İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2023/1427 K.2025/204

İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 12.07.2023 tarih 2021/758 E. 2023/606 K. sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacılar vekili, davalı ... ve davalı ... vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, üye ... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacılar vekili, 03.07.2021 tarihinde, davalı ...

Sigorta A.Ş.'nin kasko sigortacısı, davalı ...'ın maliki, davalı ...'ın sürücüsü olduğu ... plakalı aracın, davacıların desteği ...'ün sürücüsü olduğu ... plakalı motorlu bisiklete çarpması sonucunda davacıların desteğinin vefat ettiğini, müteveffanın eşi ...'ün çocukları ... ve ... ile annesi ... ve babası ...'ün müteveffanın desteğinden yoksun kaldığını, yakınlarının ölümü nedeniyle müvekkillerinin manevi olarak mağdur olduklarını, davalı sigorta şirketine 26.07.2021 tarihinde başvurduklarını, kazanın meydana gelmesinde davalı sürücünün kusurlu olduğunu iddia ederek davacı eş ve davalı çocuklar için 100.000,00'er TL,

davacı anne ve baba için 50.000,00'er TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı ... vekili, müvekkilinin davalı sigorta şirketinin poliçe gereğince ödemekle mükellef olduğu sigorta limitinden ve yargılama giderlerinden sorumlu olmadığını, poliçe limitlerini aşan taleplerle ilgili olarak davacının davasını kabul etmediklerini, ZMMS kapsamında ...

Sigorta A.Ş.'den hasar dosyasının davacılara yapılan bir ödeme var ise ibraname ve ödeme belgelerinin de ilgili şirkete müzekkere yazılarak dosyaya ibrazını talep ettiklerini, kazanın gerçekleşmesinde müvekkilinin sorumluluğunun bulunmadığını, Karşıyaka CBS 2021/12721 Sor. numaralı dosyasında alınan bilirkişi raporunda kusurun müteveffaya ait olduğunun tespit edildiğini, müteveffanın park halindeki müvekkiline ait aracı görüp önceden tedbir almadığını ve hızını azaltmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili, soruşturma dosyasında alınan 14/07/2021 tarihli raporda kazanın oluşumunda davacıların murisinin kusurlu olduğunun tespit edildiğini, ZMMS sigortacısına müzekkere yazılarak davaya konu kaza ile ilgili olarak davacılara maddi ve manevi tazminat ödemesi yapılıp yapılmadığının sorulması gerektiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Sigorta A.Ş. vekili, poliçe kapsamında müvekkili şirket aleyhine manevi tazminata hükmedebilmesinin ön koşulu olarak sigortalı araç sürücüsünün kusurunun tespit edilmesi gerektiğini, poliçe limitinin azami sınırı üzerinde fahiş oranda manevi zarar talep edildiğini, ihtiyari mali mesuliyet teminatı kapsamındaki manevi tazminat taleplerinin, kombine limitinin %25’i ile sınırlı olmak üzere teminata dahil edildiğini, ancak bu tutarın herhalükarda kişi başı bedeni zarar tutarının %50'sini aşamayacağını, kaza tarihinden itibaren faiz talep edilemeyeceğini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece; hükme esas alınan 08.05.2023 tarihli kusur raporuna göre, kazanın meydana gelmesinde ... plakalı araç sürücüsü davalı ...'ın sola dönüş kurallarına uymadığından dolayı %100 oranında asli kusurlu olduğu, ... plakalı motorlu bisiklet sürücüsü müteveffa ...'ün kusurunun bulunmadığı, park halindeki dava dışı ... plakalı otomobil sürücüsünün de kusurunun bulunmadığı; davacıların desteği ...'ün nin ölümü ile sonuçlanan kazanın meydana geliş şekli, davaya konu trafik kazasında davalı sürücünün kusur oranı, davacıların desteğinin ölmüş olması,

olay tarihindeki paranın alım gücü, tarafların ekonomik ve sosyal durumları, davacıların desteğinin ölümü nedeniyle çektiği elem ve ızdırap nazara alınarak, davanın kısmen kabulüne davacı eş ... için 50.000,00 TL, davacı çocuklar ... ve ... için 40.000,00'er TL, davacı anne ... ve davacı baba ... için 30.000,00'ar TL manevi tazminatın davalı ...

Sigorta A.Ş.'den (İMMS poliçe teminat limiti ile sınırlı sorumlu olmak üzere) dava tarihinden, diğer davalılar ... ve ...'tan kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.

Karara karşı davacılar vekili, davalı ... ve davalı ... vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacılar vekili, mahkemece hükmedilen manevi tazminat tutarlarının düşük ve yetersiz olduğunu, dava konusu olayda müteveffanın kusurunun bulunmadığını, hükmedilecek manevi tazminatın, zarara uğrayanda huzur duygusu doğurma ve ruhi ıstıraplarını dindirme etkisini sağlayacak miktarda olması gerektiğini, ilk derece mahkemesince ayrı ayrı karşı vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili, mahkemece müvekkilinin kazanın meydana gelmesinde tam kusurlu olduğu kabul edilmiş ise de, Karşıyaka C.Başsavcılığının 2021/12721 soruşturma numaralı dosyasına Adli Trafik Bilirkişisi ... tarafından sunulan 14.07.2021 tarihli raporda "müteveffa ..., sevk idaresindeki motorlu bisiklet ile ... sokak çift yönlü yol üzerinden seyrederken kazanın meydana geldiği no:... önünde geçiş önceliği sola dönüş yapan şüpheli idaresindeki otomobil araca göre aracı ile düz devam ettiğinden dolayı kendisinde olsa da,

müteveffa idaresindeki motorlu bisiklet ile kaza mahalline yaklaşırken yolun sol tarafında duraklayan araç ve sola dönüş yapan şüpheli idaresindeki araç ile yolun sağ tarafında park halinde olan araçları gördüğünde önceden yeteri kadar tedbir alıp motorlu bisikletinin hızını azaltarak mahal şartlarına uygunluğunu sağlayıp dikkatli ve tedbirli bir şekilde seyrine devam etmediğinden dolayı kazanın oluşumunda KTK 52/B maddesindeki trafik kurallarını ihlal ettiği" şeklinde beyanda bulunarak kazanın oluşumunda davacıların murisinin kusurlu olduğunu ortaya koyduğunu,

aynı şekilde müvekkili tarafından dosyaya sunulan özel bilirkişi raporunda da müteveffanın kazanın oluşumunda etken olduğu yönünde görüş bildirildiğini, kaza anını gösteren CD izlendiğinde müvekkilinin müteveffaya çarpmadığının, müteveffanın motoru çok hızlı kullanması nedeniyle dengesini kaybettiğinin ve motordan düşerek müvekkilinin ön tamponuna çarptığının görüleceğini, hükmedilecek manevi tazminatın uğranılan zararla orantılı, duyulan acıyı hafifletecek nitelikte ve hakkaniyete uygun olması gerektiğini, mahkemenin hükmettiği manevi tazminatın çok yüksek olduğunu belirterek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili, davalı sürücü vekili tarafından CMK m.67/son'a göre seçilen uzman bilirkişi heyet raporuna göre; müteveffa ...'ün sevk ve idaresindeki ... plakalı motorlu bisikletiyle olay yerine yaklaştığında karşısından gelen otomobili gördüğünde mevcut hızından dolayı durmayıp motorlu bisikleti ile birlikte devrilip savrulduğunun ifade edildiğini, yapılan bilirkişi incelemesinde müteveffanın motorlu bisikletinin L1 cinsinde olduğunun tespite edildiğini, L1 cins motorlu bisikletlerin şehir içerisindeki yasal hız sınırlamasının Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından 30 km/saat olarak belirlendiğini,

müteveffanın sevk ve idaresindeki ... plakalı motorlu bisikletin hızının ise bilirkişi heyeti tarafından yapılan teknik inceleme neticesinde 43,2 km/saat olarak tespit edildiğini, aracın yasal hız sınırının çok üzerinde olan hızı nedeniyle karşı yönden dönüşe geçen aracı gördüğünde her ne kadar fren tedbirine başvurmuş olsa da müteveffanın mevcut hızından dolayı duramadığını, motorlu bisikletin kontrolünü kaybettiğini ve motorlu bisikleti ile devrilerek savrulduğunu, mahkeme kararında bu rapora hiçbir şekilde dayanılmadığını,

Karşıyaka CBS 2021/12721 soruşturma numaralı dosyasında Adli Trafik Bilirkişisinden alınan 14.07.2021 tarihli raporda motorlu bisikletin sürücüsünün hızını azaltmadığından, dikkatli ve özenli bir şekilde seyrine devam etmediğinden dolayı kazanın oluşumunda 2918 s. KTK m.52/1-b uyarınca trafik kurallarını ihlal ettiğinin tespit edildiğini, mahkemece hükmedilen manevi tazminat miktarının çok yüksek olduğunu, mahkemece hükmedilen vekalet ücretlerinin hatalı olduğunu, davalı taraf üç kişiden oluştuğunu, bu kişilerin de vekillerinin bulunmadığını, davalı ...

Sigorta A.Ş.'nin poliçe teminat limiti ile sınırlı sorumlu olduğunu, bu limitin üzerinde kalan kısım yönünden herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını, davalı ...

Sigorta A.Ş. yönünden davanın tam kabul şeklinde karara bağlandığını, bu nedenle red vekalet ücretinin doğmayacağını, mahkeme kararının bu yönden kendi içinde çelişki barındırdığını, davacıların reddedilen vekalet ücretlerinin tamamının müvekkili ... ve davalı ... vekillerine verilmesi gerekirken tüm davalılara verilmesi şeklinde hüküm kurulmasının hatalı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, trafik kazası nedeniyle karşı aracın işleteni, sürücüsü ve İMMS sigortacısından manevi tazminat istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.

Davalı ... vekili ve davalı ... vekilinin kusur oranlarına ilişkin istinaf sebeplerinin incelenmesinde, 6098 sayılı TBK’nun 74. Maddesi uyarınca hâkim, zarar verenin kusurunun olup olmadığı, ayırt etme gücünün bulunup bulunmadığı hakkında karar verirken, ceza hukukunun sorumlulukla ilgili hükümleriyle bağlı olmadığı gibi, ceza hâkimi tarafından verilen beraat kararıyla da bağlı değildir. Aynı şekilde, ceza hâkiminin kusurun değerlendirilmesine ve zararın belirlenmesine ilişkin kararı da, hukuk hâkimini bağlamayacaktır.

Somut olayda, ilk derece mahkemesince trafik bilirkişisinden alınan 08.05.2023 tarihli raporda ... plakalı araç sürücüsü davalı ...'ın sola dönüş kurallarına uymadığından dolayı kazanın oluşumunda etken olduğu, ... plakalı motorlu bisiklet sürücüsü müteveffa ...'ün ise kazanın meydana gelmesinde kusurunun bulunmadığı tespit edilmiştir.

Dava konusu trafik kazasına ilişkin olarak Karşıyaka 2. Asliye Ceza Mahkemesinin 2021/847 E. Sayılı dosyası kapsamında ATK Trafik İhtisas Dairesinden alınan 27.09.2022 tarihli raporda da kazanın meydana gelmesinde davalı sürücünün asli kusurlu, müteveffanın ise kusursuz olduğu tespit edilmiş olup, yine davacılar tarafından Sigorta Tahkim Komisyonuna yapılan başvuru sonucunda alınan kusur raporunda da davalı sürücünün tam kusurlu olduğu tespit edilmiştir.

Mahkemece hükme esas alınan kusur oranlarının dosya kapsamı ve sözü edilen raporlar ile uyumlu olmasına göre, davalı ... vekili ve davalı davalı ... vekili vekilinin kusur oranlarına ilişkin istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.

Davacılar vekili, davalı ... vekili ve davalı ... vekilinin manevi tazminat miktarına ilişkin istinaf sebeplerinin incelenmesinde. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 49. maddesi gereğince haksız bir eylem sonucunda zarara uğrayan kimse, uğradığı maddi ve manevi zararın ödetilmesini isteyebilir. Manevi tazminat, zarar görenin kişilik değerlerinde meydana gelen eksilmenin (manevi zararın) giderilmesi, tazmin ve telafi edilmesidir.

Esasen manevi tazminat, ne bir ceza, ne de gerçek manasında bir tazminattır. Hükmedilecek bu para, zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer bir fonksiyonu olan özgün bir nitelik taşır. O halde bu tazminatın sınırı onun amacına göre belirlenmelidir. Takdir edilecek miktar, mevcut halde elde edilmek istenilen tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır.

(Yargıtay İBK 22.06.1966 tarih ve 1966/7 E. - 1966/7 K.) Olay nedeniyle davacıların manevi zarara uğrayacağı yadsınamaz bir gerçekliktir. Maddi zararda olduğu gibi manevi tazminatta kesin bir hesabın yapılması olanaksızdır. Bunun için tazminat miktarı, somut olayın özelliği, kusur durumu, tarafların sosyal ve ekonomik durumları dikkate alınarak TMK'nın 4. maddesi uyarınca hakim tarafından takdir ve tayin edilir.

Miktarın belirlenmesinde her olaya göre değişebilecek özel hal ve şartların bulunacağı da gözetilerek takdir hakkını etkileyecek nedenleri karar yerinde objektif olarak gösterilmelidir.

Bu itibarla, somut olayda davacıların eşi, babaları ve çocukları olan müteveffanın kullandığı motorlu bisiklete, davalıların işleteni, sürücüsü ve İMMS sigortacısı olduğu aracın çarpması sonucunda vefat ettiği, kazanın meydana gelmesinde kusurunun bulunmadığı gözetilerek, ölüm dolayısıyla davacıların maruz kaldığı bu acı ve elem ile yaşadığı sıkıntılar nedeniyle oluşan manevi zararına karşılık, takdir edilen manevi tazminat anılan ilke ve esaslar çerçevesinde az olup daha fazla miktarda manevi tazminata hükmedilmesi gerekir.

Davacılar vekilinin manevi tazminat tutarına yönelik istinaf sebepleri yerindedir.

Mahkemenin kabulüne göre de, davalı sigorta şirketi tarafından düzenlenen sigorta poliçesinde ihtiyari mali sorumluluk teminat limiti 100.000,00 TL olup, ilk derece mahkemesince davacılar yararına hükmedilen toplam manevi tazminat tutarı bu limitin üzerinde olmakla, davalı sigorta şirketi yönünden reddedilen bir tutar bulunmadığından, davalı sigorta şirketi yararına red vekalet ücretine hükmedilmesi de isabetli olmamıştır. Davalı ... vekilinin bu yöndeki istinaf sebebi yerinde görülmüştür.

Bu durumda, davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine, davacılar vekili ve davalı ... vekilinin istinaf başvurularının HMK'nın 353/1-b-2 maddesi uyarınca kabulü ile yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığından ilk derece mahkemesi kaldırılarak yeniden esas hakkında karar verilmesine karar verilmesi gerekmiştir.