İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2023/679 K.2025/1629

İzmir 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 07.11.2022 tarih 2022/146 E. 2022/776 K. sayılı kararın Dairemizce incelenmesi taraf vekillerince istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, üye .... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili, müvekkili şirketinin davalı bankadan 28.10.2011 tarihinde 2.500.000 TL kredi kullandığını, fazla tahsil edilen kredi erken kapatma ücreti olan 244.681,34 TL'nin 1.000 TL'lik kısmının tahsili amacıyla açılan davada İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2014/316 E, 2016/67 K sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verildiğini, davalının temyiz etmesi üzerine Yargıtay 11. H.D.

2016/13075 E., 2018/.486 K sayılı kararı ile bozma kararı verildiğini, tashihi karar talepleri sonrası kararın erken kapatma ücretinin iadesi kısmı ile ilgili bozma kararı kaldırılıp, yerel mahkeme kararının onandığını, bu kararın kesinleştiğini, davalı banka tarafından düzenlenen Genel Kredi Sözleşmesinin 54. Maddesinde erken ödeme düzenlenip ve erken ödemenin bankanın kabulüne bağlandığını, ancak herhangi bir erken ödeme bedeli oranı yazılmadığını, ayrıca davalı bankanın dosyaya sunduğu Bireysel Kredi hizmet, komisyon tarifesinde,

müvekkilinin hesap kapatma tarihi olan 02.04.2013 tarihinde erken kapatma ücretinin %2 olması gerektiğinin belirlendiği bu nedenlerden dolayı İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2014/316 E- 2016/67 K sayılı kararı ile verilen ve kesinleşen dosyasına göre 1.000 TL'nin mahsubuyla bakiye 194.745,072 TL'nin ödeme tarihi olan 02.04.2013'den itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan istirdadını talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, henüz kesinleşmeyen bir davaya istinaden ek dava açılamayacağını, talebin zamanaşımına uğradığını, dava konusu edilen erken ödeme ücretinin taraflar arasındaki sözleşmeye ve bankacılık mevzuatına uygun olarak tahsil edildiğini, bankalarınca tahsil edilen davaya konu erken ödeme ücretinin oranının her ne kadar sözleşmede açıkça belirtilmemiş olsa da, kapsam, miktar ve koşullarının banka iç mevzuatında belirli olduğunu, somut olayda da banka şubesince banka iç yönergelerine,

ücret ve komisyon tarifelerine göre o dönemde davaya konu türden ticari krediler açısından cari olan %10 oranına göre erken ödeme komisyonu tahsil edildiğini, davacı vekilinin dayanak gösterdiği dava dosyasından verilen kararın banka aleyhine olan kısmının hukuka aykırı olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre,alınan bilirkişi raporunda 194.745,07 TL alacaklı olduğu, davalının zaman aşımı definin, 4. ATM'nin 2020/246 E sayılı dosyasıyla açılan davada, zaman aşımı süresi kesildiğinden ve bu zaman aşımı süresi dolmadığından zaman aşımı definin reddine, davanın kabulüyle, 4. ATM'nin 2020/246 E sayılı dosyasının erken kapama komisyonuna ilişkin kesinleşmiş kararı da dikkate alınarak, 194.745,07 TL'nin dava tarihinden itibaren ticari faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmiştir. Karara karşı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davalı vekili, İzmir 4. ATM 2020/246 E dosyasında davacı taraf erken ödeme ücreti için kısmi dava açtığı talebin sebepsiz zenginleşme iddiasına dayanması nedeniyle istirdat davasının masrafın tahsili tarihinden itibaren 2 yıl içerisinde açılması gerektiğini, davacının önceki davasıyla erken ödeme ücretinin sadece 1000 TL'lik kısmı yönünden zamanaşımının kesildiğini, huzurdaki davanın açıldığı tarih itibariyle davaya konu talebin zamanaşımına uğradığını, karara dayanak bilirkişi raporunun İzmir 4.ATM'nin 2020/246 E sayılı dosyasında alınan raporun baz alınmasının ve davacının peşinen haklı kabul edilmesinin hukuka aykırı olup,

ek rapor taleplerinin reddinin hatalı olduğunu, İzmir 4.ATM dosyasında temyiz ve karar düzeltme aşamalarında birbiriyle çelişik kararlar verilmesi nedeniyle yeniden esastan inceleme yapılması gerektiğini, tahsil edilen erken ödeme ücretinin oranı her ne kadar sözleşmede açıkça belirtilmemiş olsa da, banka şubesince banka iç yönergelerine, ücret ve komisyon tarifelerine göre o dönemde davaya konu türden ticari krediler açısından cari olan %10 oranına göre erken ödeme komisyonu tahsil edildiğini,

bankanın erken ödeme isteğini kabul etmesi durumunda erken ödemeden doğan faiz ve komisyon kaybının ve oluşabilecek mali yükümlülüklerin müşteriden istenebileceğinin düzenlendiğini, davaya konu masrafların tahsil tarihi itibariyle "banka ticari kredi masraflarının oranları" hakkında yasal düzenleme bulunmadığından,

emsal yargıtay kararları çerçevesinde ticari kredi masraflarında sözleşme hükümleri ve diğer bankaların aynı tür kredilerdeki emsal komisyon oranlarının nazara alınması gerektiğini, bilirkişi heyeti TCMB'den edinildiği iddia olunan, sadece birkaç bankayı kapsayan birtakım oranlardan bahsederek rapor düzenlediklerini, TCMB'nin dayanak yazısının dosyada bulunmadığını, kaldı ki, bankaların her bir kredi türü yönünden hangi oranda erken kapama komisyonu tahsil ettikleri bilgisinin TCMB nezdinde yer almadığını, bu bilgilerin kredi türü ve miktarı açıkça belirtilmek suretiyle ilgili bankalardan sorulması gerektiğini,

İzmir 4. ATM Mahkemesince sözkonusu delillerinin toplanmadan, emsal içtihatlara aykırı hüküm kurulduğunu, Mahkemece bizzat bankalara müzekkere yazılmadan, emsal masraf-komisyon oranları bilgileri toplanmadan, yalnızca bilirkişinin raporunda yazdığı dayanağı belli olmayan, kişisel bilgi ve yorumlar üzerinden sonuca gidildiğini, hükme esas alınan bilirkişi raporunda bankalardaki emsal erken ödeme ücretlerinin "%2 ila % 4 arasında olduğunun bilindiği" "davaya konu işlemde takdiren % 2 komisyon alınması gerektiği" şeklinde muğlak ifadeler üzerinden hiçbir somut delil olmaksızın hesaplamalar yapıldığını,

halbuki ilgili dönemlerde bankalarca bu tür kredilerden % 5-% 15 bandında erken kapama komisyonu alındığını, kredinin kapatıldığı tarihlerde banka iç düzenleme ve yönergeleri kapatılan kredinin % 10'u erken kapama ücreti alınmasını emrettiğini, önceki bağlantılı dava dosyasıyla yetinilmeksizin davanın esası yönünden yeniden yargılama yapılarak sonuca gidilmesi gerektiğini, İzmir 4. ATM hükmünde fazlaya dair haklar açısından bir tespit yapılmadığını belirtmiştir.

GEREKÇE

Dava, davacı tarafından davalı bankadan kullanılan ticari kredi nedeniyle davacıdan tahsil edilen erken ödeme komisyonunun iadesi istemine ilişkin olup ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle davanın kabulüne karar verilmiştir. Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve kamu düzeniyle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır. Dairemizin geri çevirme kararı sonrasında ilk derece mahkemesinin ek kararı ile davacının istinaf başvurusunun reddine karar verildiği ve bu karara karşı istinaf yoluna başvurulmadığı anlaşıldığından davacının istinaf itirazı incelenmemiştir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin bu husustaki son dönemdeki kararlarında sözleşme tarihine göre ikili ayrıma gittiği, 818 sayılı Borçlar Kanunun zamanında düzenlenen sözleşmeler yönünden sözleşmede bir oran belirtilmesi halinde bu oran, bir oran belirtilmemesi halinde bankanın Merkez Bankasına bildirdiği oran, bu da yok ise emsal banka uygulamalarına göre makul bir oran belirlenmesi gerektiği, sözleşme tarihi 6098 sayılı TBK döneminde ise sözleşme hükümleri yönünden aynı yasanın 19, 20. maddesi uyarınca genel işlem koşulları yönünden incelemeye tabi tutulması,

kredi sözleşmelerinde yer alan masraf tahsiline ilişkin hükümlerin yazılmamış sayılması sebebiyle oluşan boşlukların öncelikle bankanın 09.12.2006 tarihli Resmi Gazete’de Merkez Bankası tarafından yayınlanan ve 2014/6 sayılı tebliğ ile güncellenen 2006/1 sayılı tebliğin 3., 4. ve 6/2 maddeleri uyarınca belirleyip ilan ettiği oranlar, bankanın bu yönde yapmış olduğu bir ilan bulunmadığının tespit edilmesi halinde ise emsal banka uygulamaları gözetilerek doldurulması gerektiği yönündedir.

(Yargıtay 11. HD'sinin 16/12/2019 tarih 2018/4910 E-2019/8174 K, 30.09.2019 tarih 2018/5750 E- 2019/5991K, 26.09.2019 tarih 2018/4650 E-2019/5901K sayılı kararları).Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulu'nun 07.07.2020 tarihli kararıyla 19. Hukuk Dairesi kapatılarak işleri 11. Hukuk Dairesi'ne devredilmiş olmakla Yargıtay 19.HD'sinin uygulamaları da dikkate alınarak uyuşmazlığın incelenmesi gerekmektedir.

Yargıtay 19. HD'sinin 08.05.2019 tarih 2018/426 E, 2019/3029 K sayılı kararında ise genel işlem şartı olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığı, sözleşmede bir oran belirlenmiş ise bu oranın uygulanması gerektiği belirtilmiştir. Böylelikle Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin 6098 sayılı TBK'dan sonra düzenlenen sözleşmelerde aynı yasanın 19 ve 20 maddeleri uyarınca genel işlem koşullarına yönelik denetim yapılmaması, sözleşmedeki oranın uygulanması görüşünde olduğu anlaşılmaktadır.

Eldeki dosyada mahkemece dosya arasına davaya konu kredi sözleşmeleri ve ilgili tüm belgeleri, kredi sözleşmelerinin imzalandığı ve borcun kapatıldığı dönemi kapsayan zaman aralığında davalı banka tarafından Merkez Bankasına ticari kredilerle ilgili dava konusu iadesi istenen masraf kalemleri konusunda bildirilen ve ilan edilen oranlar, bu hususlardaki emsal banka uygulamalarına göre karar verilmesi gerekmektedir.

İzmir 4. ATM'nin 2020/246 E-2020/655 K sayılı dosyasında erken kapama komisyonu hususunda verilen kararın Yargıtay 11. HD, nin 2018/3971 E., 2020/884 K sayılı karar düzeltme ilamıyla onanarak kesinleştiği, alınan bilirkişi raporuyla iade edilmesi gereken erken ödeme komisyonunun 195.745.07 TL olarak hesaplandığı anlaşılmıştır.

Açıklanan tüm bu hukuki ve maddi vakıalar karşısında; tarafların iddia ve savunmaları ile dayandıkları belgelere göre; aynı talebe ilişkin olarak İzmir 4. ATM'nin 2020/246 E-2020/655 K sayılı dosyasında yapılan yargılama sonucunda verilen kararın Yargıtay 11. HD'nin 2018/3971 E., 2020/884 K sayılı karar düzeltme ilamıyla onanarak kesinleşmiş olmasına, TBK'nun 146.

Maddesi gereğince kesinti tarihiden itibaren 10 yıllık zamanaşımı süresi içerisinde davanın açılmış olmasına, netice itibariyle ilk derece mahkemesince verilen kararda bir hukuka aykırılık bulunmamasına, bu durumda, istinaf kanun yoluna başvuranın dilekçesinde yer verdiği itirazların açıklanan gerekçe ışığında yerinde olmamasına, kararda kamu düzenine ilişkin bir aykırılık bulunmamasına, kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olmasına göre, duruşma açılmasına gerek görülmeyerek HMK'nun 353/1-b-1 maddesi gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.