İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2025/719 K.2025/1092

İhtiyati tedbir talep eden davacı vekili tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla; inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İhtiyati tedbir talep eden davacı vekili talep dilekçesinde özetle. Müvekkili şirketinin yetkili ve meşru hamil olduğu dava konusu 3 adet çekin 25/12/2024 tarihinde kargo ile Gaziantep'e gönderdiği sırada hırsızlık suretiyle çalındığını, Keşidecisi ... Ltd. Şti. olan, ....bank Gaziemir Şubesi'ne ait, 1114786 seri nolu, 25/01/2025 keşide tarihli, 50.000,00-TL bedelli çek, Keşidecisi ...

Şti. olan, ...bank Gaziemir Şubesi'ne ait, 1114787 seri nolu, 25/02/2025 keşide tarihli 50.000,00-TL bedelli çek ve Keşidecisi ...

Şti. olan, ...bank Gaziemir Şubesi'ne ait, 1114788 seri nolu, 25/03/2025 keşide tarihli, 50.000,00-TL bedelli çeklerin çalındığının anlaşılması üzerine Gaziantep Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2025/4047 Soruşturma sayılı dosyası ile şikayetçi olunduğunu, akabinde İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2025/6 E. Sayılı dosyası ile takip konusu çek ve diğer 2 çekin zayi nedeniyle iptali talep edildiğini ve mahkemece ödeme yasağı kararı verildiğini, çeki elinde bulunduranların mahkemeye başvurması beklenirken,

müvekkili şirket adresine alacaklı olarak ... firmasının gözüken Bakırköy 2. İcra Dairesi'nin 2025/2205 E. Sayılı dosyasından bir ödeme emri tebliğ edildiğini, zayi nedeniyle iptali istenen çeklerin davalı tarafından factoring sözleşmesine konu edildiğini, söz konusu çeklerin müvekkilinin rızası dışında çıktığını, davalı tarafından yasaya aykırı olarak sözleşmeye konu edildiğini, müvekkili şirketten sonra ciro silsilesi kopmuş olduğundan davalı firma yetkilisi ve meşru hamili olmadığını, müvekkili şirketin kendisinden sonra gelen ciranta ...

Şirketi ile ne de son ciranta ... Limited Şirketi ile hiçbir ticari ilişkisi olmadığı gibi kendisine bu çekle bir ödeme yapılmadığını, ... Firması tarafından dava konusu çeklerdeki imzaya itiraz edildiğini ve Bakırköy 13. İcra Hukuk Mahkemesi 2025/131 E.sayılı dosya ile davalı factoring şirketine karşı davanın ikame edildiğini, davalının ...

Şirketi ile factoring sözleşmesi imzaladığını ve konu çekleri bu firmadan ciro yolu ile iktisap etttiği ve yine çek görüntüsünden ... firmasının ise bu çekleri ... A.Ş.'nden aldığını, aynı gün factoring sözleşmesi ile davalı firmaya tevdi edilmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, davalının kabul etmiş olduğu fatura ve çek bedelleri arasında açık bir uyumsuzluk mevcut olduğunu, tüm bu sebeplerle Keşidecisi ...

Şti., keşide yeri İzmir olan, ...bank Gaziemir/İzmir Şubesi'ne ait. 1114787 seri nolu, 25/02/2025 keşide tarihli, 50.000,00-TL bedelli çek ve 1114788 seri nolu, 25/03/2025 keşide tarihli, 50.000,00-TL bedelli çeklerin istirdatına. Keşidecisi ... Şti., keşide yeri İzmir olan, ...bank Gaziemir/İzmir Şubesi'ne ait.

1114786 seri nolu, 25/01/2025 keşide tarihli, 50.000,00-TL bedelli çek hakkında Bakırköy 2. İcra Dairesi 2025/2205 Esas sayılı dosya ile icra takibine geçildiğinden bu çek yönünden borçlu olunmadığının tespitine karar verilmesini, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin davalıya yüklenmesine karar verilmesini ayrıca henüz icraya konmamış çekler yönünden müvekkilinin zarara uğramaması açısından icra takip işlemlerinin durdurulması için ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince 20.03.2025 tarihli karar ile "...Mahkememiz 19/03/2025 tarihli tensip tutanağının 8 no'lu ara kararı gereği davacı vekiline; hangi çekler hakkında ihtiyati tedbir talep ettiğini somutlaştırması için süre verilmiş, bunun üzerine davacı vekili 20/03/2025 tarihli talep dilekçesi sunmuş, dilekçesinde; teminatsız olarak Keşidecisi ... Ltd. Şti., keşide yeri İzmir olan ...bank Gaziemir/İzmir Şubesi'ne ait 1114786 seri no'lu, 25/01/2025 keşide tarihli, 50.000,00-TL bedelli çek; 1114787 seri nolu, 25/02/2025 keşide tarihli, 50.000,00-TL bedelli çek ve 1114788 seri nolu, 25/03/2025 keşide tarihli, 50.000,00-TL bedelli çekler yönünden takibin durdurulmasına karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.

Dava, icra takibi başlatıldıktan sonra açılan İİK'nın 72. maddesine dayalı menfi tespit davası olup, İİK'nın 72/3. maddesinde takipten sonra açılan bu davada tedbiren bile olsa takibin durdurulmasına karar verilemeyeceği hususu emredici şekilde düzenlendiğinden takibe konu ...bank Gaziemir/İzmir Şubesi'ne ait 1114786 seri no'lu, 25/01/2025 keşide tarihli, 50.000,00-TL bedelli çek için ihtiyati tedbir isteminin reddine, diğer çekler yönünden TTK 792 maddesi gereği İstirdat isteminde bulunulduğu anlaşıldığından, bu aşamada davacı vekilinin ihtiyati tedbir taleplerinin reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. " şeklindeki gerekçe ile " Davacı tarafın ihtiyati tedbir talebinin reddine, " karar verilmiştir.

İSTİNAF BAŞVURU SEBEPLERİ

İhtiyati tedbir talep eden davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

Bilindiği gibi faktoring şirketlerinin ancak gerçek ve fatura ile tevsik olunan mal veya hizmet satışına dayalı olan alacakları devralabileceğini, bu kapsamda faturaya konu mal veya hizmet satışının fiktif nitelikte olup olmadığını, işlem taraflarının ve faturanın güvenilirliği, ilgililerin mali durumları konularında araştırma ve istihbarat çalışması yapılması gerektiğini, eldeki olayda dava konusu çekler çalındıktan sonra ... firmasının kaşe ve imzası ile cirolanarak ...'e verildiğini, ... de davalı ile faktoring sözleşmesi yaparak çekleri davalıya ciroladığını, ancak davalı tarafından bu araştırmalar ya hiç ya da yeterince yapılmadığını,

istihbari çalışma olmadan çeklerin kabul edildiğini, Bakırköy 13. İcra Hukuk Mahkemesi 2025/131 Esas sayılı dosyaya göre ... firması da çekteki imzaların kendisine ait olmadığı ve ... ile aralarında hiçbir ticari ilişki olmadığını açıkça ifade ettiğini, ... firmasının vergi kaydının bir süre önce terkin edildiği ve bu nedenle lehine fatura düzenlenmesinin de mümkün olmadığının tespit edildiğini, davalının kabul etmiş olduğu fatura ve çek bedelleri arasında açık bir uyumsuzluk mevcut olduğunu, bu nedenle davalının işbu çekleri iktisap ederken ihtiyatlı davranması gerekirken bu şekilde yapmaması ağır kusurunu gösterdiğini,

davalı firma her nasılsa kendi müşterisi ve asıl borçlu olan ... firmasına sadece takip yapmakla yetinerek bir menkul haczi dahi yapmazken ilgili dosyalarda sadece müvekkili şirket yönünden fiili haciz talep ettiğini, 450.000-TL'lik taşıma faturası kesen ... firması adına kayıtlı tek bir araç dahi bulunmadığını, %15 teminat karşılığında tedbir taleplerinin kabulü ile icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesine, istirdatı istenen "Keşidecisi ... Şti., keşide yeri İzmir olan, ...bank Gaziemir/İzmir Şubesi'ne ait; 1114787 seri nolu, 25/02/2025 keşide tarihli, 50.000,00-TL bedelli çek ve 1114788 seri nolu, 25/03/2025 keşide tarihli, 50.000,00-TL bedelli çekler" yönünden icra takibinin durdurulması,

Menfi tespiti istenen Keşidecisi ... Ltd. Şti., keşide yeri İzmir olan, ...bank Gaziemir/İzmir Şubesi'ne ait; 1114786 seri nolu, 25/01/2025 keşide tarihli, 50.000,00-TL bedelli çek yönünden icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde tedbir kararı verilmesini, İzmir 6. Asliye Ticaret Mahkemesi 2025/258 Esas sayılı dosyadan verilmiş ihtiyati tedbir taleplerinin reddine yönelik 20/03/2025 tarihli ara kararın istinaf incelemesi neticesinde kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Talep, ihtiyati tedbir talebinin reddine dair kararın kaldırılarak talep gibi ihtiyati tedbir kararı verilmesi istemine ilişkindir.

6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf incelemesi istinafa başvuran vekilinin dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine ilişkin hususlar res'en gözetilerek ve yine HMK 357/1.maddesindeki, ilk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunmalar istinaf incelemesi sırasında dinlenemez ve yeni delillere dayanılamaz hükmü çerçevesinde yapılmıştır.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sırasında, davacı vekilinin ihtiyati tedbir isteminin 20/03/2025 tarihli ara kararı gereğince dava, icra takibi başlatıldıktan sonra açılan İİK'nın 72. maddesine dayalı menfi tespit davası olup, İİK'nın 72/3. maddesinde takipten sonra açılan bu davada tedbiren bile olsa takibin durdurulmasına karar verilemeyeceği hususu emredici şekilde düzenlendiğinden takibe konu ...bank Gaziemir/İzmir Şubesi'ne ait 1114786 seri no'lu, 25/01/2025 keşide tarihli, 50.000,00-TL bedelli çek için ihtiyati tedbir isteminin reddine, diğer çekler yönünden TTK 792 maddesi gereği İstirdat isteminde bulunulduğu anlaşıldığından bu aşamada davacı vekilinin ihtiyati tedbir taleplerinin reddine karar verildiği görülmüştür.

İş bu karar ihtiyati tedbir talep eden davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

2004 Sayılı İİK'nın " Menfi Tespit ve İstirdat Davaları " başlıklı 72.maddesine göre; "Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tesbit davası açabilir.

İcra takibinden önce açılan menfi tesbit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir.

İcra takibinden sonra açılan menfi tesbit davasında ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurulmasına karar verilemez. Ancak, borçlu gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden ihtiyati tedbir yoluyle icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini istiyebilir......"

Dava ve ihtiyati tedbir istemine konu çeklerden 25/01/2025 keşide tarihli olanın Bakırköy 2.İcra Dairesi'nin 2025/2205 Esas sayılı dosyasıyla icra takibine konu edildiği dava dilekçesinde bildirilmiştir. Ayrıca davaya konu 25/02/2025 keşide tarihli çekinde icra takibine konu edildiği ihtiyati tedbir talep eden davacı vekilince istinaf dilekçesinde bildirilmiş olmakla birlikte icra takip dosya numarasının bildirilmediği görülmüştür. Yine ihtiyati tedbir istemine konu 25/03/2025 keşide tarihli çekin ise bankaya ibraz edilip edilmediği, dava açıldıktan sonra takibe konu edilip edilmediği konusunda bir bilginin dosyada bulunmadığı görülmüştür.

Yukarıda belirtildiği üzere, davadan önce icra takibine konu edilen çek açısından İİK 72/3 maddesine göre icra takibinden sonra açılan menfi tesbit davasında ihtiyati tedbir yolu ile dahi icra takibinin durdurulmasına karar verilemeyeceği yönündeki yasal düzenleme göz önüne alındığında ve yargılamanın bu aşamadaki dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere göre, ihtiyati tedbir kararı verilebilmesi için gerekli olan yaklaşık ıspat koşulu oluşmadığından, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına,

incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına göre ihtiyati tedbir talep eden davacı vekilinin tüm istinaf nedenleri yerinde görülmediğinden 6100 Sayılı HMK m. 353/1-b-1 maddesi uyarınca istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaatiyle aşağıdaki hüküm kurulmuştur.