İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2022/483 K.2024/1564

İzmir 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 13.12.2021 tarih ve 2020/338 Esas, 2021/846 Karar sayılı kararının, istinaf başvurusu yoluyla incelenmesinin davalı vekili tarafından istenilmesi üzerine, dairemize gönderilen dosya incelendi, dosya içeriğine göre incelemenin duruşmasız olarak yapılması uygun görülmekle, gereği konuşulup düşünüldü.

İSTEM

Davacı vekili tarafından verilen dava dilekçesi ile özetle.

Müvekkilinin zemin, mimari ve yapı işleri ile iştigal etmekte olup, bu kapsamda davalı kuruma ait arşiv binasının merdiven ve çatı tadilat işlerini ifa ettiğini, müvekkili tarafından yapılan işlere ilişkin faturalardan toplam iş bedeli olan 7.034,50-TL, tüm müracaatlara rağmen ödenmediğini, bunun üzerine alacağın tahsili gayesi ile davalı/borçlu aleyhine İzmir 16. İcra Müdürlüğü'nün 2020/3834 Esas sayılı dosyası ile başlatılan takipte, borçlu vekilinin "takibe konu faturalarla ilgili ödemenin 16.07.2019 tarihinde yapıldığı bu nedenle de müvekkile borcu bulunmadığı" gerekçesiyle itiraz ettiğini,

söz konusu itirazın haksız ve kötü niyetli olduğunu, zira itiraz dilekçesi ekinde ödeme belgesi olduğu iddiası ile sunulan evraklar incelendiğinde; evrakların ödeme dekontu değil kurum bünyesindeki döner iş avans çıkışına ilişkin olduğunun görüleceğini, yani söz konusu evraklarda ödemenin Bölge Kısım 31 şefi v. ... sicil nolu ... nezdindeki iş avansından yapıldığının belirtildiğini, ancak ödemenin müvekkiline gönderildiğine ilişkin tek bir evrak sunulmadığını, bu durumda da davalının takibe konu fatura tutarlarına ilişkin ödemeyi müvekkiline gönderdiğini ispatlaması gerektiğini,

işbu davanın ikamesi öncesi iş bedelinin tahsili amacıyla arabuluculuğa başvurulmuş olup, 13.07.2020 tarihinde gerçekleştirilen ilk oturumda arabuluculuk konusu uyuşmazlık hakkında anlaşmaya varılamadığını belirterek davalı/borçlunun İzmir 16. İcra Müdürlüğü'nün 2020/3834 Esas Sayılı dosyasına vaki itirazının iptali ile, borçlu haksız itirazı ile takibin durmasına sebebiyet verdiği için, lehlerine %20 den aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesine, yargılama harç ve giderleri ile ücreti vekaletin davalı uhdesine tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

YANIT

Davalı vekili tarafından verilen cevap dilekçesinde özetle. Davanın kabulü anlamına gelmemek kaydıyla; açılan davanın zamanaşımına uğradığını, Arşiv Binası Çatı Tadilatı ve Eksik İniş Borularının Tamamlanması işinin üç firmadan teklif alınarak en uygun teklifi veren ... firmasına yaptırıldığını, 15.07.2019 tarihinde tanzim ve imza edilen İş Bitti Tutanağından da görüleceği üzere.

KDV dahil 4.447,70-TL tutarındaki 15.07.2019 tarih ve 046434 numaralı kapalı fatura tutarının müvekkili idare personeli döner iş avansından ödendiğini ve 15.07.2019 tarih ve [NUMARA] belge nolu 4058 model düzenlendiğini, Arşiv Binası Profilinden Çatıya Çıkış Merdiveni Yapılması işinin de yine üç firmadan teklif alınarak en uygun teklifi veren ... firmasına yaptırıldığını, 16.07.2019 tarihinde tanzim ve imza edilen İş Bitti Tutanağından da görüleceği üzere.

KDV dahil 2.589,80-TL tutarındaki 16.07.2019 tarih ve 046435 numaralı kapalı fatura tutarının yine müvekkili idare çalışanı döner iş avansından ödenerek 16.07.2019 tarih ve [NUMARA] belge nolu 4058 model düzenlendiğini, kapalı faturanın, mal veya hizmet tesliminde müşterinin, mal veya hizmet bedelini, faturanın düzenlendiği anda ödemesi durumunda düzenlenen fatura olup, peşin ödemeli satış yapıldığında;

fatura bedelinin peşin olarak alındığını göstermek için faturanın alt kısmının kaşelenip imzalandığını, davacı tarafın, sunulan belgelerin ödeme belgesi olmadığını, kurum bünyesindeki döner iş avans çıkışı olduğunu iddia ettiğini, kapalı faturaları görmezden geldiğini, kapalı faturaların borcun ödendiğinin ispatı olduğunu, kabul anlamına gelmemek kaydıyla.

İzmir 16. İcra Müdürlüğünün 2020/3834 sayılı dosyasına yapılan itirazda da belirttikleri üzere, borç ve ferilerinin kabulünün mümkün olmadığını, fatura bedellerinin ödendiğini, kabul anlamına gelmemek kaydıyla, faiz talep edilecekse bunun reeskont faizi olmasının mümkün olmadığını, yasal faiz yerine reeskont faizi talebinin yasal dayanaktan yoksun olduğunu, yine kabul anlamına gelmemek kaydıyla, bedelin fahiş olduğunu, alacağın likit olmadığını, bu nedenle %20'den az olmamak üzere talep edilen tazminatın da yasal dayanağı bulunmadığını,

davacının haksız ve kötüniyetle icra takibi başlattığını belirterek haksız ve mesnetsiz açılan davanın ve tazminat talebinin reddine davacının kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine ve yargılama harç ve giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesinin 13.12.2021 tarih ve 2020/338 Esas, 2021/846 Karar sayılı kararı ile özetle; "... Mahkememizce toplanan deliller ve bilirkişi raporu dosya kapsamı ile birlikte değerlendirildiğinde.

Davacı ve davalı şirketin incelemeye sunduğu 2019-2020 ticari defterlerinin usulüne uygun olarak tutulduğu, açılış ve kapanış onayları süresinde yapılmış olup defter kayıtlarının birbirini doğruladığı, dava konusu faturaların tarafların ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, davacının düzenlediği,15.07.2019 tarihli 046434 nolu 4.447,70.-TL.ve 16.07.2019 tarihli 046435 nolu 2.589,80.-TL tutarlı her iki faturanın da kapalı fatura olduğu, taraflar arasında cari hesap ilişkisi bulunmadığı,

davalı kurumun yaptıracağı iş için ilgili işin sorumlusu kurum çalışanı tarafından mahalli piyasalardan teklif alınması sonucu iş yaptırdığı ,iş bitiminde de kurum içinde harcama yetkisine sahip işin sorumlusu çalışana verilen iş avanslarından iş bedelini bakiye bırakmadan tek seferde ödendiği, davalının takip tarihinden önce temerrüde düşürüldüğüne dair dosya kapsamı içinde herhangi bir bilgi ve belgenin olmadığı,

tarafların incelenen ticari defterlerinin kayıtlarının davacının düzenlediği faturalar açısından örtüştüğü,her iki taraf ticari defterinde de davacının düzenlediği 15.07.2019 tarihli 046434 nolu 4.447,70.-TL. ve 16.07.2019 tarihli 046435 nolu 2.589,80.-TL.tutarlı faturanın kayıtlı olduğu,davacının defterlerinde davalı kurumdan düzenlenen faturaların karşılığını tahsil ettiğine dair herhangi bir kayıt olmadığı bu sebeple 17.06.2020 takip tarihi itibari ile davalı kurumdan iki fatura toplamı 7.037,50.-TL.alacaklı olduğu, takip dosyasındaki asıl alacak miktarının 7.034,50 TL olduğu anlaşıldığından,

davacının davasının kabulüne, " dair karar verilmiştir.

İSTİNAF EDEN

Davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davalı vekili tarafından verilen 22.02.2022 tarihli istinaf kanun yoluna başvuru dilekçesi ile özetle. Davaya konu faturalara ilişkin arşiv binasının çatı tadilatı ve eksik iniş borularının tamamlanması işinin üç firmadan teklif alınarak en uygun teklifi veren ... firmasına yaptırıldığını, ilk iş için, 15.07.2019 tarihinde tanzim ve imza edilen İş Bitti Tutanağından da görüleceği üzere.

KDV dahil 4.447,70.-TL tutarındaki 15.07.2019 tarih ve 046434 numaralı kapalı fatura tutarı müvekkil idare personeli döner iş avansından ödendiğini ve 15.07.2019 tarih ve [NUMARA] belge nolu 4058 model düzenlendiğini, ikinci iş için ise 16.07.2019 tarihinde tanzim ve imza edilen İş Bitti Tutanağında KDV dahil 2.589,80.-TL tutarındaki 16.07.2019 tarih ve 046435 numaralı kapalı fatura tutarı yine müvekkili idare çalışanı döner iş avansından ödendiğini ve 16.07.2019 tarih ve [NUMARA] belge nolu 4058 model düzenlendiğini, düzenlenen kapalı faturaların müvekkili idarenin borcu olmadığını gösterdiğini,

bilirkişi raporunda müvekkili idarenin borcunun olmadığının tespit edildiğini, dilekçelerinde ayrıntılı olarak belirttikleri hususlar dikkate alındığında mahkemece verilen kararın hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu, ödeme yapılmış olan faturalara ilişkin takibin devamına dair verilen kararın davacının sebepsiz zenginleşmesine neden olacağından mahkeme kararının kaldırılması gerektiğini, mahkeme kararında %20 icra inkar tazminatına hükmedilmiş olmasının hukuka aykırı olduğunu, yapmış oldukları itirazların haksız olmadığını,

yeterli inceleme ve araştırma yapılmadan bilirkişi raporlarında tespit edilen verilerin dikkate alınmadan verilen kararın hukuka aykırı olduğunu, davacı tarafın fatura bedeli ödendiğini bu hususta kapalı fatura düzenlendiği halde icra takibinin yapılıp iş bu davayı açarak haksız ve kötü niyetli davranıldığını, bu sebeple mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine ve davacı tarafın kötü niyet tazminatına mahkum edilmesini talep ettiklerini, arz edilen nedenlerle eksik inceleme ile hukuka aykırı olarak verilen mahkeme kararına karşı istinaf kanun yoluna başvurduklarını,

dava konusu ilamın İzmir 16. İcra Müdürlüğünün 2020/3834 sayılı dosyası ile takipli olduğundan yargılama sonuçlanıncaya kadar icranın geri bırakılmasına karar verilmesini talep ettiklerini, tehiri icra taleplerinin kabulünü, tehiri icra kararı verilmesini, dosya kapsamına usul ve yasaya hakkaniyete aykırı mahkeme kararının kaldırılmasını, davanın reddini, yargılama giderleriyle vekalet ücretinin davacıdan tahsiline karar verilmesini talep ederek istinaf kanun yoluna başvuru yapılmıştır.

DELİLLER, DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında HMK'nın 355.maddesi gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı yönü gözetilerek yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki değerlendirmeler yapılmıştır:

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan bakiye iş bedeli alacağı nedeniyle açılan takibe itirazın iptaline ilişkindir. İlk derece Mahkemesi tarafından davanın kabulüne karar verilmesi üzerine davalı tarafça yukarıda belirtilen nedenlerle istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen “Eser sözleşmesi” yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. Her iki tarafa karşılıklı borç yükleyen bir tür iş görme sözleşmesi olan eser sözleşmesinde “eser” ve “bedel” olmak üzere iki temel unsur vardır. Bu sözleşmelerde yüklenici, iş sahibine karşı yüklendiği özen borcu nedeniyle eseri yasa ve sözleşme hükümlerine, fen, teknik ve sanat kurallarına uygun olarak yapıp zamanında tamamlayarak teslim etmeyi, iş sahibi de bu çalışma karşılığında ivaz ödemeyi üstlenmektedir. TMK'nın 6. ve HMK'nın 190. maddelerine göre kural olarak yapılan işlerin miktarını ve bedelini ispatlamak yükleniciye, yapılan ödemeleri ispat etmek ise iş sahibine aittir.

Açık fatura; paranın tahsil edilmediği yani vadeli satış yapıldığı durumlarda düzenlenen fatura iken, kapalı fatura; mal ya da hizmet bedelinin peşin olarak tahsil edildiği durumlarda düzenlenmektedir. Açık faturada imza, faturanın üst tarafına atılmakta iken, kapalı fatura da imza faturanın alt tarafına atılmaktadır. Faturalar kapalı fatura ise, borcun borçlu tarafından ödendiği hususunda karine teşkil eder ve aksini ispat yükü alacaklıdadır. Açık faturada ise ispat yükü, ödeme yaptığını savunan borçludadır. (Yargıtay 6.Hukuk Dairesi 2022/5232E., 2024/1887K. sayılı ilamı, Yargıtay 3.Hukuk Dairesi 2023/2568E., 2024/909K. sayılı ilamı)

Satıcının, düzenlediği faturanın alt kısmına kaşe ve imza koymasına faturanın kapatılması (akide edilmesi) denir ve ticari örf ve adetlere göre faturanın kapalı olarak düzenlenmesi bedelinin ödendiğine karine teşkil eder. Kapalı fatura borcun ödendiğine karine teşkil ederse de bu karinenin aksi her zaman kanıtlanabilir. (Yargıtay 15.Hukuk Dairesi 2016/4711E., 2018/736K. sayılı ilamı)

Somut olayda, davacı tarafından İzmir 16. İcra Müdürlüğü'nün 2020/3834 Esas sayılı dosyası ile davalı aleyhine takip başlatıldığı, takibe dayanak olarak 15/07/2019 tarihli 046434 nolu 4.447,70.-TL. bedelli ve 16/07/2019 tarihli 046435 nolu 2.589,80.-TL bedelli 2 adet fatura gösterilmiş, davalı tarafından süresinde takibe itiraz edilmiştir.

Davalı vekili ise fatura bedellerinin ödendiğini, bu nedenle faturanın kapalı olarak düzenlendiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Mahkemece taraf defterleri üzerinde yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan raporda; dava konusu faturaların her iki tarafında defter kayıtlarında var olduğu, bu açıdan defterlerin örtüştüğü, ancak takip tarihi itibari ile taraf defterlerinin bakiyelerinin farklı olduğu,davacının defterlerinde iki fatura toplamı 7.037,50.-TL.alacaklı göründüğü, davalının defterlerinde ise davacıya olan borcun personeli ...'ın iş avansından ödendiğinin kayıtlı olduğu, düzenleme şekli olarak faturaların kapalı fatura olarak düzenlendiği tespit edilmiştir.

İcra takibine konu faturaların kapalı fatura olduğu tartışmasız olup davacının elinde de olduğundan ve kendi ticari defterine kaydedildiğinden davacıyı bağladığının kabul edilmesi gerektiği, kapalı faturanın, faturaya konu malın bedelinin ödendiğine karine teşkil edip karinenin aksini iddia eden davacı tarafından yazılı delillerle ispatı gerektiği, davacının bu karinenin aksini ispat edemediği, yemin deliline de dayanmadığı anlaşıldığından Mahkemece davanın reddine karar verilmesi gerekirken davanın kabulüne karar verilmesi doğru olmamıştır.

Dosya kapsamı, mahkeme gerekçesi ve yapılan değerlendirmeye göre; yasal düzenlemeler ve yargısal içtihatlar karşısında, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile, ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-b-2. maddesi gereğince kaldırılarak, Dairemizce yeniden esas hakkında karar verilmesi gerekmiş olup aşağıdaki hüküm kurulmuştur.