İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2021/1563 K.2024/2112

İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2015/1422 Esas ve 2021/136 Karar sayılı dava dosyasından yapılan yargılama sonucunda davanın reddine dair verilen karara karşı davacı vekili ile davalı vekili tarafından ayrı ayrı istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya, Dairemize gönderilmiş olmakla HMK'nın 353. maddesi uyarınca dosya üzerinden inceleme yapıldı.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Mahkemece yapılan açık yargılama sonucunda; ''...Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili davacının, davalının yapmış olduğu ihale kapsamında elektronik ücret toplama, araç takip ve yolcu bilgileri konularında hizmet verdiğini, ihale kapsamında edimini yerine getirdiğini, 2014/169463 nolu ihalenin haksız bir şekilde diğer firma üzerinde bırakıldığını, 2015/35653 nolu ihalenin kendileri üzerinde kaldığını, 2 aylık dönem için sözleşme yapıldığını, Davalı kurumun sisteme ilişkin kayıt ve bilgilerini kendilerine teslimini istediklerini,

idareye teslim edilmemesi sebebiyle 2013/151268 nolu ihalenin feshedilerek bu ihaleye ilişkin teminatın da irad kaydedilmesine karar verildiği ve davanın konusunu oluşturan 2015/35653 nolu sözleşme kapsamında verilen teminatın da ihalenin feshi kararına dayanılarak teminatın haksız şekilde irad kaydedildiğini, diğer tedbir işlerine ilişkin idare de ve İzmir 2 ATM nin 2015/1235 esasında dava açıldığını belirterek 2015/35653 nolu ihale kapsamında verilen teminatın irad kaydedilmesi sebebiyle bu irad kaydedilen kesin ve güncelenmiş teminat miktarının avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının 2015/35653 nolu ihale şartlarına uymadığını, sisteme ilişkin kayıt ve bilgilerin karıştırıldığını, bu hususların tespit edildiğini, elektronik ücret toplama sistemi yazılımı ve donanımının bütün olarak davalıya ait olduğunu, ihale sonrası sistemin davalıya devretilmesi gerektiğini, en son versiyonların davalıya iadesini belirttiğini bilgi ve kayıtların davacıdan talep edildiğini, ancak taleplerinin red edildiğini, davacının ihale şartlarına aykırı davrandığını, belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Davacı vekili dava dilekçesinde; taraflar arasındaki yazışmalar, İzmir 2 ATM 2015/587 E sayılı tespit dosyası, bilirkişi raporu, keşif, tanık, yemin ve sair hususları delil olarak bildirmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde. 30/03/2015 tarih 2015/35653 ihale kayıt nolu Elekronik ücret toplama sistemi işletim hizmeti alımına ait sözleşme, ... Genel Müdürlüğünün ilgili yazıları, ...

A.Ş nin 27/05/2015 tarih ve 564 sayılı yazısı, sistem veritabanı ve ağ ekipmanları şifreleri ve detaylı suncu bilgileri, sistem ağ topoloji çizimi, veritabanı dökümantasyonu, kart bilet iç yapısı bilgileri teslim edilmesine ilişkin 28/05/2015 tarihli tutanak, Validatörler şifrelerinin 29/05/2015 saat 14:00 de idareye teslim edildiği ve bu şifrelerde herhangi bir değişiklik yapılmayacağına dair 29/05/2015 tarihli tutanak, bilirkişi raporları, 2015/35653 ihale kayıt nolu ihaleye ait fesih, yasaklama ve teminatın irad kaydedilmesi kararı, İçişleri Bakanlığının 18/08/2015 tarihli yasaklılık kararı,

İstanbul Teknik Üni ususal yazılım ve sertifikasyon merkezinin 03/08/2015 tarih ve 2015/17 sayılı uzman raporu, İzmir Valiliğinin İl İdare Kurulunun 29/12/2015 tarihli soruşturma izni verilmemesine ilişkin kararı, Ankara 17. İdare Mahkemesinin 08/12/2015 tarih ve 2015/2008 sayılı yürütmenin durdurulması kararı, Ankara Bölge İdare Mahkemesinin 30/12/2015 tarih ve 2015 E 12015 K sayılı kararı ve sair hususları delil olarak bildirmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, teminat bedelinin iadesi davasıdır.

Toplanan deliller, bütün dosya kapsamına göre; davalı şirketin yapmış olduğu ihale kapsamında 2015/35653 ihale kayıt nolu ihalenin kendi üzerinde kaldığını, davalı şirketten almış olduğu ihaleleri yerine getirdiğini, davalı idareden almış olduğu 2013/151268 nolu ihalenin davalı tarafından fesih edildiğini, 2015/35653 ihale kayıt nolu ihale kapsamında davalı idareye verilen teminatın davalı idarece irad kaydedildiğini, irad kaydedilen teminat bedelinin iadesinin talep edildiği,

Yargılama aşamasında İzmir Cumhuriyet Başsavcılığının 2019/13805 nolu iddianamesi ile açılan İzmir 25. Asliye Ceza Mahkemesinin 2019/432 E sayılı dosyasının iddianamede ileri sürülen anlatım ve iddialar yönünden dosyamızla ilgili olduğu düşünülerek beklenilmesine karar verilmiş ancak Ankara 8. İdare Mahkemesinin 2015/2323 E-2016/2719 K sayılı ilam kapsamına göre İzmir 25. Asliye Ceza Mahkemesinin 2019/439 E sayılı dosyasının sonucunun beklenilmekten vazgeçilmiştir.

Ankara 8. İdare Mahkemesinin 2015/2323 E-2016/2719 K sayılı ilamın incelenmesinde dava konusunun 2015/35653 nolu ihale ile ilgili olarak davacı ... A.Ş tarafından ... ...

Genel Müdürlüğü aleyhinde 4735 sayılı kamu ihale sözleşmeleri kanunu uyarınca bir yıl süre ile kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin işlemin iptalinin talep edildiği, yapılan yargılama sonunda davalı idarenin ihaleden yasaklama kararında hukuka aykırılık bulunmadığından davanın reddine karar verildiği, verilen kararın istinaf edilmesi üzerine istinaf tarafından red edilerek kesin olarak karar verilmiş olduğu,

ilgili Ankara 8. İdare Mahkemesi kararının gerekçe kısmında sözleşmenin 16.4. maddesinde sözleşmenin uygulanması sırasında yüklenicinin 4731 sayılı yasanın 25. maddesinde sayılan yasak fiil ve davranışlarda bulunması halinde kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların gelir kaydedileceğinin ve sözleşmenin feshedileceğinin hüküm altına alındığını, yüklenici firmanın sözleşme kapsamında işletim hizmetinin sonunda tüm sistem unsurları ile ilgili şifreleri, güvenlik kodlarını, standartlar ve teknik bilgileri idareye teslim etmesi gerektiği, sözleşme ile teslim etmesi gereken bir kısım kodların teslim edilmediğini,

yüklenicinin sözleşmeyi ihlal etmiş olduğunu belirtmiş olduğu, işveren kurumun 4735 sayılı kanunun 26. maddesi uyarınca bir yıl süre ile bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin işlemde hukuka aykırılığın bulunmadığına karar verilmiştir.

Bütün dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde 4375 sayılı kamu ihale sözleşmeleri kanununun 25/d maddesi ve 26. Maddesine göre 2015/35653 İhale kayıt nolu sözleşmenin 16/4 maddesine göre 2015/35653 ihale kayıt nolu sözleşmede alınan teminatın irad kaydedilmesi yerinde olduğundan davacının irad kaydedilen teminatın iadesi isteminin yerinde görülmediği..." Davanın reddine karar verilmiş, verilen bu karara karşı davacı vekili ile davalı vekili tarafından ayrı ayrı istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; verilen red kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, mahkemece yeterli inceleme yapılmadığını, uyuşmazlığın çözümüne doğrudan tesir edecek davaları gözardı ederek sözleşmelerin mahiyetini ve sorumluluk mefhumunun hukuki değerlendirmesinde hata yapıldığını, uyuşmazlıkla doğrudan ilgisi bulunan İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2015/1077 Esas ve İzmir 25. Asliye Ceza Mahkemesi’nin 2019/432 Esas sayılı dosyalarının incelenip değerlendirilmediğini, eksik inceleme ile hüküm kurulduğunu,

sözleşmeden kaynaklanan tüm yükümlülüklerini yerine getiren müvekkili şirketin teminatlarının irat olarak kaydedilmesinin hukuka aykırı olduğunu, müvekkili şirketin gerek Kamu İhale Kanunu’na gerek taraflar arasındaki 2015/35653 İKN’li Sözleşme ve eki teknik şartnameye aykırı herhangi bir davranışı bulunmadığını, davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek yerel mahkeme kararının kaldırılması istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili yönünden hükmedilen vekalet ücretinin eksik ve hatalı olduğunu, davacı tarafından 172.897.00.TL kesin teminat bedeli ile 4.108.08.TL teminat günceleme bedeli olmak üzere toplam 177.005.08.TL'nın ödenmesinin talep edildiğini, alacak davasının esastan reddine karar verilmesi nedeniyle müvekkili lehine nisbi vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken AAÜT.'nin 13/4 maddesi gereğince 4.080.00.TL maktu vekalet ücretine hükmedilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek yerel mahkeme kararının vekalet ücreti yönünden kaldırılması istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI, HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE

Dava, taraflar arasındaki eser sözleşmesinden kaynaklanan teminat bedelinin iadesi istemine ilişkindir.

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.

"...Dava, davalı idare tarafından irat kaydedilen teminatın iadesi isteğine ilişkindir. Davacı yüklenici, davalı idare ise iş sahibidir.

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiş; karara karşı davacı vekili tarafından yukarıda belirtilen gerekçe ile istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

Somut olayda; davacı ... ile iş sahibi davalı ... Genel Müdürlüğü arasında 1999 - 2015 yılları arasında kesintisiz "Elektronik Ücret Toplama, Araç Takip ve Yolcu Bilgilendirme" konularında sözleşme ilişkisi kurulmuştur.

Taraflar arasında uyuşmazlık konusu olan 2013/151268 ihale kayıt numarası ile ihale edilerek 01.04.2014 - 31.03.2015 tarihleri arası döneme ilişkin 07.01.2014 tarihli sözleşme, davalı idare tarafından 30.04.2015 tarihi itibarıyla feshedilmiş ve dava konusu 870.647,09 TL kesin teminatın irat kaydedilmesine karar verilmiştir.

2013/151268 ihale kayıt numarası ihale edilen işin süresinin dolması üzerine 2015/35653 ihale kayıt numarası ile ihale edilen diğer sözleşme ile aynı işin davacı tarafından 01.04.2015 - 31.05.2015 tarihleri arasında yerine getirilmesi kararlaştırılmıştır.

Davalı idare tarafından 2013/151268 ihale kayıt numaralı ihaleye dayalı sözleşmenin sona ermesi üzerine davacı şirketten yazılım kaynak kodları, güvenlik kodları ve haberleşme kodları, kart/bilet iç yapısı organizasyonu, sistem bileşenlerine ait SAM modüllerinin en son versiyonları, veri tabanı dokümantasyonu ve şifreleri, tüm sistem unsurlarıyla ilgili tüm şifrelerin ve standartların teslimi istenilmiş; süresinde teslim edilmediği gerekçesi ile 2013/151268 ihale kayıt numarası ile ihale edilen 01.04.2014 - 31.03.2015 tarihleri arası döneme ilişkin 07.01.2014 tarihli sözleşme feshedilmiştir.

Taraflar arasında imzalanan 07.01.2014 tarihli sözleşmenin "Kesin Teminat ve Ek Kesin Teminatın Geri Verilmesi" başlıklı 11.4.1 maddesi gereğince taahhüdün sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesi, yüklenicinin bu işten dolayı idareye karşı herhangi bir borcunun olmadığının tespitinden sonra SGK'dan alınan ilişiksiz belgesinin idareye verilmesinin ardından kesin teminat ve varsa ek teminatların tamamının yükleniciye iade edileceği kararlaştırılmıştır.

Taraflar arasında tüm yazılım kaynak kodları, güvenlik kodları, haberleşme kodları, kart/bilet iç yapısının organizasonu ve sistem bileşenlerine ait SAM modüllerinin iade edilmesi gerektiğine yönelik bir uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, iadesi istenilen sistem ve bileşenlerinin devredilmesi gereken zamana yöneliktir.

Davacı, 2015/35653 ihale kayıt numarası ile ihale edilen 01.04.2015 - 31.05.2015 tarihleri arası dönemi kapsayan sözleşmenin, teminatın irat kaydedildiği 07.01.2014 tarihli ve 01.04.2014 - 31.03.2015 tarihleri arasını kapsayan sözleşmenin devamı niteliğinde olduğunu belirterek, iade ile yükümlü olması gereken tarihin 2015/35653 ihale kayıt numarası ile ihale edilen 01.04.2015 - 31.05.2015 tarihleri arası dönemi kapsayan sözleşmenin bitiminde olması gerektiğini savunmaktadır.

Taraflar arasında imzalanan 07.01.2014 tarihli sözleşmenin eki niteliğindeki teknik şartnamenin 7.4.10 maddesinde "...sözleşme süresi bitiminde sistemin devamlılığını sağlayacak tüm yazılım kaynak kodları, güvenlik kodları, haberleşme kodları, kart/bilet iç yapısının organizasonu ve sistem bileşenlerine ait SAM modüllerinin en son versiyonlarının idareye teslim edileceği", 7.4.12 maddesinde "...yüklenicinin veri tabanı dokümantasyonu ve şifrelerini işletim hizmeti sonunda idareye teslim edeceği", yine aynı şartnamenin 13.5 maddesinde de "...yüklenicinin işletim hizmetinin sonunda tüm sistem unsurlarıyla ilgili şifreler, güvenlik kodları,

standartlar vb teknik bilgileri de içerecek şekilde sistemin devrini yapacağı, sistemin sorunsuz ve güvenli şekilde işletiminin devredilmesini sağlayacağı" kararlaştırılmıştır.

Taraflar arasındaki sözleşmenin 26.1 maddesi gereğince yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi ... hallerinde ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların gelir kaydedileceği kararlaştırılmıştır.

Yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler ile birlikte taraflar arasında imzalanan 07.01.2014 tarihli sözleşme ve eki teknik şartname ile kararlaştırıldığı üzere teslimi gereken tüm yazılım kaynak kodları, güvenlik kodları, haberleşme kodları, kart/bilet iç yapısının organizasonu ve sistem bileşenlerine ait SAM modüllerinin süresinde tesliminin gerçekleşmediği, 2013/151268 kayıt numaralı ihale ile imzalanan dava konusu sözleşmenin ve 2015/35653 kayıt numaralı ihale ile imzalanan sözleşmenin birbirlerinden bağımsız iki ayrı ihale olduğu, her iki ihalenin farklı ihale usulleri ile yapıldığı, ihale süresinin, bedellerinin farklı olduğu,

şartname ve sözleşme uyarınca istenilen bilgi ve belgelerin 2013/151268 kayıt numaralı ihale ile imzalanan sözleşmenin bitiminde tesliminin zorunlu olduğu dikkate alındığında mahkemece davanın reddine karar verilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamaktadır.

Bu durumda, istinaf kanun yoluna başvuranın dilekçesinde yer verdiği itirazların açıklanan gerekçe ışığında yerinde olmamasına, kararda kamu düzenine ilişkin bir aykırılık bulunmamasına, kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olmasına göre, duruşma açılmasına gerek görülmeyerek Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-1 maddesi gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir..." (Bknz. İzmir BAM 22. Hukuk Dairesi'nin 27.01.2023 tarih ve 2020/2116 Esas 2023/182 Karar sayılı kararı)

"...1-İlk derece mahkemesince, taraflar arasındaki sözleşme ve teknik şartnamenin ilgili hükümleri uyarınca, davalı idarece, sözleşmenin feshi ve teminat mektubunun nakde çevrilmesinin haklı nedene dayandığı, davacının teminat mektubu bedelinin tahsiline yönelik isteminin yerinde olmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

2-İlk derece mahkemesi kararına karşı davacı vekilince istinaf yoluna başvurulması üzerine, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesince, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

3-Bu karara karşı süresinde, davacı vekilince duruşmalı olarak temyiz yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü;

Kamu düzenine aykırılık hallerinin resen gözetildiği, istinaf nedenleriyle sınırlı ve usulüne uygun olarak istinaf inceleme ve denetiminin yapıldığı; dosya içeriği, kararın dayandığı gerektirici sebepler ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmadığı, yine; davacı yüklenici şirketin, süresi 31.03.2015 tarihinde sona eren 2013/151268 İKN nolu ihaleye ilişkin, davalı idarece talep edilen yazılım, güvenlik ve haberleşme kodları ile kart/bilet iç yapısının organizasyonu ve sistem bileşenlerine ait modülleri son versiyonları ile birlikte sözleşmenin sona ermesiyle teslim etmekle yükümlü olduğu,

bu ihaleden sonra yapılan 31.03.2015-31.05.2015 dönemine ilişkin 2015/35653 İKN nolu ihalenin yeni bir ihale olduğu ve bu ihalenin, davacı yüklenici şirketin önceki ihaleye ilişkin kod ve modülleri teslim etme yükümlülüğünü ortadan kaldırmadığı, davacı yüklenici bu edimine yerine getirmediğinden, davalı idarenin teminat mektubunu nakde çevirmekte haklı olduğu anlaşılmakla, davacı vekilinin temyiz sebepleri yerinde görülmemiştir..." (Bknz.

Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 02.07.2024 tarih ve 2023/1540 Esas 2024/2386 Karar sayılı İlamı)

Yukarıdaki açıklamalar ışığında, dosyadaki belgelere, kararın dayandığı delillerle, usul ve yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle davalının teminat mektubunu nakde çevirmekte haklı olmasına, yargılamada eksiklik bulunmamasına, kararda davacı yönünden kamu düzenine ilişkin bir aykırılık bulunmamasına göre; kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, inceleme konusu kararın davacı açısından usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davacı vekilinin yerinde bulunmayan istinaf kanun yolu başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiştir.

-Davalı vekilinin istinaf kanun yolu başvurusu yönünden ise; davacı tarafından davalı aleyhine teminat mektubu bedelinin iadesi isteminin esastan reddine karar verilmesi nedeniyle kendisini vekil ile temsil ettiren davalı yararına karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 12. maddesi gereğince bu tarifenin ikinci kısmında belirtilen maktu ücretin altında olmamak üzere nisbi vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken mahkemece bu hususlara dikkat edilmeden AAÜT'nin 13/4. maddesi gereğince 4.080.00.TL maktu vekalet ücretine hükmedilmesi doğru görülmemiştir.

Ancak, bu yanılgının giderilmesi, yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden davalı vekilinin bu yöne ilişkin istinaf isteminin kabulü ile 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-b-2 maddesi uyarınca hüküm kaldırılıp düzeltilerek yeniden esas hakkında aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

III-KALDIRILAN HÜKMÜN YERİNE GEÇMEK ÜZERE

''1-Davacı tarafından davalı aleyhine açılan davanın REDDİNE,

2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60.TL maktu karar harcından peşin olarak alınan 3.022,81.TL harcın tenzili ile bakiye 2.595,21.TL harcın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,

3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,

4-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar ittihazına mahal olmadığına,

5-Davalı bu davada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT. üzerinden hesap ve takdir olunan 30.000,00.TL ücreti vekaletin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

6-HMK' nın 333. maddesi gereği yatırılan gider/delil avansından kullanılmayan miktarın karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,

'' şeklinde YENİDEN HÜKÜM TESİSİNE,

IV-Davalıdan alınan istinaf karar peşin harcının davalıya iadesine,

V-İstinaf başvurusu sırasında davacı şirketten alınması gerekli olan 427,60.TL maktu karar harcından peşin olarak alınan 59,30.TL harcın tenzili ile bakiye 368,30.TL harcın davacı şirketten alınarak hazineye irat kaydına,

VI-Davalı tarafından istinaf aşamasında yapılan 162,10.-TL başvuru harcı olan istinaf yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

VII-Davacı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

VIII-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından davalı yararına, davacı aleyhine vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,

IX-Kararın taraflara tebliği, kesinleştirme, harç ve gider avansı iadesi/ikmaline ilişkin işlemlerin yerel mahkemesince yerine getirilmesine,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK' nın 362/(1)-a maddesi gereğince kesin olmak üzere 28/11/2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.