İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2024/129 K.2024/160

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 12/10/2023 tarihli ve 2023/795 Esas - 2023/680 Karar sayılı dosyasının incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

04/05/2022 tarihinde Türkiye’ye gelerek bisikletiyle Türkiye turu yapmayı hedefleyen müvekkilinin, bisikleti ile 27/05/2022 tarihinde saat 16.30 sıralarında Mardin Midyat Karayolu Fıstıklı mevkii üzerinde seyir halindeyken, davalının maliki olduğu ve sevk ve idaresinde bulundurduğu ... plakalı araç ile aynı istikamet üzerinde seyir halindeyken müvekkile ait bisiklete arkadan çarpması sonucu maddi ve bedensel hasarlı trafik kazası meydana geldiğini; kazanın meydana gelmesinde tüm kusurun davalı sürücüye ait olduğunu ve dava açılmadan önce 2918 S.K.

KTK md. 97 gereğince davalı sigorta şirketine 07/02/2023 tarihinde hasar başvurusunda bulunulduğunu, Hasar Başvurusunun davalı sigorta şirketine 08/02/2023 tarihinde tebellüğ olduğunu fakat davalı sigorta şirketinden herhangi bir tazmin dönüşü yapılmadığını, bunun üzerine taraflarınca 24/02/2023 tarihinde sigorta şirketi yönünden dava şartı zorunlu arabuluculuk süreci başlatıldığını, ancak İzmir Arabuluculuk Bürosu 2023/1308 arabuluculuk numarasıyla görülen arabuluculuk sürecinin anlaşamama ile sonuçlandığını belirterek; davanın kabulü ile;

müvekkilinin, kaza sonucu yapmış olduğu masraflar yönünden toplam KDV dahil 2.837,89€ 'nun aynen ya da mümkün olmaması halinde fiili ödeme tarihindeki TCMB efektif satış kuru üzerinden belirlenecek Türk Lirası karşılığının; davalı zorunlu trafik sigorta şirketi ...

Sigorta Anonim Şirketi bakımından (poliçe limitiyle sınırlı kalmak kaydıyla); davalı sigorta şirketine yapılan hasar başvurusunun tebliğ tarihine 8 işgününün eklenmesiyle ulaşılacak tarihten, davalı araç maliki ve sürücü bakımından ise kaza tarihinden itibaren, 3095 s.k.

4/a uyarınca işletilecek faizi ile birlikte müştereken ve müteselssilen tahsiline, müvekkilinin maruz kaldığı manevi zararın giderimi açısından 1.000.00 € manevi tazminatın fiili ödeme günündeki Türk Lirası karşılığının; davalı araç maliki ve sürücüsü bakımından ise kaza tarihinden itibaren, 3095 S.K.

4/a uyarınca işletilecek faizi ile birlikte müştereken ve müteselssilen tahsiline, öncelikle ... plakalı araç olmak üzere davalılar adına kayıtlı taşınır, taşınmaz malları ile, bankalardaki ve 3. şahıslardaki hak ve alacakları üzerine teminatsız ihtiyati haciz konulmasına, yargılama giderleri ile vekalet ücretlerinin sorumlulukları oranında davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı cevap dilekçesinde özetle; yerleşim yerinin Midyat/Mardin ili olduğunu, davanın yerleşim yeri olan Midyat İlçesinde ikame edilmesi gerekirken davanın mahkememizde açılmasının yasaya ve hukuka aykırı olduğunu, davanın öncelikle yetkisizlik sebebiyle reddine karar verilmesini, Milletlerarası Özel Hukuk Ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un 48/1. maddesine göre davacı yabancı ülke vatandaşı olduğundan teminat gösterme yükümlülüğünün bulunduğunu, ikame edilen davada davacının teminat göstermediğini, ... plaka sayılı aracın, kaza tarihinde ...

Sigorta nezdinde 14302409 poliçe nolu Genişletilmiş Kasko Sigortası ile sigortalı bulunduğunu, dava konusu kaza nedeniyle meydana gelen zararlardan yasa gereği sigorta şirketinin sorumluluğunda olduğundan davanın ...

Sigorta Şirketine ihbar edilmesini talep ettiğini, asli kusurlu olan tarafın; trafik kurallarını ihlal eden davacı bisikletli olduğunu, davacının yolu kontrol etmeden sürücüsü olduğu aracın önüne atlayarak kazaya sebebiyet verdiğini, davacı, bisikletlilerin bulundurması zorunlu eşyaları da yanında bulundurmadığını, kaza tespit tutanağında belirtilen kusur tespitini kabul etmediğini, Mahkemece tarafların kusur oranının tespiti amacıyla bilirkişi incelemesi yaptırılması halinde bu hususun ortaya çıkacağını, davacının taleplerinin fahiş ve haksız olduğunu, kazadan sonra hasar tespiti yapılmadığını , eksper raporu alınmadığını,

davacının uçak bileti, konaklama ücreti ve yolculuk ücretleri taleplerinin yersiz olduğunu, bu talepleri ile kaza arasında illiyet bağı bulunmadığını, davacının Almanya vatandaşı olması sebebiyle herhalükarda ülkesine döneceğini ve yine bu masrafları yapacağını beyanla davanın öncelikle usulden reddine, Mahkeme aksi kanaatte ise esastan reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesince; "....davanın görev ve yetki yönünden reddine, mahkememizin görevsizliğine ve yetkisizliğine, 6100 sayılı HMK'nun 20. maddesi uyarınca karar kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşirse kararın kesinleştiği tarihten, kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde Mahkememize başvurularak dava dosyasının görevli ve yetkili Mahkemeye gönderilmesinin talep edilmesi halinde dosyanın görevli ve yetkili Midyat Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine...." şeklinde hüküm kurulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; müvekkilinin 27.05.2022 tarihinde Mardin Midyat Karayolu Fıstıklı mevki üzerinde seyir halindeyken davalının sevk ve idaresinde bulundurduğu ... plakalı aracın müvekkile arkadan çarpması ile maddi ve bedensel hasarlı trafik kazası zararının giderilmesi amacıyla maddi ve manevi tazminat istemli olarak ikame edildiğini, tefrik kararına itiraz ettiğini, , davalılarla dava konusu arasında illiyet bağı bulunduğunu, taraf teşkili sağlanmak ile birlikte tefrik edilen dosya ile esas dosya konusunun aynı olduğunu, ayrıca tefrik kararının Usul Ekonomisi ilkesi ile çeliştiğini,

tefrik edilen dosya bakımından, tefrik kararını kabul etmemekle birlikte; davalı yanın yerleşim yeri nedeniyle dosyada yetkisizlik ve akabinde yetkili mahkemenin Midyat Asliye Hukuk Mahkemeleri olması hasebiyle görevsizlik kararı verilerek davanın reddedildiğini, yetkisizlik ve görevsilik kararının hak kaybı teşkil ettiğini, ticari davaların, mutlak ticari davalar, nispi ticari davalar ve yalnızca bir ticari işletmeyle ilgili olmasına rağmen ticari nitelikte kabul edilen davalar olmak üzere üç gruba ayrıldığını, mutlak ticari davaların,

tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalar olduğunu, mahkemeye konu edilen ve tefrik edilmeden evvel 2021/302 E. Sayılı dosyası üzerinden ticaret mahkemesinde görülmesinin sebebi davaya sigorta şirketinin taraf olmasından ve sigorta boyutu yönüyle mutlak ticari dava olmasından ileri geldiğini, Midyat Asliye Hukuk Mahkemeleri yetkili olması sebebiyle görevsizliğe hükmetmiş ise de.

Yargıtay 21. Hukuk Dairesi'nin 2013/1188 Esas 2013/7623 Karar sayılı dosyasında, dava arkadaşlığının bulunduğu durumlarda dava özel görevli bir mahkemenin görev alanına giriyorsa özel nitelikli mahkemede davanın görülmesi gerektiği ve dava arkadaşlığı bulunması sebebiyle tefrik kararının hatalı olduğu yönünde karar verildiğini, tüm bu nedenlerle mahkemenin hak, hukuk ve yasalarla bağdaşmayan kararının kaldırılarak, davanın kabulüne, tefrik kararının kaldırılmasına, dosyanın 2023/302 esas sayılı dosya üzerinde yargılamasına devam edilmesine,

yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı yan üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; trafik kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

Mahkemece; davanın görev ve yetki yönünden reddine karar verilmiş olup, hüküm davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

İstinaf incelemesi HMK.nun 355. maddesi uyarınca istinaf sebebleri ile sınırlı olarak ve kamu düzeni yönünden yapılmıştır.

Somut olayda; ... Sigorta A.Ş. tarafından ZMMS poliçesi ile sigortalı davalı ...' nın maliki ve sürücüsü olduğu ... plakalı aracın, davacının kullandığı bisiklete arkadan çarpması sonucu yaralamalı ve maddi hasarlı trafik kazasının meydana geldiği anlaşılmaktadır.

Davacı vekili tarafından davanın ZMM sigortacısı ... Sigorta A.Ş ve karşı aracın maliki ve sürücüsü ... aleyhine birlikte açıldığı, mahkemenin 12/10/2023 tarihli ön inceleme duruşmasında, davalı ... yönünden dosyanın tefrikine karar verilerek, tefrik kararı sonucu davalı ...' ya ilişkin maddi -manevi tazminat talepli davanın mahkemenin iş bu 2023/ 795 Esasına kayıt edildiği, bu esastan ise davalı yönünden davanın görev ve yetki yönünden reddine, mahkememizin görevsizliğine ve yetkisizliğine, dosyanın görevli ve yetkili Midyat Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine, karar verilmiştir.

1-Türk Ticaret Kanunun 1483 ve devamı maddelerinde “zorunlu sorumluluk sigortalar” düzenlenmiştir.

Bir hukuki işlemin veya fiilin Türk Ticaret Kanunu'n kapsamında kaldığının kabul edilmesi için yasanın amacı içerisinde yukarıda tanımları verilen bu kanunda düzenlenen hususlarla bir ticari işletmeyi ilgilendiren bir hukuki işlemin veya fiilin olması gerekir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 30. maddesinde usul ekonomisi ilkesi düzenlenmiş, hâkimin, yargılamanın makul süre içinde ve düzenli bir biçimde yürütülmesini ve gereksiz gider yapılmamasını sağlamakla yükümlü olduğu belirtilmiştir. Aynı yasanın 57. maddesinde "ihtiyari dava arkadaşlığı"na yer verilmiş, aynı yasanın 166/4 maddesinde "davaların aynı veya birbirine benzer sebeplerden doğması ya da biri hakkında verilecek hükmün diğerini etkileyecek nitelikte bulunması durumunda, bağlantı var" sayılacağı hükmüne yer verilmiştir. Yukarıda açıklanan yasa yükümlerine göre hangi davaların birlikte görüleceği ayrıntılı bir şekilde açıklanmıştır.

6102 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 61. maddesi ise "Birden çok kişi birlikte bir zarara sebebiyet verdikleri veya aynı zarardan çeşitli sebeplerden dolayı sorumlu oldukları takdirde haklarında müteselsil sorumluluğa ilişkin hükümler uygulanır" hükmünü öngörmektedir.

Somut olayda; istemin trafik kazasından kaynaklanan tazminat istemine ilişkin olduğu, davanın Asliye Ticaret Mahkemesine açıldığı ve anılan mahkemece de davalı aleyhine açılan dava yönünden dosyanın tefrik edildiği, eldeki davanın ise araç işleteni ve sürücüsü aleyhine devam ettirilerek Asliye Hukuk Mahkemesine görevsizlik kararı verildiği anlaşılmaktadır. Her ne kadar dosya araç işleteni/sürücüsü yönünden tefrik edilmiş ise de, davalı ...

Sigorta A.Ş. ve araç işleteni ile sürücüsü olan davalıya karşı birlikte açılan ancak sonrasında tefrik edilen davalar arasında KTK'daki düzenlemelere göre de bağlantı olduğu, biri hakkında verilecek kararın diğerini etkileyeceği kuşkusuzdur.

Hal böyle olunca, usul ekonomisi ve daha isabetli bir karar verilmesi açısından, davanın tefrik kararı verilmeksizin Asliye Ticaret Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerektiği gözetilmeden usul ekonomisine aykırı olarak yazılı olduğu biçimde hüküm kurulması doğru görülmemiştir. (Aynı yönde bkz. Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 10/03/2016 tarihli ve 2016/2760 esas - 2016/3032 karar sayılı ilamı).

2-Kabule göre ise; mahkemece hem görevsizlik ve hem de yetkisizlik kararının aynı anda verildiği görülmektedir. Mahkeme, önüne gelen bir uyuşmazlıkta ilk önce görevli olup olmadığını incelemeli, görevsiz olduğu görüşünde ise görevsizlik kararı vermelidir. Eğer mahkeme, görevsiz olduğu kanaatinde ise, görevsiz mahkemenin yetkisizlik ilk itirazını incelemesi mümkün değildir. Yetki ilk itirazının, görevli mahkemece değerlendirilmesi gerekir. Dolayısıyla, görevsizlik kararı ile birlikte yetkisizlik kararı da verilmesi doğru olmamıştır.

Açıklanan tüm bu gerekçelerle; davacının istinaf başvurusunun esastan kabulüne; kararın açıklanan gerekçeler doğrultusunda kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353-(1)-a)-3) maddesi gereğince; dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davacı vekilinin istinaf kanun yolu başvurusunun ESASTAN KABULÜNE; İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 12/10/2023 tarihli ve 2023/795 Esas - 2023/680 Karar sayılı kararının HMK'nın 355. ve 353/1-a-3 maddeleri uyarınca KALDIRILMASINA,

2-HMK 353/1-a-3 maddesi gereğince yeniden yargılama yapılmak ve davanın esası hakkında bir karar verilmek üzere dosyanın MAHKEMESİNE GÖNDERİLMESİNE,

3-İstinaf eden tarafından yatırılan istinaf karar harcının talebi halinde ve ilk derece mahkemesi tarafından istinaf edene iadesine,

4-İstinaf eden tarafından istinaf başvurusu için yapılan giderlerin, esas hükümle birlikte ilk derece mahkemesi tarafından yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine,

5-Kararın 6100 sayılı HMK'nın 359-(3) maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesi tarafından taraflara tebliğine,

6-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

7-İstinaf eden tarafından yatırılan istinaf avansından kullanılmayan kısmının HMK'nın 333. maddesi uyarınca; karar kesinleştikten sonra ilk derece mahkemesince istinaf eden ilgilisine iadesine,