İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2023/990 K.2025/1864

Taraflar arasındaki davadan dolayı Muğla Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 11/04/2023 gün ve 2022/981 Esas - 2023/245 Karar sayılı hükmün istinaf yoluyla Dairemizce incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için üye ... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili, davalının ve eşinin market işletmeciliği yaptığını, davacı ile davalı arasında araç alım satımı yaptıklarını, daha önceki araç alış-verişinden 25.000,00 TL borcunun kaldığını, alacağını istemek için gittiğinde, davalının eşinin marketi devir edeceğini bildirdiğini, kendisini teklifte bulunduğunu, kabul etmediğini, daha sonra eşinin kendi işyerine gelerek marketin cirosunun iyi olduğunu, markette 800.000,00 TL civarı malının olduğunu, zararına devir edeceğini ikna ettiğini, piyasanın çok üstünde 700.000,00 TL ye anlaştıklarını, 07/06/2022 günü devir edilecek paradan düşülmek üzere 320.000,00 TL senet,

toptancıya olan borcunu ödemek içinde kredi kartından 25.000,00 TL davalıya verildiğini, kredi kartından izni olmadan 36.000,00 TL kullandığını, davalının stokta bulunan mallarından bazılarını çıkarttığını ve 25.000,00 TL'nin üstünde borcunun olduğunu duymasına rağmen dükkandaki malları sayarak fiyatının ona göre belirlemeyi talep ettiğini, davalının ve eşinin bunu kabul etmediğini, marketi devir alamayacağını bildiriğini, kendisine olan borçların ödenmesini ve senetlerin ve kredi kartının iadesini talep ettiğini, davalı senetleri vermeyince polise ihbar ettiğini, davalı ve eşinin kendisi hakkında şikayette bulunduğunu,

senetlerin daha önceki alım satımdan kaynaklandığını, market alış verişiyle alakalı olmadığını beyan ettiklerini, alışverişlerin yapıldığı araç alım satım noter sözleşmelerinde araç bedellerinin alındığının açıkça belli olduğu, araç sözleşmelerinden borcunun olmadığını, icra takibine konu Ortaca İcra Müdürlüğünün 2022/3556 E dosyasından yatan paranın dava sonuna kadar teminat karşılığında icra veznesine yatıracağı paranın alacaklıya ödenmemesi, yapılan senet protestosunun TC Merkez Bankasına bildirilmemesi için ihtiyati tedbir kararı verilmesi,

07.06.2022 tanzim ve 30.07.2022 vade tarihli 50.000,00 TL- 07.06.2022 tanzim ve 30.08.2022 vade tarihli 50.000,00 TL- 07.06.2022 tanzim ve 30.09.2022 vade tarihli 50.000,00 TL- 07.06.2022 tanzim ve 30.10.2022 vade tarihli 50.000,00 TL- 07.06.2022 tanzim ve 30.11.2022 vade tarihli 50.000,00 TL- 07.06.2022 tanzim ve 30.12.2022 vade tarihli 70.000,00 TL olmak üzere toplam 320.000,00 TL bedelli bonolardan dolayı davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

CEVAP

Davalı vekili, davacının dava dilekçesi ile, borçlu olmadığını belirttiğini bunu ispatlayacak herhangi bir belge ve delil sunmadığını, kambiyo ilişkisinin varlığı esasen davacı tarafından kabul edildiğini, davalının kambiyo alacağını ayrıca başka delillerle ispat etmesine gerek olmadığını, bedelsizlik iddiasına gelince: bedelsizlik davacının öne sürdüğü bir vakıa olduğuna göre bunu ispat yükünün de davacıya ait olduğunu, kambiyo senedinin bir temel alacağın varlığına karine oluşturması da aynı sonuca varılmasını zorunlu kıldığını, bedelsizliğe dayalı menfi tespit davası açan borçlu temel alacağın mevcut olmadığını,

bedelsizlik iddiası senede karşı olduğundan, kural olarak ancak bir kesin delille ispat edilebileceğini, bonoya dayalı icra takibine ilişkin yapılan menfi tespit istemlerinde bedelsizlik iddiasını ispat yükü davacı borçluda kaldığını, davacı dava dilekçesinde bedelsizlik iddiasını ispatlayacak herhangi bir delil sunmadığını belirterek davanın reddine ve davacı/borçlu’nun, icra inkar tazminatı ödemesine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, "taraflar arasında daha önceden araç satış sözleşmeleri nedeniyle ticari ilişki yaşandığı, araç satış sözleşmeleri asıllarının davacı vekilince dosyaya sunulduğu incelenmesinde, davalının noterdeki beyanında,"bedelin nakden ödendiğini ve parayı teslim aldığını" açıkça belirttiği, savcılık dosyasında 08/06/2022 tarihli davalının eşi olan ....'ın ifadesinde, market satışı için davacının yanına 06/06/2022 tarihinde konuşmaya gittiğini, market için, 350.000,00 TL'sini 2011 model araç, 550.000,00 TL'sini de nakit olarak toplamda 900.000,00 TL'ye anlaştıklarını,

bir gün sonra 07/06/2022 tarihinde dükkanın mal sahibine birlikte gittiklerini ve yeni kira kontratı düzenlediklerini beyan ettiği, dava konusu edilen senetlerin market satışına ilişkin verilmediğini, daha öncesinden davacının davalıya borçlu olduğunu ve bu nedenle verildiğini beyan etmiştir. Davalı vekili de cevap dilekçesinde toplam 320.000,00 TL'lik 6 adet senedin sebepten mücerret olduğunu, bedelsizlik iddiasını ispat yükünün davacı borçluda kaldığını beyan etmiştir.

6 adet dava konusu senedin tanzim tarihi 07/06/2022 'dir. Yani tarafların Market satış görüşmelerinin yapıldığı günün ertesi gününde ve "yeni kira kontratının" yapıldığı günde senetler davalıya verilmiştir.

08/06/2022 tarihinde de davacı sözleşmeden geri dönmek istediğini bildirmek üzere markete gitmiş ve yaşanılan tartışma neticesinde CBS dosyası açılmış, çekişmenin hukuki ihtilaf olması nedeni ile de KYOK kararı verilmiştir.Market devrinin anlaşmasının yapıldığı günde davacının eski borçları için davalıya, 320.000,00 TL'lik 6 adet senet vermesi hayatın olağan akışınaaykırıdır.

Davacının, davalıya"iddia edildiği gibi" diğer eski borçlar dururken market için 550.000,00 TL nakit olarak ödeme yapacağı iddiası da akla ve mantığa uygun düşmemektedir. Çünkü marketin toptancılara olan borcunun ödenmesi için dahi davacı davalıya kredi kartını vermiş ve bu kredi kartından 36.000,00 TL market borcu ödemesi davalı tarafından gerçekleştirilmiştir. Yaşanılan tartışma neticesinde de market davacıya devir edilmemiştir.

Mahkememizce dinlenen tanık ifadesinde ve tarafların birbirinden şikayetçi olduğu savcılık dosyasında alınan taraf ifadelerinde belirtildiği üzere davacının marketi almaktan vazgeçmesi üzerine tartışmanın yaşandığı sabittir. Davalı taraf 320.000,00 TL'lik toplam 6 adet senedin önceki ticari ilişkileri nedeniyle verildiğini iddia ederek, ispat yükünü üzerine almıştır. Ancak dosya kapsamında davacının davalıya market devri dışında borçlu olduğu ispat edilememiştir.

Davalı, cevap listesinde yemin deliline de dayanmadığından davalı tarafa yemin delili hatırlatılamamıştır.

Davaya konu 6 adet senedin market devri için tanzim edildiği gerekçesiyle davanın kabulüne davacının Ortaca İcra Müdürlüğünün 2022/3556 E sayılı takip dosyasında takibe konu edilen 07/06/2022 tanzim ve 30/07/2022 vade tarihli 50.000,00 TL'lik senet ile mahkemece verilen tedbir kararı gereği icraya konmayan ve dava konusu edilen diğer senetler nedeniyle borçlu olmadığının tespitine, davacının kötüniyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

Karara karşı Davalı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davalı vekili, senedin bedelsiz olduğunun veya borcun itfa veya ihmal edildiğinin yalnız resmi veya imzası alacaklı tarafından ikrar edilmiş belge ile ispat edilebileceğini, borçlunun İİK Madde 169 uyarınca böyle bir belge sunmadığını, bedelsizlik iddiası senede karşı olduğundan ancak kesin delille ispat edilebileceğini, dava konusu bonolardan dolayı borçlu olmadığı hususunda ispat yükümlüğünün davacıya ait olup, davacının borçlu olmadığını ancak usulüne uygun yazılı ve kesin delille ispatlayabileceğini istinaf nedenleri olarak ileri sürmekle kararın kaldırılmasını istemiştir.

GEREKÇE

Dava, dava konusu bonoların bedelsizliği iddiasına dayalı menfi tespit istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.

Eldeki dava, İİK'nun 72. Maddesi uyarınca kambiyo senetlerinin bedelsizliğine dayalı menfi tespit davası olup, davacının bonodaki imzalara itirazı bulunmadığı gibi, bonolardan kaynaklı borcun ödendiği yönünde herhangi bir yazılı delil sunmadığı, davalının da bu yönde bir kabulünün bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Menfi tespit davalarında kural olarak davalı alacaklı alacağını ispatla yükümlüdür. Ancak dava ve takip konusu bonolar kambiyo senedi vasfında olup illetten mücerrettir. Bu durumda mahkemece, dava konusu senetlerin kambiyo senedi vasfında olup sebepten mücerret olduğu ve davacının söz konusu senetler nedeniyle borçlu bulunmadığını kesin delille ispat yükü altında bulunduğu gözetilerek, ispat yükü kendisinde bulunan davacının delilleri toplanıp değerlendirilerek, gerektiğinde davacının dava dilekçesinde yemin deliline de dayandığı gözetilerek, son olarak HMK'nun 225 ve devamı maddeleri gereğince yemin deliline dayanıp dayanmayacağı da hatırlatırlarak, sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, ispat yükünün tayininde yanılgıya düşülerek yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Bu durumda, ilk derece mahkemesince uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış ve değerlendirilmemiş olması nedeniyle Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-6 maddesi uyarınca istinaf başvurularının esasa ilişkin hususlar incelenmeksizin kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.