İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2021/1088 K.2024/373

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 15/04/2021 tarihli 2015/887 Esas ve 2021/337 Karar sayılı dosyasının incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı şirket lehine 18.05.1998 tarihinde müvekkili ...

Şti. üzerinde 8.634,99-TL bedelli ticari işletme rehninin tesis edildiğini, müvekkilinin davalı tarafa herhangi bir borcunun bulunmadığını, bu durumun kesinleşmiş bulunan İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2001/851 Esas sayılı dosyasıyla sabit olduğunu, bu dosya ile yapılan yargılama sonucunda ipotek ve sair nedenlerle davacının davalıya herhangi bir borcu olmadığının hükme bağlandığını ve ticari işleme rehninin de bedelsiz kaldığını,

aynı gerekçe ile müvekkili şirket adına kayıtlı iken davalı lehine ipotek tesis edilen taşınmazlar üzerindeki ipoteğinde Aliağa Asliye Hukuk Mahkemesinin 2013/540 Esas sayılı dosyası ile terkin edildiğini bildirerek, müvekkili şirket üzerinde davalı lehine tesis edilen 8.634,99-TL bedelli ticari işletme rehninin kaldırılmasına karar verilmesini talep ve dava ettiği görülmüştür.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, genel yetki kuralı gereğince, davanın davalının ikametgah mahkemesinde açılması gerektiğini veya sözleşmenin imzalandığı tarih itibariyle rehinli malların Aliağa ilçesinde olması nedeniyle Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemelerinin yetkili olduğunu, davacı tarafça İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2001/851 esas, Aliağa 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2013/540 esas sayılı dosyaları delil olarak gösterilmiş ise de, dava konusu rehin sözleşmesinden doğan alacak yönünden bir karar verilmediğini,

taraflar arasındaki ticari ilişkinin 01/10/1998 tarihinde sona erdirildiğini, 01/10/1998 tarihi itibariyle düzenlenen protokol ile borç alacak durumunun belirlendiğini ve bu dönem itibariyle davalının davacıdan 300.000,00 USD alacaklı olduğunu, davacının beyan ettiği rehinin teminatını oluşturan 8.634,99 TL alacağın ödendiğine dair bir belgenin ve delillin sunulmadığını, Aliağa 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2013/540 esas sayılı dosyasında verilen kararın henüz kesinleşmediğini, rehin sözleşmesine konu malların Aliağa ilçesindeki fabrika binasında bulunduğunu ve davacının üçüncü kişilere olan borçları nedeniyle satılarak paraya çevrildiğini,

ayrıca satış yapılan icra dosyaları ile satışı gerçekleştirilen taşınmazların tapu kayıtları incelenmek suretiyle rehin konusu malların taşınmaz ile birlikte satılıp satılmadığının ve teferruat olarak tapuya tescil edilip edilmediğinin incelenmesi gerektiğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.

İLK DERECE MAHKEMESİNCE VERİLEN KARAR

Mahkemece; "....Tarafların aralarında mevcut ticari ilişki nedeniyle ticari faaliyetlerinden kaynaklı hususlara ilişkin hali hazırda yürütülmekte olan dava konusu alacağın doğrudan doğruya dava dosyamızdaki ticari işletme rehinine konu borçla bağlantısının tespit edilemediği, bu haliyle ticari işletme rehininin devamını gerektirir bir husus tespit edilemediği.." gerekçesiyle ".. davanın kabulüne, tarafları davacı (eski unvanı ile) ... Şti. Ve davalı (eski unvanı ile) ... A.Ş olan İzmir 16. Noterliği'nin 18 Mayıs 1998 tarih 16589 yevmiye nolu menkul rehini sözleşmesine dayalı olarak İzmir Ticaret Sicil Müdürlüğü nezdinde tesis edilen 18/05/1998 tarihli (8.634.997.011 Eski Türk Lirası) 8.634,99 TL bedelli ticari işletme rehininin kaldırılmasına...." şeklinde hüküm kurulmuştur.

Karara karşı davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; mahkemece, tahkikat sırasında celp edilerek incelenen, İstanbul 18. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2014/346 Esas sayılı dosyası ile İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2001/851 Esas sayılı dosyasının ihtilafın çözümünde delil olarak incelenemeyeceğini, İstanbul 18. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2014/346 E. Sayılı dosyası ile yürütülen davadaki ihtilafın, taraflar arasında, 01.10.1998 tarihinde imzalanan ve adi ortaklık olarak nitelendirilen sözleşmenin tasfiyesine yönelik olduğunu, oysa huzurdaki davanın konusu, adi ortaklık döneminden önce tesis edilen rehin hakkına ilişkin olduğunu,

cevap dilekçesindeki beyanlarını tekrarla, taraflar (.... ve ...), 01.10.1998 tarihinde imzaladıkları ve "ihracat işbirliği sözleşmesi" olarak adlandırdıkları sözleşme ile daha önce imzaladıkları sözleşmelerin tamamını feshettiklerini;

feshedilen bu sözleşmelerden doğan maddi yükümlülükleri ise aynı tarihte imzaladıkları "protokol" başlıklı bir belge ile belirlediklerini, bu belge ile ..., adi ortaklık olarak adlandırılan 01.10.1998 tarihli sözleşmenin imzalandığı an itibariyle ...'e 300.000 USD borçlu olduğunu kabul ve ikrar ettiğini, şu halde, adi ortaklıktan önceki dönem bakımından, ...'in, ...'e 300.000 USD borçlu olduğunun kabulünün gerektiğini, davada terkini talep edilen rehin de fason üretimin yürütüldüğü 01.10.1998 öncesi dönemde tesis edildiğini, sözü geçen dönemin sonu itibariyle müvekkiline 300.000 USD borçlu olan davacı,

bu borcu ödediğine ya da borcun başka bir sebeple sona ermiş olduğuna dair delil sunamadığı gibi mahkemece, 14.01.2019 tarihli duruşmada verilen bir numaralı ara karar gereğince, davacı vekiline bir aylık süre verilerek, rehin konusu borcun ödenmesine ilişkin olarak, bu edimin yerine getirildiğini gösterir belge, karar ve kayıtları sunarak açıklaması istenmiş olmasına rağmen dava dosyasına, bu yönde hiçbir belge, kayıt ve kararın sunulamadığını, bunun sonucu olarak, davanın ispat edilememiş olduğunun kabulünün gerektiğini, taraflar arasındaki hukuki ilişki, iki farklı dönemde, iki farklı hukuki sebebe dayandığından,

borç-alacak tespiti de iki ayrı dönem için ayrı ayrı yapılması gerektiğini, oysa, davacı vekilinin, delil olarak sunduğu İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2001/851 Esas sayılı dosyası ile görülen davada, tahkikatın, açıkladıkları ayrım gözetilmeksizin yapıldığını, bu yönüyle, İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2001/851 Esas Sayılı dosyasından verilen karar dosya kapsamına uygun olmadığını, bu dava dosyasında da rehinden doğan alacağın ödendiğine ya da sona erdiğine dair tespitin bulunmadığını, bu sebeple 2001/851 Esas sayılı dava dosyası, bu davada hükme esas alınamayacağını,

kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek istinaf isteminde bulunmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, ticari işletme rehininin kaldırılması istemine ilişkindir. Mahkemece; davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm davalı vekili tarafından istinaf edilmiştir. İstinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak yapılmıştır.

Dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, HMK m. 355/1 gereği incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, re'sen gözetilmesi gereken, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğunun anlaşılmasına,

davacının davalıya borçlu olmadığının temyiz incelemesi sonucu kesinleşen İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2001/851 Esas Sayılı dosyası ile tespit edilmiş olmasına, davalı yanca rehine konu malların davacının üçüncü kişilere olan borçları nedeniyle satılarak paraya çevrildiğinin ikrar edilmesine, ticari işletme rehninin kaldırılmasının yerinde bulunmasına göre; davalı vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden HMK m. 353/1-b.1 gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilerek, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davalı vekilinin İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 15/04/2021 tarihli 2015/887 Esas ve 2021/337 Karar sayılı kararının kararına yönelik istinaf itirazlarının HMK’nın 353/1-b.1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,

2-İSTİNAF AŞAMASINDA;

a)Davalı taraftan alınması gereken 589,85-TL istinaf karar harcından, başlangıçta alınan 149,00-TL harcın mahsubu ile eksik kalan 440,85-TL'nin davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına (harç işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine),

b)Davalı tarafından yatırılan 162,10-TL istinaf başvuru harcının Hazineye gelir olarak kaydına,

c)Davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin uhdesinde bırakılmasına,

3-HMK 333.maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde varsa taraflarca yatırılan gider avansı bakiyesinin yerel mahkemece hesaplanarak ilgili olduğu tarafa resen iadesine,

4-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,

5-Kararın taraflara tebliği, kesinleştirme, harç ve gider avansı işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,