İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2020/557 K.2023/2032

Davacı şirket vekili tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla; inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili davacı firmanın Denizli'deki birçok ticari işletmeye yurtdışı aracılık ve ihracat işlemlerini yapan bir firma olduğunu, müvekkili davacı firmanın ... San. Tic. Ltd. Şti.'ne ait 19.489,79 EURO bedelli malların satımını yaptığını, ancak bedelini alamadığını, müvekkili davacı firmanın 30/12/2011 tarihli taşıma konişmentosu ile (CMR) "peşin vesaik mukabili" usulü ile alıcısı ...

D.O.O. isimli Slovenya'da bulunan ve bu alış verişin aracı bankası olan ... D.D. isimli muhabir bankaya 161 kap (143 koli ve 18 rulo) toplamda brüt 2549,90 kg ağırlığında gönderilen havlu ve battaniye cinsi malların davalıların müşterek kusur ve sorumluluğu ile usul ve yasaya aykırı olarak teslimi neticesinde satım bedelinin alınamadığını, davacı firmanın ... A. Ş. ...

Şubesi aracılığı ile vesaik mukabili bu satım işlemini gerçekleştirdiğini, davalı firmaların TTK. hükümleri ve CMR mevzuatına aykırı olarak malı teslim ettiğini, vesaik mukabili ihracat işlemlerinde mal bedelinin ilgili banka şubesine ödeyerek taşıma ile ilgili belgelerin alınması ve bu belgelerin taşıyıcıya vererek alıcının malı tesellüm etmesi gerektiğini, taşıyıcının ilgili ve zorunlu belgeler kendisine ibraz edilmeden ve bu belgeleri teslim almadan taşıdığı malı alıcısına teslim edemeyeceğini, aksi halde taşıyıcının doğan zarardan sorumlu olacağını,

CMR mevzuatına göre malın alıcıya taşıyıcı tarafından taşıma anlaşmasına göre teslimdeki ödeme tutarı tahsil edilmeksizin teslim edilmesi halinde, taşıyıcı göndericiye karşı teslimdeki ödeme tutarını aşmayacak miktardaki tazminatı ödemekle yükümlü bulunduğunu, taşıyıcı firmaların ...

D.D. isimli banka emrine düzenlenen konişmentoyu ciro ettirmesi gerekirken veya mal bedeli olan 19.489,79 EURO bedel tutarında garanti mektubu alması gerekirken bu işlemleri yapmaksızın, davacı firmanın ve davacı firma bankasının bir talimatı olmaksızın banka yerine direkt olarak alıcıya malları ikinci bir konişmento düzenleyerek usulsüz bir şekilde teslim etmesinin Ceza Kanunu anlamında da suç teşkil ettiğini,

bu nedenle fazlaya ilişkin dava ve tazminat hakları saklı kalmak kaydıyla 19.489,79 EURO zararın mal teslim tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... San. ve Tic. A.

Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili davalı şirketin merkezinin İzmir'de olup, HMK.6 ve 7 maddeleri gereğince genel yetkili mahkemenin davanın açıldığı tarihteki tüzel yada gerçek kişinin yerleşim yeri mahkemesi olduğundan yetkili mahkemenin İzmir Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu, bu nedenle yetkisizlik kararı verilerek dava dosyasının İzmir Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesi gerektiğini, müvekkili davalı şirketin taşıma işini gerçekleştiren aracın maliki olduğunu, aracını taşıma işini gerçekleştirmesi konusunda diğer davalı ...

Nak. Hizm. Ltd.

Şti. 'ne kiraladığını, bu yüzden davada taraf sıfatı bulunmadığını, davacının sattığını iddia ettiği malların müvekkili davalı şirkete ait ... plaka sayılı çekici araç ile İzmir Gümrüğünden yüklenerek Slovenya'ya gönderilmek üzere yola çıktığını, malların zamanında belirtilen yere götürüldüğünü, teslimatın gerçekleşmesi için gerekli yerlerin arandığının bildirildiğini, ancak bir netice alınamadığından teslimat yapılamadığını, malların Slovenya Gümrük sahasına indirilerek bırakıldığını, malların Fersped Spedisyon/Slovenya gümrüklü antrepoda durduğunu,

davaya konu edilen malların karşı tarafın kabul etmemesi nedeni olarak mallarda yaşanan düşük kalite ve malların hatalı olmasının sebep olduğunun söylendiğini, davacı ile ithalatçı firma arasında yaşanan sorunun nakliye firmalarına yansıtılmak istendiğini, Slovenya gümrüğünden gerekli bilgi alındığında malların hala daha orada olduğunun öğrenileceğini, karşı tarafa sözleşmeye aykırı olarak teslimat yapılmadığını ve davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ... Nak. Hizm. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle.

CMR anlaşmasının 31. Maddesinde iş bu sözleşme kapsamındaki ihtilaflarda yetki durumunun belirtildiğini, malların teslim alındığı yer kabul edilen yerin İzmir olup, ayrıca hem müvekkili davalı şirketin hem de diğer davalı şirketin merkezinin İzmir'de bulunduğunu, davalı şirketlerin davanın açıldığı yer olan Denizli'de bir şubelerinin de bulunmadığını, bu yüzden yetkili mahkemenin İzmir Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu, davacının iddia ettiği gibi malların alıcı olan ...

D.O.O. şirketine teslim edilmediğini, taşınan 143 koli ve 18 rulo malın halen alıcıya teslim edilmediğini, malların hepsinin gümrüklü antrepo olan Fersped'de durduğunu, CMR 21. maddede düzenlenen şartlarının oluşmadığını, alıcının malların kalite düşüklüğü ve daha önce gönderilen numunelere uymaması nedeniyle teslim almadığını, bu durumda müvekkili davalı şirketin CMR 16/2 madde uyarınca malları boşaltma ve üçüncü kişinin güvenli şekilde kontrolüne bırakabileceğini, müvekkilininde uluslararası sözleşmelerin kendisine yüklediği yükümlülüklere uygun davranarak,

davacının kusurlu ürün gönderimi üzerine teslim engeliyle karşılaşınca CMR 16/2 madde uyarınca malları en güvenilir alan olan gümrüklü antrepoya indirdiğini, malın alıcısının ise muayene hakkını kullanarak malları gümrükten teslim almadığını, davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

MAHKEMECE

"...Dava, alacak davasıdır. Taraflar arasındaki ihtilaf, davacının mallarının davalılar tarafından Slovenya'ya taşınması sırasında davalıların taraflar arasındaki anlaşmaya uygun şekilde ve hasarsız olarak malları teslim edip etmedikleri, malın teslim edilmemesi nedeniyle davacının uğradığı zarar miktarının ne olduğu, bu zararı davacının davalılardan talep edip edemeyeceğine ilişkindir.

Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı itibariyle; davacının mallarının taşınması hususunda davalı ... Nakliyat Hizmetleri Dış Ticaret Limited Şirketi ile anlaştığı, fiili taşıyıcının diğer davalı ...

Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi olduğu, davacı mallarının Slovenya'ya davacı şirketin anlaştığı firmaya teslim edilmek üzere Türkiye'den Slovenya'ya götürüldüğü ancak davacı ile malların Slovenya'da tesliminin yapılacağı firma arasında alınacak ürünlerin kalitesine ilişkin uyuşmazlık oluştuğu, bu nedenle malların Slovenya'da depoya götürüldüğü, taşınan emtianın davalının yurt dışı acentesinde olduğu, bu durumun davalı tarafından davacıya bildirildiği, eşyanın niteliği, depolama giderleri göz önüne alınarak taşıyıcının eşyayı satmasının da gerekmediği,

davalının emtiayı teslim engeli üzerine acentesinin deposuna teslim etmekle taşıma sözleşmesinden doğan sorumluluğunun sona erdiği, bu nedenle davalılara kusur izafe edilemeyeceğinden davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir."gerekçesi ile;

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan gerekçeye göre; 1-Davanın reddine,." şeklinde karar verilmiştir. Mahkeme kararına karşı, davacı şirket vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF BAŞVURU SEBEPLERİ

Davacı şirket vekili istinaf dilekçesinde özetle; dosya kapsamında açıkça görüldüğü üzere davalılar Arspet ve bordo nakliyatın evrak ve belgeleri gelen belge ve evraklar ile örtüşmemekte ve haklılıklarını açıkça ortaya koyduğunu, bu çelişkili durumun ve evraklar arasındaki bu farklılığın giderilmeksizin incelemeye tabi tutulmasının bilirkişilerin de bu yöndeki çelişki ve eksikliği gidermeksizin ve/veya giderilmesini istemeksizin inceleme tesis etmesinin mahkemenin de bu eksiklikleri gidermeksizin karara esas almasının hukuka aykırı olduğunu,

davacı müvekkil firma 30.12.2011 tarihli Taşıma Konişmentosu ile ( CMR ) peşin vesaik mukabili “Vesaik Mukabili Ödeme (Cash Against Documents) : İhraç malına ait sevk vesaikinin ihracatçının bankasından ithalatçının bankasına gönderilmesi ve mal bedelinin tahsili karşılığında bu vesaikin banka tarafından alıcıya teslimini gerektiren ödeme şeklidir. “ usulü ile alıcısı ...

D.O.O. isimli ve Ob Koprıvnıcı 84 Slo 3000 Celje Slovenya adresinde bulunan ve yine bu alışverişin aracı bankası da ...

D.D. isimli ve Poslovalnıca Celze 11 Kıdrıceva Ulıca 24 Celje ( Teknoloskı Park Teknopolis ) adresinde bulunan muhabir bankaya 161 Kap ( 143 Koli ve 18 Rulo ) toplamda brüt 2549,90 Kg. ağırlığında gönderilen havlu ve battaniye cinsli malların usul ve yasaya aykırı olarak teslimi ve davalıların müşterek kusur ve sorumluluğu ile teslimi neticesinde müvekkil firmanın satım bedelini tahsil edemediğini, davalılara teslim edilen konişmentoyu malların alıcısına teslim etmeden önce muhabir bankaya ciro ettirmeden ve bu teslime yönelik garanti mektubu almayan,

müvekkilinin bilgi ve onayı olmaksızın ikinci bir konişmento tesis ederek alıcıya mal teslimi yapan ve müvekkilin mal bedelini almamasına sebebiyet veren, basiretli iş adamı gibi davranma yükümünü de açıkça ihlal eden ve iyiniyetli bulunmayan davalı firmaların bu konuda açıklayıcı ve tatmin edici bir beyanının olmamasının dikkate alınmaması, bu hususların araştırılmaksızın hükme esas alınmasının mağduriyetlerinin daha da artmasına sebebiyet verdiğini beyanla ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılmasına karar verilmesi gerektiğini istinaf başvuru sebebi olarak ileri sürmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; alacak istemine ilişkindir. HMK'nun 355. Maddesi gereğince istinaf incelemesi istinafa başvuran vekilinin dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine ilişkin hususlarda res'en gözetilerek yapılmıştır.

Dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına; incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına; dosyaya sunulan bilirkişi raporlarının denetime elverişli ve açık olmasına,

davalıların taşıma sorumluluğunu CMR hükümlerine göre yerine getirmiş olmalarına, tarafların mallardaki kalite sorunu nedeniyle anlaşmamaları nedeniyle, davalıların malları Slovenya Gümrüğüne teslim ettiklerinin tüm dosya kapsamından anlaşılmasına göre davacı şirket vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden 6100 Sayılı HMK m. 353/1-b-1 maddesi uyarınca istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilerek, aşağıdaki hüküm kurulmuştur.