İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2025/1011 K.2025/1033

Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 30.04.2025 tarih ve 2025/81 D.İş Esas, 2025/75 D.İş Karar sayılı kararının, istinaf başvurusu yoluyla incelenmesinin talep eden vekili tarafından istenilmesi üzerine, dairemize gönderilen dosya incelendi, dosya içeriğine göre incelemenin duruşmasız olarak yapılması uygun görülmekle, gereği konuşulup düşünüldü.

İSTEM

Talep eden vekili tarafından verilen ihtiyat tedbir talepli dilekçesi ile.

Müvekkili ....'in açılacak dükkanına yapılacak Pergole İmalat ve Montajının KDV dahil 480.000,00 TL bedel ile .... tarafından yapılması hususunda anlaştıklarını, bu anlaşma uyarınca ...tarafından müvekkiline karşı 06/01/2025 tarihinde 200.000,00 TL bedelli Fatura ve 10/01/2025 tarihinde 280.000,00 TL bedelli faturaların düzenlendiğini, bu faturalara konu bedellerin de Mayıs ayının ilk haftası ve Haziran ayının son haftası olmak üzere 2 ayrı taksit ile ödenmesi hususunda tarafların mutabık kaldıklarını, ödemelere ilişkin müvekkili tarafından, ...'dan alınan; ....bank Menemen Şubesine ait 05/05/2025 tarihli, keşidecisinin .... olduğu,

0259048 Çek numaralı 200.000,00 TL bedelli ve ....bank Menemen Şubesine ait 20/06/2025 tarihli, keşidecisinin.... olduğu, 0259049 Çek numaralı 280.000,00 TL bedelli çeklerin cirolanarak teslim edildiğini, ancak anlaşmaya konu mal ve hizmetlerin müvekkiline teslim edilmediğini, mal ve hizmetin teslim edilmemesi nedeniyle 31/01/2025 tarihli iade faturaları ile iade edildiğini, söz konusu tarihten bu yana müvekkilinin, çeklerin kendisine teslimi noktasında sürekli davalı yan tarafından oyalandığını, sonrasında çekin davalı ...Şirketine teslim edildiği ve davalı yan tarafından bir ödeme alındığının öğrenildiğini,

malların teslim edilmemesi nedeniyle müvekkilinin mağdur olduğunu ve aynı zamanda vermiş olduğu çeklerin özellikle bir tanesinin vadesinin (05.05.2025 Pazartesi Günü) yaklaşmasından dolayı zor durumda kalabileceğini, anlaşmayla ilgili olarak tüm vecibelerin müvekkil tarafından yerine getirildiğini ancak davalı tarafın edimlerini yerine getirmediğini, iade faturaların da düzenlenmesine karşın faturalar uyarınca verilen çeklerin müvekkiline teslim edilmediğini,

müvekkilinin güven temelli başlayan ticari anlaşması ve hayatında ilk defa çek ile işlem yapmasından kaynaklı olarak çekin arka yüzünün görsel ve fotokopisini alması gerektiğini düşünemediğini, ciro silsilesini gösterir belgenin bulunmadığını, çekin ön yüzünde çeklerin ....

(Tente Şehri) adına eşi .... tarafından teslim alındığına yönelik imzaların dilekçe ekinde sunulduğunu, çeklerin temini halinde ciro silsilesinin ve hukuki yararlarının bulunduğunun görüleceği, kaldı ki çek bedelleri ile faturaların birebir tutması, çekin ön yüzüne dair fotokopinin altında çek asıllarının teslim alındığına yönelik imza ve tarihler de dikkate alındığında söz konusu çeklerin ilgili faturalar uyarınca müvekkili tarafından verildiğinin sabit hale geleceğini, davalı ....

Şirketinin, edimleri yerine getirilmemiş ve iade faturaları düzenlenmiş dolayısıyla aslen bedelsiz kalmış çekleri, vadesi geldiğinde derhal bankadan tahsil yoluna geçeceği ve müvekkilinin gerek çek keşidecisi ...'a karşı zor durumda kalacak olmasından gerekse de bedelsiz çekleri ödemek zorunda kalmak mecburiyetine sürükleneceğinden söz konusu çeklerin dava kesinleşinceye kadar ödenmemesi için çekler üzerinde teminatlı veya teminatsız olarak ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep ettiklerini beyanla, ....bank Menemen Şubesine ait 05/05/2025 tarihli, keşidecisinin .... olduğu,

0259048 Çek numaralı 200.000,00 TL tutarındaki çekin tahsilini ve icra takibine konulmasını önlemek amacıyla teminatlı veya teminatsız olarak icra takibine konulmaması ve ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesine, ....bank Menemen Şubesine ait 20/06/2025 tarihli, keşidecisinin .... olduğu, 0259049 Çek numaralı 280.000,00 TL tutarındaki çekin tahsilini ve icra takibine konulmasını önlemek amacıyla teminatlı veya teminatsız olarak icra takibine konulmaması ve ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesine, işbu hususta ilgili bankaya müzekkere yazılmasına,

yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesinin 30.04.2025 tarih ve 2025/81 D.İş Esas, 2025/75 D.İş Karar sayılı kararı ile özetle; ''...Talebe konu ....bank Menemen Şubesine ait 05/05/2025 tarihli, keşidecisinin.... olduğu, 0259048 Çek numaralı 200.000,00 TL tutarındaki ve ....bank Menemen Şubesine ait 20/06/2025 tarihli, keşidecisinin .... olduğu, 0259049 Çek numaralı 280.000,00 TL tutarındaki çekin taraflar arasında yapılan eser sözleşmesi karşılığında ödeme olarak verildiği,

talepte bulunan tarafından talep dilekçesinde söz konusu eser sözleşmesinin karşı tarafça yerine getirilmediğinden bahisle karşılıksız kalmış olması nedeni ile tedbir talebinde bulunulduğu ve buna ilişkin dosyaya taraflar arasında tanzim edilen faturalar ve çek fotokopilerinden başka bir belge ya da delil sunmadığı birlikte değerlendirildiğinde;

Talepte bulunan ile karşı yan ....arasındaki ticari ilişkinin kapsamı, karşı taraf ...'ın edimi ifa edip etmediği hususunun yargılamayı gerektirdiği ve ayrıca ...'ın edimi ifa edip etmediğine ve talebe konu çeklerin bedelsiz kaldığına dair yaklaşık ispat koşulunun dosyada mevcut belgelerle sağlanamadığı bu hususta çek fotokopisi ve faturadan başka dosyada bir delil bulunmadığı anlaşılmakla talebinin reddine'' dair karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Talep eden vekili tarafından verilen 13.05.2025 tarihli istinaf kanun yoluna başvuru dilekçesi ile özetle;

-Müvekkilinin karşı yan ... ile bir eser sözleşmesi akdettiğini ve işbu sözleşme gereğince de ....bank Menemen Şubesine ait 05/05/2025 tarihli, keşidecisinin .... olduğu, 0259048 Çek numaralı 200.000,00 TL bedelli ve ....bank Menemen Şubesine ait 20/06/2025 tarihli, keşidecisinin... olduğu,

0259049 Çek numaralı 280.000,00 TL bedelli çekleri karşı yana cirolamış ise de, karşı yanın sözleşmeye konu edimini ifa etmediğini, karşı yanın söz konusu edimini ifa etmemesi sebebiyle müvekkilinin karşı yan ...'a herhangi bir borcunun bulunmadığını, kaldı ki söz konusu çeklerin faktoring şirketine devredilmiş olması sebebi ile TBK madde 188 uyarınca müvekkili faktoring şirketine karşı, ödemezlik def’ini, zamanaşımı def’ini, devir sözleşmesinin butlan ile sakat olduğunu, ifa, ibra, yenileme, erteleme,

imkânsızlık gibi savunmaları çeklerin faktoring şirketine devredilmiş olması nedeniyle alacağın temliki hükümleri uygulanacağından karşı yan ...'a karşı ileri sürebileceği tüm itiraz ve def'ileri faktoring şirketine de ileri sürebileceğini, önceki alacaklıya (....) karşı ileri sürülebilen tüm şahsi defilerin faktoring şirketine (.... ) karşı da ileri sürülebileceğini,

-Mahkemenin ihtiyati tedbiri ret kararının ...'ın edimi ifa edip etmediği hususunun yargılamayı gerektirdiği gerekçesi ile reddedilmiş ise de ihtiyati tedbirin aslen yargılamayı gerektiren hususlarda öncesinde yargılama süresince daha fazla mağduriyete uğranılmaması için verilen bir tedbir olduğunu, dolayısıyla ihtiyati tedbirin amacının yargılama safhasını geçmek değil, yargılama safhasını telafisi mümkün olmayan bir zarara uğramadan devam ettirebildiğini, nitekim ihtiyati tedbir kararından sonra yasal süresi içerisinde vadesi gelmemiş çek yönünden menfi tespitin, vadesi gelip ödemek zorunda bırakıldıkları çek yönünden istirdat davası ikame edileceğini,

-Mahkemenin ihtiyati tedbir talebini reddetmesi sebebiyle 05/05/2025 tarihinde vadesi gelen çekin ödemesinin müvekkili tarafından yapıldığını, müvekkilinin söz konusu ödemeyi borçlu olmadığı halde yapmış ve geri dönüşünün zor bir zarara uğradığını, oysa ki bu çekin tüm bedelinin dahi teminat olarak yatırılabileceğinin belirtildiğini, verilen tedbir taleplerinin reddi kararının müvekkilinin uzun vadede maddi ve manevi daha büyük hak kayıplarına uğramasına sebebiyet verdiğini, diğer çek yönünden ise bu mağduriyetin devam etmemesi adına ihtiyati tedbir taleplerinin devam ettiğini,

-Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi'nin vermiş olduğu ihtiyati tedbir talebinin reddi kararında diğer bir gerekçe olarak "Talebe konu çeklerin bedelsiz kaldığına dair yaklaşık ispat koşulunun dosyada mevcut belgelerle sağlanamadığı bu hususta çek fotokopisi ve faturadan başka dosyada bir delil bulunmadığı anlaşılmakla" şeklinde belirtildiğini,

her ne kadar ilk derece mahkemesinin taleplerini işbu gerekçeyle reddetmiş ise de tarafların arasındaki hukuki ilişkinin niteliğine bakıldığında söz konusu ilişkinin varlığını ispatlar nitelikteki belgelerin sadece düzenlenen faturalar ve borcu ifa etmek amacıyla düzenlenen çeklerin olacağının sabit olduğunu, nitekim karşı yan tarafından düzenlenmiş olan iade faturalarının da söz konusu ilişkide malların taraflarına teslim edilmediğinin kanıtı niteliğinde olup görüleceği üzere taraflar arasındaki hukuki ilişkide karşı yanın edimini ifa etmediğini,

söz konusu ilişkide taraflar arasında karşı yanın edimini ifa etmediği hususunu ispat nitelikte başkaca bir belge de bulunmadığını, kaldı ki malların karşı yanca teslim edilmediğine dair başkaca bir belgenin bulunma zorunluluğu da bulunmadığını, müvekkilinin elinde bulunan iade faturalarının karşı yanın edimini ifa etmediğine dair yaklaşık ispat niteliğinde olduğunu,

Belirterek ilk derece mahkemesinin ihtiyati tedbir taleplerinin reddi yönündeki kararın kaldırılması ile teminatsız olarak yahut uygun bir teminat karşılığında ....bank Menemen Şubesine ait 20/06/2025 tarihli, keşidecisinin ... olduğu, 0259049 Çek numaralı 280.000,00 TL bedelli çeke ihtiyati tedbir konulmasına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesi istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

DELİLLER, DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; HMK.nın 355. maddesindeki düzenleme uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı yönü gözetilerek yapılan inceleme sonucunda,

Talep, çeklerin bedelsiz kaldığı iddiasıyla icra takibine konulmaması ve ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesi istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesi tarafından ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verildiği, verilen kararın ihtiyati tedbir talep eden vekili tarafından istinaf edildiği görülmüştür.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 389/1. Maddesinde: ''Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkansız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hallerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir." Hükmü düzenlenmiştir.

Aynı kanunun 392/1. Maddesinde ise: "İhtiyati tedbir talep eden, haksız çıktığı takdirde karşı tarafın ve üçüncü kişilerin bu yüzden uğrayacakları muhtemel zararlara karşılık teminat göstermek zorundadır. Talep, resmi belgeye, başkaca kesin bir delile dayanıyor yahut durum ve koşullar gerektiriyorsa, mahkeme gerekçesini açıkça belirtmek şartıyla teminat alınmamasına da karar verebilir. Adli yardımdan yararlananın teminat göstermesi gerekmez.'' hükmü düzenlenmiştir.

Anılan yasal düzenlemelere göre; hukuki uyuşmazlıklarda, dava açılmadan önce ya da dava sırasında geçici hukuki koruma olarak istenen ihtiyati tedbir kararının yasal koşulları olarak; "hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşması ya da tamamen imkansız hale gelmesi veya gecikme sebebiyle ciddi bir zarar doğması" olasılıkları belirtilmiştir.

Hak iddia eden kişinin, bu olasılıkları ifade ederek geçici hukuki koruma istemesi halinde, iddia ettiği vakıaları tam olarak kanıtlaması kendisinden beklenmez. Çünkü, adı üstünde; "geçici hukuki koruma ve olasılık" bunu gerektirir. İstek sahibinin, iddialarını yaklaşık olarak kanıtlaması, bunun için en azından iddiaya ilişkin bazı verileri mahkemeye sunması gerekir. Bu durumda mahkemece, iddiacı hak sahibinin muhtemel zararlarını önlemek adına tedbir kararı verilmelidir. Uygulamada genellikle tedbir istekleri mahkemelerce olumlu karşılanmakta olup, yerleşik yargı kararlarında da bunun için yaklaşık ispatın yeterli olduğu yaklaşımı mevcuttur.

Ancak; tedbir kararı verilirken, dava sonunda haksız olunduğu takdirde karşı tarafın veya üçüncü kişilerin uğraması olası zararların da mahkemece dikkate alınarak, istek sahibinden uygun bir teminat göstermesi istenmelidir. Kural bu olmakla birlikte, istisnaen bazı özel durumlarda hâkim takdiri ile teminat aranmayabilir. Teminatın niteliği ve miktarı da hâkim tarafından, taraflar arasındaki uyuşmazlığın niteliğine ve hakkaniyet dengesine göre uygun ve makul bir şekilde takdir edilmesi gerekir.

Ayrıca; bir davada, uyuşmazlığın esasını çözümler nitelikte ihtiyati tedbir kararı verilemeyeceği gibi, kesinleşmiş mahkeme kararının infazını engeller şekilde de tedbire hükmolunmamalıdır.

İhtiyati tedbir talep eden vekili, müvekkilinin dükkanına pergole imalat ve montajının KDV dahil 480.000,00TL bedelle yapımı hususunda karşı taraf ... ile eser sözleşmesi yaptığını, sözleşme gereğince karşı tarafa ...bank Menemen Şubesine ait 0259048 çek numaralı 05/05/2025 tarihli keşidecisi ... olan 200.000,00 TL bedelli çek ve ....bank Menemen Şubesine ait 0259049 çek numaralı 20/06/2025 tarihli keşidecisi ... olan 280.000,00 TL bedelli çeki verdiğini, ancak karşı tarafın sözleşmeye konu edimini ifa etmediğinden müvekkili tarafından iade faturaları düzenlendiğini, karşı tarafın çekleri iade etmeyerek ... şirketine ciro ettiğini,

çeklerin bedelsiz kaldığını belirterek çeklerin ödenmemesi ve icra takibine konulmaması için teminatlı veya teminatsız olarak ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiş ise de; ihtiyati tedbire konu iki adet çekin hamiline yazılı çek olduğu, keşidecisinin ... olduğu,çeklerin ön yüzünde ... tarafından teslim alındığına yönelik imzaların bulunduğu, dosya kapsamında çeklerin arka yüzleri ve ciro silsilesini gösterir belgenin bulunmadığı,

ihtiyati tedbir talep eden tarafından sunulan faturalar ve iade faturalarının sözkonusu çeklerdeki hak sahipliğini ve çeklerin eser sözleşmesi kapsamında verildiğini yaklaşık ispat ölçüsünde ihtiyati tedbir talebinin haklılığını ispat etmeye yeterli olmamasına göre Mahkemece yasal koşulları oluşmadığından ihtiyati tedbir isteminin reddine karar verilmesinde usule ve yasaya aykırılık bulunmadığından talep eden vekilinin istinaf istemi yerinde görülmemiştir.

Dosya kapsamı, mahkeme gerekçesi ve yapılan değerlendirmeye göre; mahkemece verilen karar usul ve yasaya uygun olup, talep eden vekilinin istinaf kanun yoluna başvurusunun HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerekmiş olup, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.