İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2024/1673 K.2024/2047

Davacı vekili tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucunda.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkilinin ... Ltd. Şti.'nin ... Bankası Muğla Menteşe Şubesinden almış olduğu 0014-977. 0014-984. 0014-986. 0014-987. 0014-989. 0014-990. 0014-991. 0014-992. 0014-993. 0014-994. 0014-995. 0014-996. 0014-997. 0014-998.

0014-999 seri numaralı çeklerin zilyedi iken söz konusu seri numaralı çeklerin kaybedildiğini, Muğla Cumhuriyet Başsavcılığı'na şikâyette bulunulduğunu çeki eline geçiren kişi ya da kişilerin çeki istediği gibi doldurup çek karşılığını bankadan tahsil etmesi veya çeki işletmesi tehlikesinin söz konusu olduğunu, öncelikle ... Bankası Muğla Menteşe Şubesi’ne müzekkere yazılmasına ve ödeme yasağı konulması yönünde tedbir alınmasına, ... Bankası Muğla Menteşe Şubesi’nin 0014-977.

0014-984. 0014-986. 0014-987. 0014-989. 0014-990. 0014-991. 0014-992. 0014-993. 0014-994. 0014-995. 0014-996. 0014-997. 0014-998. 0014-999 seri numaralı çeklerin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece; "...kaybolduğu iddia edilen çeklerin keşidecisinin davacının kendisi olduğu, davacı vekiline 13.06.2024 tarihli tensip ara kararı ile çeklerin vade tarihleri, keşide tarihleri, çek bedelleri ve tarafları ile ilgili beyanda bulunmak üzere 2 haftalık kesin süre verildiği, davacı vekilince 2 haftalık kesin süre içinde beyanda bulunulduğu ancak; dava dilekçesinde belirtilen çeklerde keşidecinin müvekkili firma olduğu, keşide tarihi, vade tarihi, çek bedeli ve ödenecek kişi bulunmadığını beyan ettiği görülmüştür.

Yargıtay 11.Hukuk Dairesinin 21.05.2013 tarih ve 2012/12709esas 2013/ 10446 karar sayılı ve 22.04.2013 tarih ve 2012/90626 esas 2013/8033 karar sayılı ilamlarından da anlaşıldığı üzere.

6102 Sayılı TTK.nun 818/1-s madde delaletiyle aynı yasanın 757 vd.maddeleri gereğince çekin rızası dışında elinden çıkması ve ziyaı nedeniyle iptal davası açma hakkının lehdar ve hamile tanındığı, keşidecinin bu yasal hükümlere dayanarak iptal davası açma hakkı bulunmadığı, bu halde keşidecinin muhatabı ödemekten men edebileceği veya elinden çıkan çek bedelinin kendinden istenmesi halinde borçlu olmadığının tespitini isteyebileceği, davanın usul ve yasaya uygun olarak,

hamil tarafından açılmadığı anlaşıldığından davacının davasının reddine karar vermek gerekmiş, ayrıca, 6102 Sayılı TTK'nun 82/7.madde hükmünde öngörülen zayi belgesi verilmesi talebinin, ticari defter ve belgelere ilişkin olduğu, boş çek yapraklarının bu anlamda "belge" sayılamayacağı, dolayısıyla eldeki talebe 82/7.madde hükmünün uygulanamayacağı anlaşılmıştır.

Boş çekin (yaprağın) kıymetli evrak niteliğinde olmaması nedeni ile iptal davası açılamayacağı da sabit (Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2014/6238 Esas, 2014/12383 Karar sayılı ilamı aynı doğrultudadır.) olduğundan davanın reddine karar verilmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur...." şeklinde karar verildiği görülmüştür.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; davacının ... isimli işyerinin sahibi ve işletmecisi olduğunu, iş nedeniyle sık sık şehir dışında olup çoğu zaman Muğla'daki işlerini telefon yoluyla internet üzerinden yürüttüğünü, ticari hayatını aksatmamak adına Muğla Menteşe Şubesinden almış olduğu 0014-977. 0014-984. 0014-986. 0014-987. 0014-989. 0014-990. 0014-991. 0014-992. 0014-993. 0014-994. 0014-995. 0014-996. 0014-997. 0014-998.

0014-999 seri numaralı çekler ofis çekmecesinde kilitli olarak tuttuğunu, çeklerin ofiste muhafaza altında ve kolaylıkla ulaşılabilecek noktada olmadığını, çeklerin, müvekkili firma ile iş yapmak amacıyla gelen kişilerce çalındığı iddiası ile Muğla Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulduğunu, çeki eline geçiren kişi ya da kişilerin çeki istediği gibi doldurup çek karşılığını bankadan tahsil etmesi veya çeki işletmesi tehlikesinin halen söz konusu olduğunu, çeklerin üçüncü şahısların eline geçmesi müvekkili açısından telafisi imkânsız zararlar doğurabileceğinden,

çek bedelinin bankadan alınmaması için öncelikle ödeme yasağı konulmasını, devamında da çeklerin zayii nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME,

DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nun 355. Maddesi gereğince istinaf incelemesi istinafa başvuran vekilinin dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine ilişkin hususlarda res'en gözetilerek yapılmıştır.

Dava, hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 818/1.s maddesi atfıyla aynı Kanun'un 757 ve devamı hükümleri uyarınca, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiştir; bu karara karşı davacı vekilince, yasal süreci içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355.maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleriyle ve kamu düzenine aykırılık yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Kıymetli evrakın iptali, kıymetli evraka ilişkin "umumi hükümler" arasında TTK'nın 651 ve 652'de genel bir şekilde düzenlenmiş, ayrıca nama 'TTK m.657) ve hamiline senetlerin iptali hakkında (TTK m.757-765) getirilerek bu hükümlerin TTKm.778/1-ı yollamasıyla bonolar bakımından, 818/1-s yollamasıyla çekler bakımından da uygulanacağı öngörülmüştür.

TTK'nın788/1 hükmü uyarınca emre yazılı veya belirli bir kimse lehine düzenlenen çek, ciro ve teslim yolu ile devredilebilir. Emre yazılı senetlerin devri iki tasarruf işleminin bir arada yapılması ile gerçekleşir. Bu işlemlerin birincisi senedin ciro edilmesi, ikincisi de buna ek olarak senedin zilyetliğinin devralana geçirilmesidir.

Dolayısıyla, kambiyo senedinde mündemiç hakka sahip olmak için senet üzerindeki zilyetlik zorunludur (Yargıtay 11.Hukuk Dairesinin 06/06/2012 tarih ve 2011/4524 Esas 2012/9838 Karar sayılı kararı da benzer yöndedir) somut olayda da, dava konusu çeklerin keşideci tarafından boş olarak muhafaza edilirken kaybolduğu veya çalındığı ileri sürüldüğüne göre, davacının çeklerin hamili olmadığının kabulü gerekmektedir.

Bu durumda davacı çeklerin keşidecisi olup, yetkili hamili olmadığından çek yönünden iptal davası açmaya hakkı bulunmamaktadır. Bu nedenle mahkemece davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Açıklanan bu gerekçelerle, 353/1-b-1 maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, mahkemece verilen karar usul ve yasaya uygun olup davacı vekilinin istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilerek, aşağıdaki hüküm kurulmuştur.