İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2024/1825 K.2024/1489

Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 16.09.2024 tarih ve 2024/152 D.iş Esas, 2024/154 D.iş Karar sayılı kararının, istinaf başvurusu yoluyla incelenmesinin talepte bulunan vekili tarafından istenilmesi dairemize gönderilen dosya incelendi, dosya içeriğine göre incelemenin duruşmasız olarak yapılması uygun görülmekle, gereği konuşulup düşünüldü.

Talep eden vekili tarafından verilen 14.09.2024 tarihli dilekçesinde özetle; müvekkili firma, ... Belediyesi Belediye Meclisinin 11/11/2020 tarihli toplantısında... ... .... Kentsel Dönüşüm Kat karşılığı anahtar teslimi yapım işi bağlamında. Büyükşehir Belediyesi Meclis Kararı ile ... A.Ş.'nin 5393 sayılı Belediye Kanunu, 5998 sayılı kanunu ile değişik 73. Madde kapsamında imzalanan protokol ile ... A.Ş.'ye yapım işleri verildiğini, buna bağlı olarak da; ... A.Ş., ...

Kooperatifine inşaatın yapımı ile ilgili protokol ile işi verdiğini, buna bağlı olarak kooperatifin daha önceki yüklenici ile yaşadığı ve işveren/taşınmaz maliki ... ile olan anlaşmazlık sonrası sözleşme fesih edilerek bu kere. İnşaatın ...'a teslim süresine gecikmeden dolayı ek süre alınarak Kooperatif ile müvekkili firma 30/10/2023 tarihli "... ili ... ilçesi ... kentsel dönüşüm ve gelişim alanı ... Kaba inşaat yapım sözleşmesi" yapıldığını, bu sözleşmeye göre.

A1 ve A2 bloklarının tamamı 28/02/2024 tarihine kadar B blok imalatların tamamı 31/12/2024 tarihine kadar tamamlanacağını, hak edişlerin aylık olarak ödendiğini, yine sözleşmede değişiklik yapılması işin birim fiyatları ve süre yönünden işin teslim süresini öne almak ve buna göre ödeme koşuluyla değiştirilebileceğini, süre uzatımıyla ilgili YİGŞ hükümleri de uygulanacağını, gecikme halinde cezai şartlar düzenlendiğini, ayrıca sözleşmenin feshi konusunda karşılıklı anlaşmayla hak edişlerin hesaplandığını, anlaşmama olmaması halinde iş bağımsız denetçiye tespit ettirilir ve hak ediş bu şekilde hesaplanarak ödenir denmekle olup,

iş bu sözleşme dilekçemiz ekinde olduğunu, ancak kooperatifin sözleşme gereklerini aksatmaya başladığını, şöyle ki; aleyhine tespit istenen kooperatifin 13 Mayıs 2024 tarihinde genel kurul yaptığını, takip eden günlerde iş akışı ve buna bağlı ödemelerin durduğunu, müvekkili firma temsilcisine ...'la görüşme ve koop GK'da alınan karar böyle denilerek sözlü olarak;

bu genel kurulda ...'a teslim edilmesi gereken A1 ve A2 Bloklar ile kooperatif üyelerine kalacak olan 3 Dilatasyonlu B Blok da işin hızlandırılmasının istenildiğini ve öncelikle işverene teslim edilecek olan A1 ve A2 blok ince işlerinin de yapılması ve anahtar teslim hale getirilmesini, B bloktaki betonarme işlerini yapacak olan müvekkili firmaya da ayda 35-40 milyon TL bedelli imalat programı yapılmış iken bunun 10 milyona düşürülmesi sonucu iş teslimi de müvekkili aleyhine olacak şekle geldiğini, karşı taraflarca müvekkiline bu konuda resmi bir bildirimin bulunmadığını, sadece bu durum dahi tespit isteme gereğinin doğrulamakta olduğunu,

sözleşmeye göre hakedişi takip eden 5 gün içinde ödeme yapılması gerekirken bu ödemelerin de süresinde yapılamaz hale geldiğini, tüm bu gelişmeler içinde kooperatif tarafından ve ... tarafından da yüklenici müvekkili firmaya resmi hiçbir bildirimde bulunulmadığını, 22 Temmuz 2024 gecesi saat 23 sularında kooperatifin proje yöneticisi olan ... telefonla müvekkili Işıklı İnşaat şantiye şefi ...'yı arayıp "sabah itibariyle iş durduruldu, çivi dahi çakılmayacak" talimat/bilgisini verdiğini,

müvekkili firma kooperatif ile yaptığı ilk sözleşmeye bağlı ve buradaki edimini süresinde ve istenilen şartlarda yapmak üzere beton imalatında kullanılacak her üç blokta aynı anda üretim için Endüstriyel Kolon Kalıbı, Kereste ve Plywood Plakalar aldığını, gerekli inşaat demirini temin ettiğini, ancak durdurma nedeni ile temin edilen demirin bir kısmının imalata hazırlandığını, kalanının işlenmemiş olarak imalata hazır durumda olduğunu, 3 Dilatasyondan oluşan B Blokta 1. Dilatasyon Zemin Kat Döşeme Kalıbı hazırlandığını, 2. Dilatasyon 1. Kat Kalıp döşeme imalatı ile Kiriş demirleri montajı tamamlandığını, döşeme demir montajına başlandığını,

3. Dilatasyonda 3. Kat Döşeme tüm kalıp ve demir imalatları tamamlanmış beton dökümüne hazır iken demir ve kalıp işçilikleri olduğu şekilde işin durduğunu, kalıplar güneşte kavrulmaya terk edildiğini beton işçiliği için gerekli demir, çivi, bağ teli gibi sarf malzemeleri ile çimento, tuğla ve işe özgü malzemeleri depolamış, ayrıca zeminde temel bohçalama için izolasyon malzemeleri de halen inşaat sahasında bulunduğunu, işin süresinde bitirilebilmesi amacıyla teknik personelin çalışması için donatılmış konteynırlar oluşturulduğunu, (klimalı, bilgisayarlı, yazıcılı, buzdolaplı, soğuk su sebilli, masa ve sandalye vs.),

yine işçilerin barınması amacıyla klima, yatak, buzdolabı, çamaşır makinesi, su sebili gibi malzemelerle donatılmış, toplam 18 adet Konteyner hazır edildiğini, müvekkilinin bu işin sözleşmeye göre yapılacağına işin belediyeye ait oluşu, kurumsal kimliği tahtında güvenle bu harcamaları yaptığını, bir kısmını da vadeli olarak alıp çek, senet verdiğini, kooperatif tarafından işin yavaşlatılması süresi içinde Temmuz ayına kadar hakedişler düzenli ödenmediğini, netice olarak işin durdurulduğu 23 Temmuz 2024 itibariyle 16 Milyon alacaklı iken kooperatif sigorta prim borçlarını dahi bu hakedişlerden kesmeye başladığını,

o kadar ki Mayıs ayında hakedişten mahsup edilen SGK prim borcu 3 ay sonra yatırılarak/ödenerek müvekkilinin gecikme faizi borç yüküne girmesine neden olduğunu, müvekkilinin alacaklarını alamadığını, borçlarını ödeyemez hale geldiğini ve yapılan hakediş ve alacak görüşmelerinde kooperatif müvekkilinin zararına olacak şekilde, demir imalat ve montajından Türkiye Cumhuriyeti Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı analizlerinde ortalama olarak öngörülen %6'lık zayiat ve bağ teli karşılığı miktarını dahi şimdiye kadar ödemekte iken radye demirleri hesabında ödemek istemediğini, müvekkili,

davalı kooperatifin sözleşmeye aykırı olarak işi yavaşlatması, iş programına uymaması ve ödemeleri de aksatması karşısında; müvekkili bu ekonomik darlık halinde iken hukukun koruyuculuğuna güvenerek "fesih ve ibra protokolü" başlıklı 31/07/2024 tarihli sözleşmeyi imzalamak zorunda kaldığını, böylece parça parça toplamda bugüne kadar aldığı 9 Milyon TL'yi derhal borçlarına ödediğini, muzayaka ortadan kalktığını, kaldı ki bu sözleşme incelendiğinde;

hüküm doğurması için şart olarak düzenlenen, kooperatifin bakiye tüm ödemeleri müvekkiline tamamen ödemesi olup, ödemeler bugüne kadar tamamlanmadığını, sunulan nedenlerle ve yerinde belirlenecek hususlar da dikkate alınarak mahalde tespit yapılmasını, bu tespit için inşaat mühendisi ve yine inşaat muhasebesinden anlayan bir mali müşavir ile hukukçu hesap bilirkişisinden bir heyet teşkilini, bilirkişi heyetine gerek inşaat mahallinde gerekse ...

Kooperatifinde, belediye ve banka kayıtlarında inceleme yapmak ve hak ediş hazırlamak yanı sıra işe bağlı olarak alınmış kalıp, demir, sarf malzemeleri, izolasyon malzemesi, çimento ile tuğlaların yerinde tespiti ile bunların kullanılamayacağından doğan kayıp ile kalıp tahtalarında ki işin keyfi olarak durdurulmasından doğan kaybın ve yine mahallen tespit içinde talep edilen hususlarda rapor tanzimini, yargılama gideri ve ücreti vekaletin karşı taraflar üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.

İlk derece mahkemesi 16.09.2024 tarih ve 2024/152 D.iş Esas, 2024/154 D.iş Karar sayılı kararında özetle; taraflar arasındaki sözleşme ilişkisinden dolayı 31.07.2024 tarihinde ibra sözleşmesi düzenlendiği ve karşılıklı olarak ibralaştıkları, dilekçe kapsamına göre talep eden tarafın yaptığı imalatın miktarının ve kapsamının ihtilaflı olmadığı bu durumda, sözleşme konusu imalat kapsamı her zaman belirlenebileceğinden, delil tespiti talebine konu bu vakıaların hemen tespit edilmemesi halinde kaybolma ya da ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşma ihtimalinin mevcut olmadığı,

ayrıca, sözleşme kapsamında yapılan işin tam olarak yerine getirilip getirilmediği, ne kadar alacağın tahakkuk ettiği, inşaatın kaç para bedelli olduğuna ilişkin vakıaları ancak dava yolu ile ileri sürülebileceği; delil tespitine konu edilemeyeceği ...

Kooperatifi'nde, belediye ve banka kayıtlarında inceleme yapmak ve hak ediş hazırlanması taleplerinin HMK 400. maddesinde belirtilen gecikmesinde sakınca bulunan halin ya da ileride açılacak esas davada ileri sürülmesinin imkansız ya da çok zor olacağına dair gerekçelerin açıklanmadığı, maddenin konulma amacının 2. fıkrada yer alan olağan üstü durumlar dışında tarafların delillerini toplamak olmadığı, talebin HMK 400 ve devamı maddelerindeki tespit talebi maddesine uygun olmadığı anlaşılmakla usule ve kanuna uygun görülmeyen delil tespiti isteminin reddine dair karar verilmiştir.

Talep eden avukatı tarafından verilen 19.09.2024 tarihli istinaf kanun yoluna başvuru dilekçesinde özetle; dilekçelerinde ayrıntılı olarak açıkladıkları gerekçelerle, haksız verilen kararın delillerin ortadan kaldırılması tehlikesine binaen ivedilikle ortadan kaldırılarak tespit istemlerinin kabulüne, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesi istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

Her ne kadar talep eden vekili belirtilen gerekçelerle istinaf kanun yoluna başvurmuş ise de;

HMK'nın "İstinaf yoluna başvurulabilen kararlar" başlığını taşıyan 341/(1) maddesi; "İlk derece mahkemelerinden verilen nihai kararlar ile ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz taleplerinin reddi ve bu taleplerin kabulü halinde, itiraz üzerine verilecek kararlara karşı istinaf yoluna başvurulabilir." hükmünü içermekte olup, istinafa tabi kararlar arasında delil tespitine ilişkin verilen kararlar bulunmamaktadır.

İstinafa tabi kararlar HMK 341 maddesinde sayılmış olup, bu kararlar arasında delil tespitine ilişkin kararlar bulunmadığından, talep eden avukatının istinaf talebinin usulden reddine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.