İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2023/298 K.2024/1890

Manisa Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 03/11/2022 Tarih ve 2022/760 E. 2022/1383 K.sayılı kararının istinaf başvurusu yoluyla incelenmesinin davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dairemize gönderilen dosya incelendi, dosya içeriğine göre incelenmenin duruşmasız olarak yapılması uygun görülmekle, gereği konuşulup düşünüldü.

İSTEM

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı tarafından, müvekkili aleyhine 15.200 TL bedelli bir senede dayalı olarak Manisa 3.İcra Dairesinin 2016/15949 esas sayılı icra takip dosyası ile icra takibine başlandığını, müvekkilinin, davalıya borcunun bulunmadığını, müvekkilinin boya ve tadilat işleri yapmakta olduğunu, davalı ile aralarında bir mal alışverişi olmadığını, 2015 yılında, müvekkilinin arkadaşı ...'nın, bir yerden borç para alacağını ve borcu sadece müvekkilin de borç senede imza atması halinde vereceklerini söylediğini, müvekkilinin de bedelin yazılı olması halinde imza atacağını söylediğini,

müvekkilinin sadece bedel bölümü yazılan senede imza attığını, davalıya 21/09/2015 tarihinde, 11.000 TL , 14/10/2015 tarihinde, 8.200 TL ve 20/11/2015 tarihinde, 8.600 TL olmak üzere toplam 27.800 TL ödeme yapmış olmasına rağmen, senedin iade edilmediğini, boş yerlerin doldurularak icraya konulduğunu, müvekkilinin, yardımcı olmaya çalışırken dolandırıldığını iddia ederek, senedin bedelsiz kaldığını, takibin haksız ve kötü niyetli olduğunu, bu nedenle borçlu olmadıklarının tespitine ve bonoda yazılı miktarın %20 si üzerinden davalı aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının, 2016 yılında başlatılan icra takibinden yeni haberdar olmuş gibi aradan geçen süreden sonra tamamen kötü niyetli olarak iş bu davayı açtığını, dava değeri dikkate alınarak, alacağın senetle ispat edilmesi gerektiğinden, davacının tanık dinletmesine muvafakatları olmadığını, müvekkilinin davacıya elden verdiği nakdi borca karşılık senet aldığını, vadesinde ödenmeyen borç için icra takibi başlattığını, davacının ödediğini iddia ettiği miktarların müvekkiline olan başkaca borçlarına istinaden ödediğini, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olan davanın reddine karar verilerek, müvekkili lehine % 20 oranında kötüniyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ

İlk derece mahkemesince "...her ne kadar davacı, Manisa 3. İcra dairesinin 2016/15949 Esas sayılı dosyasında takibe dayanak bononun, teminat senedi olarak davalıya verildiğini ve borcun ödendiğini, bu nedenle bu bono nedeniyle davalıya borcunun bulunmadığını iddia etmiş ise de, yapılan havalelerin tarihinin, dava konusu bononun düzenleme tarihi öncesi olması,

havalelerde dava konusu bonoya istinaden ödeme yapıldığına dair açıklamanın bulunmaması ve dava konusu bononun bedel dışındaki kısımlarının anlaşmaya aykırı doldurulduğuna dair kesin delil ibraz edilmemesi karşısında, davacının, dava konusu bono bedelinin ödendiğine ilişkin iddiasını kesin deliler (senet, yazılı belge, mahkeme içi ikrar, yemin ve kesin hüküm) ile ispat edemediği anlaşılmakla, ispatlanamayan davanın reddine ve şartları oluşmadığından, davalının, kötü niyet tazminatı talebinin reddine ..." ifadelerini içeren gerekçelerle davanın reddine karar vermiştir.

İSTİNAF TALEBİNDE BULUNAN

Davacı vekili istinaf talebinde bulunmuştur.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili istinaf başvurusunda özetle; ilk derece mahkemesi tarafından ispat edilemediği gerekçesi ile red edildiği, davacının davalıya borcu olmadığını, davacı ile davalı arasında bir ticari bir alım satım olmadığını, davalı başka bir yerden borç para alıvereceğini söyleyerek boş bir senet imzalattığını, davacı farklı tarihlerde toplam 27.800,00 TL verdiğini ancak davalı tarafından dekontların davacıya verilmediğini, davalı senedin boş yerlerini doldurarak icraya koyduğunu, davacı maddi durumdan dolayı yasal yollara başvuramadığını, davacı senetten dolayı borçlu olmadığının tespit edilmesi için dava açtığını,

ilk derece mahkemesi tarafından eksik inceleme ile yanlış karar verdiğini, verilen kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava; menfi tespit talebine ilişkindir. Davacı taraf, icra takibine konu edilen bono bedelinin kendisi tarafından ödenmesine rağmen davalı tarafça icra takibine konu edildiğini belirterek borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir. İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine dair verilen karar davacı tarafça istinaf edilmiştir.

Menfi tespit davasında ispat yükü, kural olarak davalı alacaklıya düşer. Davacı (borçlu), davalının (alacaklının) varlığını iddia ettiği hukukî ilişkiyi (meselâ borcu) sadece inkâr etmekle yetinmekte ise, yani bu hukukî ilişkinin (borcun) hiç doğmadığını ileri sürmekte ise ispat yükü davalıya düşer. Çünkü hukukî ilişkinin (borcun) varlığını iddia eden davalı olduğu için, ispat yükü davalı alacaklıya düşer (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 190.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m.6).Fakat, menfi tespit davasını açan davacı (borçlu), davalının (alacaklı) varlığını iddia ettiği hukukî ilişkinin hiç doğmadığını iddia etmeyip, bilakis bu ilişkinin doğduğunu bildirerek başka bir nedenle hukukî ilişkinin geçersiz olduğunu veya son bulduğunu ileri sürmekte ise bu iddiayı ispat yükü TMK’nın 6. maddesi gereğince davacıya düşer.

Eldeki davada alacaklının dayandığı senede konu bedeli ödediğini ve borcun sona erdiğini ileri sürdüğünden bu iddiayı ispat yükü davacı üzerindedir.

6100 sayılı HMK’nun 355. maddesi uyarınca inceleme, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır, kamu düzenine aykırılık olup olmadığı ise re'sen gözetilir; HMK'nun 357. Maddesine göre de "İlk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunma istinafta dinlenemez ve istinafta yeni delillere dayanılamaz. "maddeleri çerçevesinde yapılan incelemede; dosya kapsamına göre ispat yükünün davacı üzerinde bulunduğu ve davacının dava konusu senet yönünden borçlu olmadığını ispatlayamadığı anlaşılmakla istinaf talebi yerinde görülmemiştir.

İlk derece mahkemesince hukuki nitelendirmenin davadaki ileri sürülüş ve dosya kapsamına uygun olarak belirlendiği, taraflarca ileri sürülen delillerin toplanarak usulüne uygun olarak değerlendirildiği, delillerin değerlendirilmesinin dosya kapsamına uygun bulunduğu, taraflarca ileri sürülen iddia ve savunmaların tartışılarak gerekçeli kararın oluşturulduğu, ihtilafa uygulanması gereken yasal mevzuatın doğru olarak tespit edildiği, mahkemenin karar gerekçesiyle hüküm fıkrasının birbiriyle uyumlu olduğu ve mahkeme hükmünün yasal unsurları taşıdığı,

istinaf talepleriyle sınırlı olarak yapılan incelemede ilk derece mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun bulunduğu anlaşılmakla, ilk derece mahkemesi kararına karşı, davacı tarafından yapılan istinaf talebinin HMK'nın 353/1-b/1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.