İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2022/2023 K.2025/939

İzmir 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 31/10/2022 tarih 2020/402 Esas - 2022/763 Karar sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, üye ... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin ... Bankası A.Ş. E-5 Maltepe Şubesine ait keşide yeri İstanbul, Keşidecisi ... Şti olan, 30.03.2018 keşide tarihli, 8021286 seri numaralı, 30.000,00 TL bedelli çeki kaybettiğini, söz konusu çekin iptali ve ödeme yasağı verilmesi istemi ile İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/367 Esas sayılı dosyasında dava açtığını, mahkemece ödeme yasağı kararı verildiğini, dava konusu çekin davalı şirket tarafından ...

T.A.Ş. bankasına ibraz edildiğinin İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesine bildirildiğini, mahkemece müvekkiline istirdat davası açması için süre verildiğini, müvekkilinin süresinde davayı açmış bulunsa da İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından arabuluculuk ön şart yerine getirilmediğinden davanın usulden reddedildiğini, arabuluculuk yoluna başvurulduğunu ancak anlaşma sağlanamadığını, çeki elinde iken kaybeden müvekkilin şirketi çekte yetkili ve hamili bulunduğunu iddia ederek, çekin istirdadına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, davacı tarafından İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/367 Esas sayılı dosyası kapsamında 26.03.2019 tarihine kadar dava açmak üzere süre verildiğinin beyan edildiğini, ancak verilen süre içerisinde usulüne uygun şekilde işbu davanın ikame edilmediğini, davanın süresinden sonra açıldığını savunarak davanın reddini talep etmiştir. İstanbul Anadolu 13. Asliye Ticaret Mahkemesinin 27.02.2020 tarih ve 2019/425 Esas 2020/128 Karar sayılı yetkisizlik ile dosya ilk derece mahkemesine gönderilmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, davalı şirketin ticari defterlerinde davacı ile herhangi ticaretinin olmadığı, fakat dava dışı ... Şti ile ticari ilişkinin var olduğu, davacı tarafından dava konusu çekin davalıya ... Şti. tarafından geldiği ancak iş bu çekin karşılıksız çıkması nedeniyle davalı tarafından dava dışı ... Şti.'ne iade edildiği, çekin .... Şti'ne iade edilmesi nedeniyle muhasebe hesaplarında yer almadığının şirketin mali müşaviri tarafından beyan edildiği; davalı ve dava dışı ... Ltd. arasındaki ticari ilişkinin 2017 yılı öncesinden var olduğu hususları nazara alındığında, mevcut belge ve bilgiler kapsamında dava ispatlanamadığından davanın reddine karar verilmiştir.

Karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili, müvekkilinin dava konusu çeki kaybettiğini, şahsi olan çek hakkında gerek bahsedilen 3. kişi olan tüzel kişilik ile gerekse de davalı şirket ile hiçbir bağının bulunmadığını, 3. kişilerin ticari defter kaydının neye ilişkin yapıldığının bilinmediğini, kaybedilen çek hakkında müvekkilinin zorla ödemeye mahkum edildiğini, mahkemece gerekli inceleme yapılmadan karar verildiğini istinaf nedenleri olarak ileri sürmekle kararın kaldırılmasını istemiştir.

GEREKÇE

Dava, çek istirdadı istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmiştir. Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.

6102 sayılı TTK'nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da, hamil hakkını 790. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." şeklinde düzenleme bulunmaktadır.

Bu düzenleme uyarınca rıza hilafına elden çıktığı ileri sürülen çekin istirdatına karar verilebilmesi için davacının dava konusu yaptığı çekin yetkili hamili olduğunu kanıtlaması yanında, çeki elinde bulunduran yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap ettiğini ya da iktisapta ağır kusuru bulunduğunu ispat etmesi gereklidir.

Bu durum karşısında davada ispat yükü çekin istirdatına karar verilmesini talep eden davacıya ait olup, aksinin kabulü kıymetli evrakın mücerretlik ilkesini ortadan kaldırır.

Somut olayda dava konusu çekin keşidecisinin dava dışı ... Şti., lehtar ve birinci cirantanın davacı ... olduğu, davacının çekin arkasını beyaz ciro şeklinde imzaladığı, çekin davalı tarafından bankaya ibraz edildiği anlaşılmaktadır. İspat yükü davacıda olup ciro silsilesi doğru olan çekin davalı tarafından alınması eylemi nedeniyle davalıya ağır kusur veya kötü niyet atfedilemeyeceği, aksinin davacı tarafça ispatlanmadığı kanaatine varılmakla mahkemece davanın reddine karar verilmesinde usul ve esas bakımından yasaya aykırılık bulunmamaktadır.

Bu durumda, istinaf kanun yoluna başvuranın dilekçesinde yer verdiği itirazların açıklanan gerekçe ışığında yerinde olmamasına, kararda kamu düzenine ilişkin bir aykırılık bulunmamasına, kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olmasına göre, duruşma açılmasına gerek görülmeyerek Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-1 maddesi gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.