İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2024/1468 K.2024/1227

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 09/05/2024 tarihli 2023/1022 Esas ve 2024/404 Karar sayılı dosyasının incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

DAVA

Davacı...temsilcisi dava dilekçesinde özetle.

İzmir Ticaret Sicil Müdürlüğüne kayıtlı, ... ticaret sicil numaralı yetkilisi olduğunu ...'ne 2018 ve 2019 yıllarına ait “işletme karar defterleri, ticari defteler, kırtasiye malzemeleri ve diğer evraklar” ... isimli şahıs tarafından yakıldığını, yangın nedeniyle tarafınca şikayetçi olunduğunu ve ... nitelikli mala zarar verme suçunu işlediğini ve Menderes 1. Asliye Ceza Mahkemesinin 2022/374 Esas 2023/119 K. sayılı kararı ile cezalandırıldığını, bu cezanın kesinleştiğini,

...'nin suç konusu eylemleri neticesinde yetkilisi olduğu şirketlerin tüm ticari defterlerinin ve diğer evrakının yakıldığını hem itfaiye raporunda hem bilirkişi raporunda hem de jandarma tutanaklarında hüküm altına alındığını, şirketi sektöründe yoğun faaliyet göstermemesi,

genel kurullarında esaslı “değişiklikler yaşanmaması ve ...'nin şirkete verdiği zararlar ile uğraşılması nedeniyle ticari defterlerinin yanarak yok olduğunu ancak 11.12.2023 tarihinde öğrenildiğini, vakit kaybetmeksizin bu davanın açıldığını, açıklanan nedenlerle, fazlaya ilişkin her türlü dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla, ...'nin 2018 ve 2019 yıllarına ait “işletme karar defterleri, ticari deftelerinin” zayi olduğuna dair belgenin verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, ''....Davanın hak düşürücü süre içerisinde açılmadığı anlaşıldığından usulden reddine...'' şeklinde karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı...şirket yetkilisi istinaf başvuru dilekçesinde özetle; incelemeye konu davada davacı...şirket yetkilisi olarak, fabrikada çıkan yangında ticari defterlerinin zayi olduğunu, vergi incelemesi yapıldıktan sonra öğrendiğini, ilgili dönemde ağır maddi kayıplar yaşamış olması, fabrikasının yanması gibi nedenlerle ticari defterlerinin akıbeti hakkında bilgi sahibi olamadığını, davacı...şirket ... Ltd.

Şti.nin yetkilisi olarak, yangın çıktıktan sonra uzun bir süre yangın çıkan fabrika binasına gidemediğini, davacı...şirketin yetkilisi olarak aynı zamanda çiftçilik yaptığını, şirketin uğramış olduğu haksız eylem neticesinde davacı...şirket yetkilisi olarak ağır maddi zarara uğradığını, davacı...şirketin 2019 yılında vergi dairesi tarafından re'sen faal olmaması nedeniyle Maliye tarafından kapatıldığını, davacı...şirket bünyesinde alacaklarımı alamaması, borçlarını ödeyememesi nedeniyle iflas etmeye yaklaştığını ve faaliyetlerine iş ve işlemlerine devam edemeyerek,

faal olmaması nedeniyle kapatıldığını, davacı...şirketin maruz kaldığı işbu zarar maddi olarak şirketi olumsuz etkilediğini ve ticari faaliyetine devam edemediğini, davacı...şirketin kapatılmasından sonra şirket yetkilisi olarak,

halı hazırda aktif olan başkaca bir şirket üzerinden ticari faaliyetlerine devam ettiğini, işbu nedenlerle davacı...şirketin fabrika olarak adlandırılan yangının vuku bulduğu alana gitmediğini ve ticari defterlerinin zayi olduğunu dava açılış tarihinde öğrendiğini, (davacı...şirket Maliye nezdinde kapatılmış olup, halen ticaret sicilinde görüldüğünü) dosya kapsamındaki belgelerden de görüleceği üzere 07.11.2023 tarihinde yetkilisi bulunduğu şirket vergi incelemesine girdiğini, vergi incelemesi için yetkili olandan ticari defterlerin istenildiğini, davacı...şirket yetkilisi olarak,

ticari defterlerinin incelenmesi için 11.12.2023 tarihinde yangının vuku bulduğu fabrikaya gelerek ticari defterlere bakmak durumunda kaldığını ancak 11.12.2023 tarihinde yaptığı araştırma neticesinde ticari defterlerinin yanarak yok olduğunu öğrendiğini, akabinde aynı gün incelemeye konu davayı ikame etmiş bulunduğunu, mahkemece kendisinin olay yerine gittiğinin belirtildiğini ancak davacı...şirket yetkilisi olarak,

yangının olduğu gün olay yerine gittiğini, gittiği gün yangının söndürüldüğünü ve olayın vahameti ve olay yeri olması nedeniyle kendisinin gerekli incelemelerinin yapılamadığını, akabinde orada araştırma yapmaya zaman bulamadığını, çünkü haksız eylemi gerçekleştiren kişilerce hala daha tehdit ve saldırılar yaşadığını, işbu nedenle ziyanın öğrenildiği tarihin 11.12.2023 öğrenme tarihi olarak ele alınmasının gerektiğini, re'sen gözetilecek nedenler ile;

başvurularının kabulüne, hükmün talepleri doğrultusunda kaldırılmasını, yapılacak inceleme neticesinde davalarının kabulüne, yeniden hüküm kurulmak üzere mahkemesine gönderilmesine veya düzeltilerek onanmasına karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, 6102 sayılı TTK' nın 82/7 maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Mahkemece, davanın hak düşürücü süre içerisinde açılmadığı anlaşıldığından usulden reddine karar verilmiş olup, karar davacı...şirket temsilcisi tarafından istinaf edilmiştir.

6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 82/7 maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren 30 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir" düzenlemesi bulunmaktadır. Zayi belgesi verilebilmesi için bu maddede belirtilenler gibi olağanüstü hallerden birinin olması gerekmektedir. Tacirin saklamakla mükellef olduğu ticari defter ve kayıtlarını özenle muhafaza etmesi zorunludur.

Somut olayda; davacı...şirkete ait fabrikada çıkan yangın sırasında ticari defterlerin zayi olduğu ileri sürülmüş ise de yangın tarihinden 2 yılı aşkın bir süre sonra davanın açıldığı, dava tarihinden 1 ay önce davacı...şirket hakkında vergi incelemesi başlatıldığı,

davacı...tarafça defterlerin zayi olduğunun ancak 11/12/2023 tarihinde öğrenildiği ileri sürülmüş ise de davacı...şirket yetkilisinin bizzat kendisi fabrika binasında kontrol yapacak durumda olmasa dahi basiretli bir tacir olarak ticari defterlerinin akıbetini araştırma yükümlülüğü altında olduğu ve başka bir kimse eliyle de bu defterlerin yangında zarar görüp görmediğini araştırıp öğrenebileceği, bu haliyle davanın 1 aylık yasal sürenin geçirilmesinden sonra açıldığının belirtilerek, davanın hak düşürücü süre içerisinde açılmaması nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.

Dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle, yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmamasına göre, HMK.nun 355. maddesi uyarınca kamu düzenine ilişkin konularda da kararın esasına etkili bir aykırılık bulunmaması nazara alınarak, davacının istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.