İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2024/1077 K.2024/1082

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen Aydın Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 28/03/2024 ara karar tarihli ve 2024/69 Esas sayılı dosyasının incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

TALEP

Karşı Taraf / Davalı talep dilekçesinde özetle; 25.01.2024 tarihinde verilen ihtiyati haciz kararına istinaden banka teminat mektubunun kabulü ile ihtiyati haczin teminat mektubu üzerinden devamına karar verilerek müvekkilinin taşınmaz taşınır malları, banka hesapları ve 3. Kişiler nezdindeki hak ve alacakları üzerine uygunan ihtiyati haczin kaldırılmasına karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece 25/01/2024 tarihli, 2024/69 Esas sayılı tensip zaptı ile, "...Dosya kapsamı, ibraz edilen belgeler ve mevcut delil durumu gözetilerek davacı vekilinin ihtiyati haciz talebinin kabulü ile; dava konusu alacak miktarı olan 324.537,37 TL ile sınırlı olmak üzere bu miktarın %15'i oranında hesaplanan 48.680,60 TL nakdi veya kesin, süresiz teminat mektubu ibraz edildiğinde, davalı ...'ın borca kafi miktarda menkul, gayrimenkul ve 3. kişilerdeki hak ve alacaklarına dava değeri üzerinden İİK md 281/2 maddesi uyarınca ihtiyati haciz konulmasına..." şeklinde karar verilmiştir.

Mahkemenin 28/03/2024 tarihli 2024/69 Esas sayılı ara kararı ile, "...Dosya içindeki tüm bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; davalı yanca tüm dava değerini kapsayan miktarda teminat mektubu ibraz edildiği anlaşılmakla İİK md.266 hükmü nazara alınarak yatırılan teminat nedeniyle ihtiyati haczin kaldırılmasına..." şeklinde karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İhtiyati Haciz Talep Eden / Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; ihtiyati haczin kaldırılması talebinin icra hukuk mahkemesi tarafından değerlendirilmesinin gerektiğini, itirazın iptali davasında, davacı tarafça İİK 257 vd. maddeleri gereği davalı-borçlunun menkul ve gayrimenkul malları ile 3. kişilerdeki hak ve alacakları üzerine ihtiyati haciz konulması talebinde bulunulduğunu ve mahkeme tarafından 25.01.2024 tarihli tensip tutanağının 12 numaralı ara kararı ile ihtiyati haciz taleplerinin kabulüne karar verildiğini,

ihtiyati haciz kararının verilmesi akabinde ihtiyati haciz kararı davalı-borçlu hakkında daha evvel başlatılmış olan Didim (Yenihisar) İcra Müdürlüğü' nün 2023/1905 Esas sayılı icra takip dosyası üzerinden uygulandığını, esas takip dosyası üzerinden uygulanan ihtiyati haciz kararına karşı davalı-borçlu tarafından ihtiyati haczin kaldırılması talebinde bulunulduğunu ve mahkeme tarafından davalı-borçlunun borcu karşılayacak miktarda teminat sunulmuş olması gerekçesi ile ihtiyati haczin kaldırılmasına dair ara karar tesis edilmiştir.

Mahkeme tarafından verilen iş bu ara karar usul ve yasaya aykırı olduğunu, davalı- borçlu hakkında başlatılan bir esas takip söz konusu olduğundan ihtiyati haczin kaldırılması talebi icra hukuk mahkemesinden istenmesi gerektiğini, takipten sonra ihtiyati haczin kaldırılması talebinin değerlendirilmesinde genel mahkemelerin görevli ve yetkili olmadığını, kanunun açık hükmü gereği söz konusu değerlendirmenin icra hukuk mahkemesi tarafından yapılması ve karara bağlanması gerekir iken genel mahkemeye yapılan iş bu başvurunun usul ve yasaya aykırı olduğunu,

mahkeme tarafından 25.01.2024 tarihli tensip tutanağının 12 numaralı kararı ile ihtiyati haciz taleplerinin kabulüne karar verildiğini, söz konusu ihtiyati haciz kararı davalı-borçluya 21.02.2024 tarihinde tebliğ edildiğini, davalı- borçlu ise 25.03.2024 tarihinde ihtiyati haczin kaldırılması talebinde bulunduğunu, ihtiyati haciz kararlarına karşı kararın tebliğinden itibaren 7 gün içerisinde ihtiyati haczin kaldırılması talebinde bulunulması gerekitğini, yasal süre geçtikten sonra yapılmış olan ihtiyati haczin kaldırılması başvurusunun reddine karar verilmesinin gerektiğini,

İİK'nın 266. maddesi gereği borçlu tarafından dosya borcunun tamamını karşılayacak miktarda teminat sunulması gerekir iken davalı-borçlu tarafından yalnızca ihtiyati haciz tutarını karşılar miktarda teminat mektubunun sunulduğunu, icra takip dosya borcunun tamamını - faiz, masraf, vekalet ücreti, harç - karşılayacak miktarda teminat sunulmamış olup ihtiyati haczin kaldırılması başvurusunun reddine karar verilmesinin gerektiğini, davalı- borçlu tarafından söz konusu borç, sözleşmeye açıkça aykırılık teşkil edecek şekilde ödenmekten kaçınıldığını,

muaccel hale gelmiş müvekkili şirket alacağı rehinle de teminat altına alınmamış olduğundan İcra İflas Kanunu'nun 257/I.

Maddesi gereğince ihtiyati haciz talebinde bulunma zaruretinin hasıl olduğunu, ilgili düzenleme gereğince başkaca hiçbir koşul aranmaksızın ihtiyati haciz talebimizin kabulüne ve ihtiyati haczin kaldırılması talebinin reddine karar verilmesinin gerektiğini, davalının vaki borcundan kurtulmak maksadıyla malvarlığını gizleme, kaçırma riskinin de bulunduğunu, borçlu ihtiyati haczin kaldırılması kararından yararlanarak malvarlığını elden çıkarak müvekkil şirketin alacağına kavuşmasını engellemeye çalıştığını,

ilgili yasal düzenleme uyarınca borçlunun borca yeter miktarda taşınır ve taşınmaz malları ile üçüncü kişilerdeki hak ve alacaklarının ihtiyaten haczine karar verilmesini ve ihtiyati haczin kaldırılması talebinin reddine karar verilmesini, resen takdir edilecek nedenlerle; ihtiyati haczin kaldırılmasına dair verilan ara kararının başvurularının kabulü ile ihtiyati haczin kaldırılması talebinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, ticari nitelikteki hizmet sözleşmesinden kaynaklanan itirazın iptali davasıdır.

Talep, ihtiyati haczin kaldırılması kararının istinafı istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Mahkemece 28/03/2024 tarihli ara karar ile talebin kabulüne karar verilmiş olup, ihtiyati haciz talep eden / davacı vekilince istinaf edilmiştir.

İİK'nın 257/1.maddesinde Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun

borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklarıyla diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir. Bu hükme göre, bir para alacağının vadesinin gelmesi halinde alacaklı ihtiyati haciz talebinde bulunabilecektir.

İİK'nın 257/2. Maddesinde ise; vadesi gelmemiş borçtan dolayı yalnız aşağıdaki hallerde ihtiyati haciz istenebilir 1-Borçlunun muayyen yerleşim yeri yoksa; 2- Borçlu taahhütlerinden kurtulmak maksadiyle mallarını gizlemeğe, kaçırmağa veya kendisi kaçmağa hazırlanır yahut kaçar ya da bu maksatla alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunursa. hükmü bulunmaktadır.

İİK'nın 258/1.maddesine göre ise; ...Alacaklı alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek deliller göstermeğe mecburdur...

Anılan hükümlere göre, alacaklı alacağının varlığı ile birlikte alacağın vadesinin geldiği veya alacağının vadesi gelmemişse, İİK'nın 257/2.maddesi hükmündeki sebeplerin varlığı hakkında mahkemeye kanaat verecek delilleri göstermek zorundadır. Sadece alacağın varlığı, ihtiyati haciz karan verilmesi için yeterli veya tek şart değildir. İhtiyati haciz kararı verilebilmesi için kesin bir ispat aranmamakta ise de, alacağın varlığının ve muaccel olduğunun yazılı bir belgeye veya belgeler zincirine dayanması gerekir.

Davalı vekili tarafından sunulan 25/03/2024 tarihli dilekçe ile; davacı yan lehine verilen ihtiyati haciz kararının Didim İcra Müdürlüğü'nün 2023/1905 Esas sayılı dosyası üzerinden takibe konu edildiği, bu dosya üzerinden menkul ve gayri menkul mallar üzerine banka hesaplarına ve araçlar üzerine haciz konulduğu, belirtilerek İİK' nın 266. maddesi gereği mahkemece tespit edilecek miktarda teminat mektubunun dosyaya sunulacağı ve bu nedenle hacizlerin kaldırılması talebinin yanı sıra teminat üzerine kaydırılması talep edilmiştir.

İİK'nın 264. maddesi uyarınca; dava açılmadan veya icra takibine başlanmadan evvel ihtiyati haciz yaptırmış olan alacaklı; haczin tatbikinden, haciz gıyabında yapılmışsa haciz tutanağının kendisine tebliğinden itibaren yedi gün içinde ya takip talebinde (haciz veya iflas) bulunmaya veya dava açmaya mecburdur.

İcra takibinde, borçlu ödeme emrine itiraz ederse bu itiraz hemen alacaklıya tebliğ olunur. Alacaklı, tebliğ tarihinden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını istemeye veya mahkemede dava açmaya mecburdur. İcra mahkemesi, itirazın kaldırılması talebini reddederse alacaklının kararın tefhim veya tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde dava açması lazımdır.

İhtiyatî haciz, alacak davasının mahkemede görüldüğü sırada konulmuş veya alacaklı birinci fıkraya göre mahkemede dava açmış ise, esas hakkında verilecek hükmün mahkemece tebliğinden itibaren bir ay içinde alacaklı takip talebinde bulunmaya mecburdur.

Alacaklı bu müddetleri geçirir veya davasından yahut takip talebinden vazgeçerse veya takip talebi kanuni müddetlerin geçmesiyle düşerse veya dava dosyası muameleden kaldırılıp da bir ay içinde dava yenilenmezse veya davasında haksız çıkarsa ihtiyati haciz hükümsüz kalır ve alakadarlar isterse lazım gelenlere bildirilir.

Borçlu müddeti içinde ödeme emrine itiraz etmez veya itirazı icra mahkemesince kesin olarak kaldırılır veya mahkemece iptal edilirse, ihtiyati haciz kendiliğinden icrai hacze dönüşür.

Yine İİK'nın 266. maddesine göre; borçlu, para veya mahkemece kabul edilecek rehin veya esham yahut tahvilat depo etmek veya taşınmaz rehin yahut muteber bir banka kefaleti göstermek şartı ile ihtiyati haczin kaldırılmasını mahkemeden istiyebilir. Takibe başlandıktan sonra bu yetki, icra mahkemesine geçer.

Bu durumda İİK'nın 264. uyarınca ihtiyati haczin akıbetinin belirlenmesi gerektiği, ihtiyati haciz kararı icra olunduğu anlaşılmakla teminat karşılığında haczin kaldırılmasına karar verilmesi yetkisinin İİK'nın 266. uyarınca İcra Mahkemesine geçtiği, mahkemenin yetkisiz olduğu gözetilmeden talebe ilişkin kabul kararı verilmesi doğru olmamıştır.

Yukarıda izah edilen nedenlerden ötürü; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-3 maddesi uyarınca, ihtiyati haciz talep eden / davacı vekilinin istinaf başvurusunun görev yönünden kabulüne ve ilk derece mahkemesi kararının münhasıran görev hususundan kaldırılmasına ilişkin aşağıdaki şekilde karar verilmesi gerekmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-İhtiyati haciz talep eden / davacı vekilinin istinaf kanun yolu başvurusunun ESASTAN KABULÜNE; Aydın Asliye Ticaret Mahkemesinin 28/03/2024 ara karar tarihli ve 2024/69 Esas sayılı ara kararının HMK'nın 355. ve 353/(1).a.3 maddeleri uyarınca KALDIRILMASINA,

2-HMK 353/(1)-a maddesi gereğince yeniden yargılama yapılmak ve davanın esası hakkında bir karar verilmek üzere dosyanın MAHKEMESİNE GÖNDERİLMESİNE,

3-İstinaf başvurusunun kabulü nedeniyle başvuru sırasında peşin alınan karar harcının talep halinde başvuru sahibi davacıya iadesine, (harç iadesi işlemlerinin yerel mahkemece yerine getirilmesine)

4-İstinaf başvurusu aşamasında başvuru sahibi davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin mahkemesince verilecek nihai hükümde değerlendirilmesine,

5-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından istinaf kanun yoluna başvuran davacı yararına vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,

6-Kararın kaldırılması sebep ve şekline göre davacı vekilinin sair istinaf taleplerinin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına,

7-Kararın 6100 sayılı HMK' nın 359-(3) maddesi uyarınca ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,

8-Dosyanın mahkemesine gönderilmesine,