumluluğunu yerine getirdiğini,

kusur durumunun tespiti için Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesinden rapor alınması taleplerinin değerlendirilmediğini, davacı araç sürücüsünün şerit değiştirirken araç takip mesafesini koruyamadığını ve kazaya sebebiyet verdiğini, müvekkilinin tam kusurlu kabul edilmesinin hatalı olduğunu, Almanya'da yapılan ekspertiz raporuna göre sağ ön jant ve lastik sürtünme izlerinin davaya konu kazada oluşmadığının belirtildiğini, aracın önceki kazalarının, aracın kilometresinin ve aracın ticari olup olmamasının da değer kaybı hesabında gözönünde bulundurulması gerekirken bilirkişi raporunda bu hususlara değinilmediğini,

teknik üniversitelerin otomotiv ana bilim dalı öğretim üyeleri tarafından seçilecek bilirkişi heyetinden rapor alınması gerektiğini, 09.10.2020 tarihli bilirkişi raporuyla 15.06.2021 tarihli Adli Tıp Raporu arasındaki çelişkilerin giderilmesi gerektiğini, davacıya ait aracın Almanya'daki sigorta şirketinden ödeme alıp almadığı araştırılmadan hazırlanan raporun hatalı olduğunu, yapılan hesaplamada müvekkili şirketin ödemiş olduğu 1.997,11 Euro ve değer kaybı için 251,73 Euro'nun hesaba katılmadığını istinaf nedenleri olarak ileri sürmekle kararın kaldırılmasını istemiştir.

Davalı ... vekili, davacıya ait araç sürücüsünün yolun sol şeridinde seyir halindeyken önündeki araçla arasındaki güvenli takip mesafesini korumaması nedeniyle kazanın gerçekleştiğini, davacıya ait aracın sürücüsünün müvekkiline ait aracın şerit değiştirmesine müsaade etmediğini ve takip mesafesini koruyamadığını, kusur durumunun tespiti konusunda uzman adli trafik bilirkişisinden rapor alınması gerektiğini, 09.10.2020 tarihli bilirkişi raporunda makine bilirkişisince kusura ilişkin alanı dışında görüş beyan edildiğini,

dosyaya sundukları 24.10.2020 tarihli uzman mütaalasında davacının fren önlemini almakta geç kaldığının ve kazada kusursuz olamayacağının tespit edildiğini, hasar ile kazanın uyumsuz olduğunu, Almanya'dan alınan 17.08.2019 tarihli ekspertiz teklif raporunda listelenen unsurlardan bir kısmının kaza dışı olduğunu, 17.08.2019 tarihli ...

Araç Bilirkişi bürosu tarafından hazırlanan ekspertiz raporunun aracın onarımının yapıldığına dair bir belge değil bir teklif raporu mahiyetinde olduğunu, aracın onarım yaptırılıp yaptırılmadığı konusunda dosya içeriğinde hiçbir belge, fatura, bilgi olmadığını, ATK raporunda sadece 17.08.2019 tarihli ekspertiz teklif raporunun dikkate alındığını ve listelenen tüm hasarların kazayla ilintili ve uyumlu varsayıldığını, herhangi bir fotoğraflandırma ve gerekçelendirme yoluna gidilmediğini, kaza tespit tutanağına göre çarpma noktasının ön tamponun sağ uç kısmında ve sağ ön far üzerinde sürtme şeklinde olduğunu,

sağ ön çamurluktaki göçüğün bu kaza dışında gerçekleşmiş olan bir hasar olduğunu, kaza sonrası aracın fotoğrafında sağ ön far camının kırılmadığı ve ön tamponda da

çatlama olmadığını, bu parçaların değişmesine gerek bulunmadığını, sağ rot kolunun hasarlanmadığı halde ekspertiz teklif raporuna eklenme ihtimalinin bulunduğunu, hasarlanmış olması halinde aracın hareket edemeyeceğini, çamurluk davlumbazları, ön tampon köpüğü ve tampon taşıyıcısı, ön tampon orta parçası, ön tampon sağ taban taşıyıcısı hasarlarının kazanın çarpma noktasıyla örtüşmediğini, eski haline getirilmesi mümkün olan hasarların parça değişimine gidilerek müvekkilinden talep edilmesinin sebepsiz zenginleşmeye neden olacağını,

sağ ön farın değiştirilmesini gerektiren bir hasarın kaza sebebiyle olamayacağı gibi aracın sağ ön tamponunun sökülerek boyanması ile araçtaki onarımın tamamlanmasının kazanın oluş şekliyle örtüşeceğini, davacı tarafça dosyaya sunulmuş her iki ekspertiz raporuna da kazayla ilintisinin fatura vs ile kanıtlanmaması sebebiyle iştirak edilmemesi gerektiğini, toplam KDV hariç hasar bedelinin 345.18 Euro şeklinde olacağını, dosyaya onarım faturası ibraz edilseydi 345,18 € + 65,58 Euro (%19) KDV dahil 410,76 Euro hasar tazminatının söz konusu olacağını, davalı ...

Sigorta A.Ş.'nin toplam hasar bedeli olarak 05.12.2019'da 12.720,34 TL (1.997,11 Euro) ödeme yaptığını, bu durumda davalı ...

Sigorta A.Ş.'nin hasar bedeli olarak 1.651,93 Euro fazla ödeme yaptığını, aracın yurtdışı piyasa şartlarına göre işlem göreceğinden, ülkemizdeki 2. el piyasa şartlarına göre reel bir değer kaybının belirlenmesinin nasıl yapılması gerektiğini tarif eden bir yöntemin bulunmadığını, bir değer kaybı hesaplamanın da mümkün olmadığını, Yargıtay içtihatlarına göre yabancı plakalı araçlarda onarımın aracın kayıtlı olduğu ülkede yapılmış veya yapılması zorunlu ise ülke giderlerine göre belirlenmesi gerektiğini,

ancak Türkiye'deki yasal sigorta mevzuatının ise kazanın ilgili sigorta şirketine gerekli evraklarla başvurulmasını ve hasar dosyası açtırılmasını öngördüğünü, kaza tarihi itibariyle zorunlu trafik sigortasının araç başına maddi zarar tazminat limitinin 39.000,00 TL olduğunu, davalı sigorta şirketi vekilinin cevap dilekçesinde poliçe limitinin sehven 36.000,00 TL olarak belirtilmiş olma ihtimalinin bulunduğunu, davacıya ait aracın Almanya'daki sigorta şirketinden bir ödeme alıp almadığının tespit edilmesi gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, trafik kazası sonucu davacıya ait yabancı plakalı araçta meydana gelen hasar nedeniyle uğranılan zararın kazaya sebebiyet veren aracın işleteni ve zorunlu mali sorumluluk sigortacısından tahsili istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.

Davalı ... vekili, kusur oranlarının hatalı belirlendiğini, hasar ile kazanın uyumsuz olduğunu, davalı ... Sigorta A.Ş. vekili de kusur durumunun tespiti için Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesinden, hasar bedeli ve değer kaybı yönünden teknik üniversitelerin otomotiv ana bilim dalı öğretim üyeleri tarafından seçilecek bilirkişi heyetinden rapor alınması gerektiğini istinaf sebebi olarak ileri sürmüşler ise de, ilk derece mahkemesince kusur oranlarının tespiti için ATK Ankara Trafik İhtisas Dairesi'nden, hasar bedelinin ve değer kaybının tespiti için İTÜ Öğretim Üyelerinden denetime elverişli ve dosya kapsamına uygun bilirkişi raporları alınmış olmakla, davalıların bu istinaf sebeplerinin reddi gerekmiştir.

Davacı vekili, müvekkili yararına hükmedilen vekalet ücretinin karar tarihindeki kur üzerinden nisbi olarak hesaplanması gerektiğini istinaf sebebi olarak ileri sürmüş ise de, ilk derece mahkemesince vekâlet ücretine hükmedilirken dava tarihindeki kur esas alınarak dava değerinin belirlenmesi ve belirlenen bu bedel üzerinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca vekâlet ücreti hesaplaması yapılması yerinde olup, davacı vekilinin bu yöndeki istinaf sebebinin reddi gerekmiştir. (Yargıtay 11. HD 05.11.2024 tarihli 2024/3070 E. 2024/7743 K. Sayılı ilamı)

Toplan tüm deliller ile hukuki ve maddi vakıalar karşısında; ilk derece mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunun hüküm kurmaya ve denetime elverişli olmasına, davacının aracında oluşan zarar dolayısıyla hasar tazminatına hak kazanmasınına, kusur ve hasarın olayın oluş şekli ve dosya kapsamına uygun olarak belirlenmesine, araçtaki hasarın kaza ile uyumlu ve zararın gerçekçi olmasına, gerçek zarar ilkesi gereğince sigorta şirketinin aracın onarımı yapılsın ya da yapılmasın onarıma ilişkin fatura olsun ya da olmasın hasar bedeli üzerinden hesaplanan KDV'yi de zarar görene ödemek zorunda olmasına,

zararın poliçe kapsamı dışında kaldığının davalı sigorta şirketi tarafından ispat edilememesine, davalı sigorta şirketi yönünden limiti aşmayacak şekilde dava değerini oluşturan hasar bedeli yönünden yabancı para alacağının fiili ödeme günündeki Türk Lirası karşılığı üzerinden davalının sorumluluğu cihetine gidilmesine, tazminata talep ile bağlı olmak üzere yabancı para alacağına davalının sıfatına göre belirlenenen temerrüt tarihinden 3095 sayılı Kanun gereğince faiz yürütülmesine,

dava değeri yapılan yabancı paranın dava tarihindeki efektif döviz kuru karşılığı olan Türk Lirası esas alınarak kabul edilen miktar üzerinden harç ile karar tarihindeki tarifeye göre vekalet ücreti hesaplanmasına, yargılama gideri ve vekalet ücreti yönünden sigorta şirketinin sorumluluğunun kabul edilen dava değeri poliçe limitininin altında kaldığından oran yapılmaksızın belirlenmesine, tarafların iddia ve savunmaları ile dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin doğru nitelendirilmesine göre, davalıların istinaf itirazları yerinde değildir.

Ne var ki, yargılama giderlerinden olan ekspertiz ücretinin karar tarihindeki Türk Lirası karşılığı üzerinden yargılama giderine dahil edilmesi gerekirken, dava tarihindeki kur üzerinden Türk Lirası karşılığının tahsiline karar verilmesi hatalı olmuştur. Bu durumda, davalıların istinaf başvurularının HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-2 maddesi uyarınca kabulü ile yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığından ilk derece mahkemesi kaldırılarak yeniden esas hakkında karar verilmesine karar verilmesi gerekmiştir.