İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2024/667 K.2024/1122

Tevdi Mahalli Talep eden vekili tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla; inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Tevdi Mahalli Talep Eden vekili dava dilekçesinde özetle; ... Şirketi'nin 1 adet, birim fiyatı 12.000,00 USD olan 23.12.2022 fatura tarihli ...2022000001078 fatura numaralı ...2022000003757 irsaliye no'lu ... KALIPÇI FREEZE TEZGAHI makinesi için tevdi mahalli tayinine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Karşı Taraf vekili cevap dilekçesinde özetle; Borçlu olmadıklarının tespiti talebinde bulunmuştur.

MAHKEMECE

"...,Mahkememizin 22/11/2023 tarih 2023/386-386 D. İş Karar sayılı dosyası merci tayini için İzmir Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmiş, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi'nin, 21/02/2024 tarih ve 2024/2 Esas 2024/373 Karar Sayılı ilamı ile Mahkememizin Yargı Yeri Olarak Belirlenmesine karar verilerek, dosya Mahkememize gönderilmiştir.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; ...2022000001078 fatura numaralı ...2022000003757 irsaliye no'lu ... KALIPÇI FREEZE TEZGAHI makinesinin, keşif yapılmadan ebadı, uzunluğu, boyutu, nitelikleri ve montajının nasıl yapılacağının belirlenemeyeceği, davalı tarafça da borçlu olmadıklarının tespit edilmesinin talep edildiği, bu hususların ancak esas davada keşif yapılarak ve yargılama ile birlikte açıklığa kavuşturulacağından , iş bu talebin hukuki yarar yokluğu nedeniyle reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm tesis edilmiştir,

" gerekçesi ile, "htiyati Haciz Talebinin Hukuki Yarar Yokluğundan REDDİNE," şeklinde karar verilmiştir,

Mahkeme kararına karşı talep eden vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF BAŞVURU SEBEPLERİ

Talep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle; taraflarınca yapılan tevdi mahalli talebi başvurusunun yerel mahkeme tarafından keşif yapılarak ve yargılama ile birlikte açığa kavuşturulacağı iddiası ile ihtiyati haciz talebi gibiymiş gibi "ihtiyati haciz talebinin reddine" denilerek hukuki yarar yoluğu sebebi ile reddedildiğini, mahkemece verilen hukuki yarar yokluğu kararının yerinde olmayıp müvekkilinin alacağını tahsil etmek için satış konusu malı davalıya teslim etmesi gerektiğinden hukuki yararının mevcut olduğunun aşikar ve açıkça ortada olduğunu, taraflar arasında imzalanmış satış sözleşmesi mevcut olmasına,

fatura düzenlenmesine ve faturanın tarafların ticari defterlerinde kayıtlı olmasına rağmen müvekkil tarafından davalıya satılan makinenin teslim alınmaması ve makine bedelinin 12.000,00 USD tutarının müvekkiline ödenmemesi sebebiyle müvekkili tarafından davalı şirketle defalarca kez iletişime geçildiğini, malları teslim alması gerektiğinin belirtildiğini, ancak malın davalı tarafından teslim alınmadığını,

teslim edilmeyen ürünün de davalıya teslim edilmesinini istenmesinin hayatın olağan akışına uygun olup bu kapsamda taraflarınca teslime zorlama veya malı teslim almadan alacağı tahsil etme imkanı bulunmadığından malın teslimi için tevdi mahalli talep etmekte hukuki yararının mevcut olduğunun aşikar olduğunu, ...2022000001078 fatura numaralı ...2022000003757 irsaliye no'lu ... Kalıpçı Freeze Tezgahının müvekkili şirketten teslim alınması için öncelikli olarak ...

Mah. ...Cad.No:.../... ... .../... adresinde veya mahkemece belirlenecek bir yedi emin deposunda masrafı davalıdan alınmak üzere yer tevdi edilmesine karar verilmesini istinaf başvuru sebebi olarak ileri sürmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Talep, satım sözleşmesine konu mal için tevdi mahalli belirlenmesi istemine ilişkindir.

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.

Tevdi mahallinin belirlenmesi, 6100 sayılı HMK'nın 382.maddesinin ikinci fıkrasının (d) bendinin (3.) alt bendinde sayılan hallerden olup; bu kararlara karşı 387.madde uyarınca ilgililerin istinaf kanun yoluna başvurabilmeleri öngörülmektedir.

6098 sayılı TBK'nun 106. Maddesi " Yapma veya verme edimi gereği gibi kendisine önerilen alacaklı, haklı bir sebep olmaksızın onu kabulden veya borçlunun borcunu ifa edebilmesi için kendisi tarafından yapılması gereken hazırlık fiillerini yapmaktan kaçınırsa, temerrüde düşmüş olur."

6098 sayılı TBK'nun 107. maddesi; "Alacaklının temerrüde düşmesi durumunda borçlu, hasar ve giderleri alacaklıya ait olmak üzere, teslim edeceği şeyi tevdi ederek borcundan kurtulabilir.

Tevdi yerini, ifa yerindeki hâkim belirler. Bununla birlikte ticari mallar, hâkim kararı olmadan da bir ardiyeye tevdi edilebilir." şeklindedir.

Taraflar arasındaki satım sözleşmenin ifası hususu yargılamayı gerektirmekte ise de; hakimin tevdi yerini tayin ederken, borçlunun tevdi hakkı bulunup bulunmadığını araştırması gerekmeyip borcun muaccel olduğu, karşı tarafında ediminin ifasından kaçındığının anlaşılması halinde tevdii mahallinin tayin edilmesi gerekli ve yeterlidir. Zira borçlunun tevdi hakkı yoksa hakimin tevdi yerini tayin etmiş olması, borçlunun haklı kılınması anlamını taşımayacak olup, uyuşmazlık bulunan tarafların haklı olup olmadığı ileride ihtilafı inceleyecek mahkeme tarafından belirlenecektir.

Somut olayda; Talep edenin 19/12/2022 tarihli sözleşme ve 23/12./022 tarihli faturada belirtilen kalıpçı freeze tezgahı makinesi için tevdi mahalli tayinine karar verilmesini talep ettiği, sözleşmede makinenin derhal teslim edileceği kararlaştırılmış olup belirtilen sürenin geçmiş olması, tevdi mahalli tayinini istemenin temerrüde düşen alacaklıya karşı borçluyu koruyan ve onu borcundan kurtulmasını sağlayan bir hak olup ancak bu nedenle hakimden tevdi mahalli tayini isteyebilecek olması, talepte hukuki yararın mevcut olması karşısında 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 107. maddesi gereğince tevdi yeri tayin edilmesi gerekirken yerel mahkemece yazılı şekilde gerekçe ile talebin reddine karar verilmiş olması isabetli olmamıştır.

HMK'nın 353/1-b-2 maddesinde yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına gerek duyulmadığı takdirde düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verileceği öngörülmüştür. Bu nedenle talep eden vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince mahkeme kararı kaldırılarak aşağıdaki şekilde yeniden hüküm oluşturulmuştur.