İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2021/1221 K.2025/969

Davalı vekili tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla; inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

22.08.2014 / 22.08.2016 arasındaki ve bitiş tarihinden sonra uzatılan 39 günlük süre sonu olan 30.09.2016 tarihine kadar koruma ve güvenlik hizmeti ve sözleşme gereği davalıya 21.08.2014 tarihli 230.000,00.-TL. lik banka teminat mektubu verdiğini, sözleşmenin 12.3. maddesine göre teminat mektubunun kesin hesabın onay tarihinden itibaren 24 ay içinde iade edilmesinin gerektiğini fakat davalı tarafça çalışanlara ait işçilik haklarının ödenmediği gerekçesi ile teminat mektubunun iade edilmediğini, ihale dönemi boyunca işçilik haklan için 370.000,00.-TL. kesinti yapıldığı gibi,

1. ihale döneminin 155.000,000,-TL. lik teminat mektubunun nakde çevrildiğini, eldeki davaya konu 230.000,00.-TL. lik teminat mektubu ile birlikte toplam teminat tutarının 755.000,00,-tl. olduğunu, işçilik haklan için aleyhlerine açılan dava da olmadığını beyanla, davalı tarafın teminat mektubunun nakde çevrilmesi girişimi dikkate alınarak teminat mektubunun nakde çevrilmesinin önlenmesi konusunda ihtiyati tedbir kararı alınmasına, 21.08.2014 tarihli, 9351-6355 numaralı 230.000,00.-TL. lik ...bank'a ait banka teminat mektubunun iadesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Müvekkil şirketin Teminat İadesi Komisyonunca alınan karar gereği, hizmet alım işlerinin İş Mahkemeleri tarafından devirli iş olarak kabul edilmesi, 4857 sayılı İş Kanunun "İşyerinin veya bir bölümünün devri" başlıklı 6.maddesine göre devreden işverenin devir tarihinden itibaren iki yıl ile sınırlı sorumluluğunun olması ve bu süre içerisinde şirkette çalışmış olan ve başka işverene devredilen işçiler tarafından Şirket aleyhine alacak davaları açılması nedeniyle teminat mektubunun iadesinin yapılmamış olduğunu, çalışanların kıdem tazminatının,

işçilik hesaplama modülünde “sözleşme ve genel giderler” adı altında teklif birim fiyatlara dahil edilmekte olduğunu, ihale süresince birim fiyatlar üzerinden aylık olarak hak ediş raporları düzenlenerek, aslında yüklenici firmaya ödemesi gereken kıdem tazminatının da müvekkili şirket tarafından ödenmekte olduğunu, davacının ihale bitimi nedeniyle doğan ve müvekkili şirket tarafından hak edişlere dahil edilerek ödenen personel kıdem tazminatlarını çalışanlara ödemeyerek yükümlülüğünü yerine getirmemiş olduğunu beyanla davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

MAHKEMECE

"...,Dava; banka teminat mektubunun iadesi talebine ilişkindir.

Davacı şirket ve davalı arasında 22.08.2014 tarihli Koruma ve Güvenlik Hizmet Alımına ilişkin sözleşmesi ve 07.08.2016 tarihinde süre uzatım protokolü imzalanmış olduğu, sözleşme gereği davacı tarafça davalıya 21.08.2014 tarihli 230.000,00.-TL.

Bedelli ...bank A.Ş.' ne ait banka teminat mektubu verildiği, sözleşmede "Md.12.3- Kesin teminat mektubu, iş için garanti süresi olarak daha uzun bir süre öngörülmüş ise garanti süresinin sonunda, garanti süresi öngörülmemiş veya daha kısa bir süre öngörülmüş ise kesin hesabın bağlanarak şirketçe onaylandığı tarihten itibaren 24 ay geçtikten sonra sözleşmeye göre iade edilecektir." hükmünün yer aldığı, davalı tarafça çalışanlara ait işçilik haklarının ödenmediği gerekçesi ile teminat mektubunun davacıya iade edilmemesi neticesinde davacı tarafça mahkememizde dava konusu teminat mektubunun iadesi talepli iş bu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Mahkememizce tarafların sözleşme gereği edimlerini yerine getirip getirmedikleri, davacının sözleşme gereği işçilerin işçilik alacaklarının davacı tarafça ödenip ödenmediği, sözleşme kapsamında davacı tarafından davalıya verilen dava konusu teminat mektubunun iadesi için işçilik borçlarının davacı tarafça ödenmesi gerekip gerekmediği,

teminat mektubunun iadesi için gerekli şartların oluşup oluşmadığı hususlarında Elektrik Mühendisi bilirkişi ... ve hesap bilirkişisi ...' den 05/03/2019 tarihli ve 25/09/2019, 25/12/2019 ve 11/08/2020 havale tarihli rapor ve ek raporlar aldırılmış, yine bilirkişi heyetine SMMM bilirkişi ...' ın dahil edilerek davalı defterleri incelenmek suretiyle, taraflar arasındaki alacak-borç durumu, 155.000,00-TL lik teminat mektubunun davalı tarafça nakte çevrilip çevrilmediği, bu hususta davalı defterlerinde bir kayıt olup olmadığı, işçilik hakları için davacının 370.000,00-TL hakedişinden kesinti yapılıp yapılmadığı,

bu hususta defterlerde bir kayıt olup olmadığı hususlarında bilirkişi heyetinden 08/01/2021 havale tarihli rapor aldırılmıştır.

Mahkememizce aldırılan 08/01/2021 havale tarihli bilirkişi heyeti ek raporunun denetime elverişli ve açık olması nedeniyle mahkememizce itibar edilmiştir.

Taraflar arasında imzalanan 22/08/2014 tarihli Koruma ve Güvenlik Alımına İlişkin Sözleşmeye istinaden davacı tarafça davalıya 21/08/2014 tarihli 230.000 TL bedelli süresiz teminat mektubu verildiği ve teminat mektubunun halen davalıda olduğu tarafların kabulündedir.

Sözleşmenin 12.3 maddesinde; teminat mektubunun iadesi için ; taahhüdün sözleşme ve ihale dökümanı hükümlerine göre yerine getirildiği, yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığı, SGK dan ilişiksiz belgesinin getirildiği, yüklenici çalışanlarının ücret, kıdem tazminatı, fazla çalışma ücreti, vardiya ücreti primler, yemek ücreti, yol ücreti gibi tüm hakların ödendiğine dair dekontlar ve ibranamelerin getirilmesi, varsa teminat üzerindeki hacizlerin kaldırılması koşullarının tamamının sağlanması gerekmektedir.

Davalı taraf teminat mektubunun iade edilmeme sebebi olarak işçilik alacaklarının ödenmemesi ve şirketleri aleyhine işçiler tarafından alacak davaları açılmış olması gösterilmiştir.

Mahkememizce davacı tarafça yapılan tüm ödemeler ve daha önce davacı tarafça verilen teminat mektuplarının davalı tarafça nakde çevrilip davacı hesabından mahsup edilip edilmediği, davalının ileri sürdüğü davaların ve icra dosyalarının akıbeti ve dosyalar kapsamında ödeme yapılıp yapılmadığı hususunda davalı defterleri üzerinde ve davalının dosyaya bildirdiği tüm mahkeme dosyaları ve icra dosyaları üzerinde bilirkişiler marifetiyle mahkememizce yaptırılan inceleme sonucunda; ihale başlama tarihinden dava tarihine kadar davacı tarafça işçilik hakları için ödenen toplam tutarın 593.337,70 TL olduğu,

davacı tarafça daha önceden verilen 155.000 TL bedelli teminat mektubunun davalı tarafça nakde çevrildiği, davacı tarafça düzenlenen fatura toplamının 4.192.510,40 TL olduğu, davalı tarafça dava tarihine kadar 3.303.061,80 TL fatura ödemesi yaptığı, davacı tarafça yapılan 6.780,87 TL harç ödemesi ve 281.814,58 TL KDV tevkifat kesintisi de düşüldükten sonra davacı alacağının 162.515,45 TL olduğu, dolayısıyla dava konusu 230.000 TL lik teminat mektubunun davacı tarafça iadesinin talep edilebileceği vicdani kanaatine varılmakla davanın kabulü yönünde aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur," gerekçesi ile;

"DAVANIN KABULÜ İLE

Davacı tarafça davalıya verilen ...bank A.Ş’den alınan 21/08/2014 tarih 9351-6322 numaralı 230.000-TL bedelli teminat mektubunun davalı tarafça davacıya iadesine," şeklinde karar verilmiştir. Mahkeme kararına karşı davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF BAŞVURU SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının işçilerine işçilik haklarını ödemediğinin, işçilerin de müvekkili şirketin asıl işveren olduğundan bahisle davayı yönelttiğinin ortada olduğunu, dava konusu teminat mektubunun bu nedenlerden iade edilmediğini, zira müvekkili şirketin halihazırda devam eden davalar ve zamanaşımına göre ileride açılacak davalarda, davacının ödemesi gereken işçilik alacaklarını işçilere ödemek durumunda kalmakta ve kalmaya devam edeceğini, davacının hizmet alım işinin kabulünün de bu nedenlerle yapılmadığını,

zira kabulün yapılabilmesi için çalışanlar ve özlük haklarına ilişkin bilgi ve belgeler istenmiş olup, istenen evraklardan, kıdem tazminatı ödendiğine dair banka dekontları, yıllık izin bordro/dekontları, ibranamelerin tamamlanmadığını yani davacı işçilerinin özlük haklarını ödemediğini, işçilik alacaklarının davacı tarafından ödenmemesi üzerine İş Mahkemelerine davacının çalışanları tarafından alacak davaları açılmış olup, bir kısım davaların aleyhlerine sonuçlanmakla birlikte bir kısmı için yargılamanın devam ettiğinin dosya içine alınan dosyalardan anlaşıldığını, kıdem tazminatının,

işçilik hesaplama modülünde sözleşme ve genel giderler adı altında teklif birim fiyatlara dahil edildiğini, İhale süresince birim fiyatlar üzerinden aylık olarak hakediş raporları düzenlenerek, davacının işçilerine ödemesi gereken kıdem tazminatının şirketleri tarafından davacıya ödendiğini, davacının ihale bitimi nedeniyle doğan ve şirketleri tarafından hakedişlere dahil edilerek ödenen personel kıdem tazminatlarını ve sair işçilik alacaklarını çalışanlara ödemeyerek yükümlülüğünü yerine getirmediğini, dolayısıyla yürüttüğü hizmet alım işinden dolayı şirketlerine borcu kalmış bulunduğunu, kıdem tazminatının,

işçilik hesaplama modülünde “Sözleşme ve Genel Giderler” adı altında teklif birim fiyatlara dahil edildiğini, ihale süresince birim fiyatlar üzerinden aylık olarak hak ediş raporları düzenlenerek, aslında yüklenici firmaya ödemesi gereken kıdem tazminatının da şirketleri tarafından ödendiğini, davacının ihale bitimi nedeniyle doğan ve şirketleri tarafından hak edişlere dahil edilerek ödenen personel kıdem tazminatlarını çalışanlara ödemeyerek yükümlülüğünü yerine getirmediğini, belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddi yönünde karar verilmesini istinaf başvuru sebebi olarak ileri sürmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; ticari hizmet alım sözleşmesi kapsamında verilen teminat mektubunun iadesi istemine ilişkindir. İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.

Davacı taraf, 22.08.2014 / 22.08.2016 arasındaki ve bitiş tarihinden sonra uzatılan 39 günlük süre sonu olan 30.09.2016 tarihine kadar koruma ve güvenlik hizmeti ve sözleşme gereği davalıya 21.08.2014 tarihli 230.000,00.-TL. lik banka teminat mektubu verdiğini, sözleşmenin 12.3. maddesine göre teminat mektubunun kesin hesabın onay tarihinden itibaren 24 ay içinde iade edilmesinin gerektiğini fakat davalı tarafça çalışanlara ait işçilik haklarının ödenmediği gerekçesi ile teminat mektubunun iade edilmediğini, ihale dönemi boyunca işçilik haklan için 370.000,00.-TL. kesinti yapıldığı gibi,

1. ihale döneminin 155.000,000,-TL. lik teminat mektubunun nakde çevrildiğini beyanla teminat mektubunun iadesi talebiyle dava açmıştır.

Davalı taraf davacı şirkette çalışmış olan ve başka işverene devredilen işçiler tarafından aleyhine alacak davaları açılması nedeniyle teminat mektubunun iadesinin yapılmamış olduğunu, aslında yüklenici firmaya ödemesi gereken kıdem tazminatının da davalı şirket tarafından ödenmekte olduğunu, davacının ihale bitimi nedeniyle doğan ve davalı şirket tarafından hak edişlere dahil edilerek ödenen personel kıdem tazminatlarını çalışanlara ödemeyerek yükümlülüğünü yerine getirmemiş olduğunu beyanla davanın reddini talep etmiştir.

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına; incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına; taraflar arasındaki sözleşmeye göre teminat mektubunun iadesi için, taahhüdün sözleşme ve ihale dökümanı hükümlerine göre yerine getirildiği, yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığı, SGK dan ilişiksiz belgesinin getirildiği,

yüklenici çalışanlarının tüm hakların ödendiğine dair dekontlar ve ibranamelerin getirilmesi, varsa teminat üzerindeki hacizlerin kaldırılması koşullarının sağlanması gerektiğinin, davalı kayıtları üzerinde yapılan inceleme sonucunda hazırlanan bilirkişi heyeti ek raporunda davalının alacağının bulunmadığının tespit edildiğinin,

davalı tarafından bildirilen dava dışı işçilere ödeme yapılmasına ilişkin dava ve icra dosyaları ile ilgili kesintiler dava tarihinden önce yapılmış olup başkaca dosya bildirilmediğinden teminat mektubunun iadesi koşullarının oluştuğunun anlaşılmasına göre davalı vekilinin tüm istinaf itirazları yerinde görülmediğinden 6100 sayılı HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiştir.