İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2024/1473 K.2024/1282

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen İzmir 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 16/07/2024 tarihli 2024/383 Esas ve 2024/598 Karar sayılı dosyasının incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; borçlusu ... ( T.C.K.N.: ..., ... Mah. ... Sk. No:...-... .../... ), muhatabı ... olan CÇ 0307242 Seri Numaralı 30.04.2019 düzenleme tarihli 10.000,00-TL tutarındaki çek müvekkili banka şubesinde kaybolduğunu, yapılan tüm çalışmalara rağmen söz konusu çek bugüne kadar bulunamadığını, ayrıca davaya konu çek ciro edilmediği için tevdiyat bordrosunun bulunmadığını, öncelikle "çekin ödenmemesi hususunda ödemeden men kararı" verilmesine, akabinde borçlusu ... (T.C.K.N.: ..., ... Mah. ... Sk. No:...-... .../... ), muhatabı ... olan CÇ 0307242 Seri Numaralı 30.04.2019 düzenleme tarihli 10.000,00-TL tutarındaki çekin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesince; "...Davanın HMK 114/h maddesi mucibince hukuki yarar yokluğundan usulden REDDİNE..." şeklinde hüküm kurulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; yerel mahkemenin 2024/206 E.-2024/202 K. sayılı 08/03/2024 tarihli kararı, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi tarafından verilen ilam ile kaldırılmış olup huzurda görülen dava dosyasının 2024/383 Esas kaydını aldığını ancak İzmir 6.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/383 Esas sayılı dava dosyası kapsamında verilen kararının, istinaf kararına ve dilekçe ekinde sunulu emsal Yargıtay içtihatlarına aykırı olduğunu, ilk derece mahkemesinin hukuki geçerliliği olmayan gerekçeler ile BAM kararına aykırı olarak yine davanın reddine karar verdiğini,

ancak huzurda görülen davanın ikame edilmesinde müvekkili bankanın hukuki menfaati bulunduğundan İzmir 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2024/383 Esas sayılı dosyası kapsamında verilen 16/07/2024 tarihli kararın usul ve yasalara aykırı olduğunu, zayi nedeniyle çek iptal davasının hak sahipliğini teşhise yönelik sonuç doğuran niteliği ve zamanaşımı savunmasının bir defi olduğu hususları göz önünde bulundurulduğunda işbu davanın açılmasında müvekkili bankanın hukuki menfaatinin bulunduğu ve bu durumun herhangi bir şekilde kötü niyet ihtiva etmediğini,

Yargıtay içtihatları uyarınca davaya konu çekin bütün muamelelerden geçmiş olmasının zayi iptal davası açılmasına engel olmadığını, yerel mahkemece"çekin zaten bütün muamelelerden geçtiği" gerekçesi ile davanın reddine dair hüküm kurulmasının hatalı olduğunu, yerel mahkeme tarafından eksik inceleme ve araştırma yapılmış olup huzurda görülen haklı davanın kabulüne karar verilmesini talep ettiklerini,

konu ile ilgili verilmiş olan emsal yargı kararlarının müvekkili bankanın istinaf başvuru sebeplerindeki hukuki menfaatini ve haklılığını kanıtlar nitelikte olduğunu belirterek İzmir 6.Asliye Ticaret Mahkemesi’ nin 2024/383 E.-2024/598 K. sayılı 16/07/2024 tarihli davanın reddine dair kararının kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; zayi nedeniyle Türk Ticaret Kanununun 651 ve devam eden maddelerine göre çekin iptali istemine ilişkindir. Mahkemece; davanın reddine karar verilmiş olup, hüküm davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir. İstinaf incelemesi HMK.nun 355. maddesi uyarınca istinaf sebebleri ile sınırlı olarak ve kamu düzeni yönünden yapılmıştır.

İlk Derece Mahkemesinin davanın hukuki yarar yokluğundan reddine ilişkin önceki 08/03/2024 tarihli ve 2024/206 esas - 2024/202 karar sayılı kararının Dairemizin 25/04/2024 tarihli ve 2024/781 esas - 2024/690 karar sayılı ilamıyla; "....Dava, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkin olup, mahkemece, yazılı şekilde, iptali istenen çekin zamanaşımına uğradığı ve kambiyo senedi vasfını yitirdiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteyebilmek için gerekli olan şartlardan birisi de senette mündemiç olan hakkın varlığını sürdürmesidir. Bununla birlikte senetteki hakkın zamanaşımına uğramış olması iptal kararı verilmesine engel değildir. (Prof. Dr. Fırat Öztan, Kıymetli Evrak Hukuku, 1997, s.270).

O halde mahkemece, iptali istenen çekin, zamanaşımına uğramış olmasının başlı başına çekin iptal edilmesini engellemeyeceği gözetilerek iptal için diğer şartların bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle kaldırılması gerekmiştir...." gerekçesiyle kaldırılmasına karar verilmiştir.

6100 Sayılı TTK'nın 651/2. maddesinde kıymetli evrakın zayi olduğu hallerde senet üzerinde hak sahibi olan kişinin senedin iptaline karar verilmesini isteyebileceği açıkça düzenlenmiştir. Kanun düzenlemeye göre eldeki davayı açabilmek için senet üzerinde hak sahibi olmak yeterli görülmüştür.

İlk Derece Mahkemesince Dairemiz kaldırma kararına rağmen, çekin tüm aşamalardan geçtiği, karşılıksızdır işlemine tabi tutulduğu, bu nedenlerle davacının hukuki yararı bulunmadığı gerekçesiyle yeniden davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle reddine karar vermiştir.

Ancak, çekin ibraz edilmiş olması zayi nedeniyle iptal kararı verilmesine engel değildir. Çek kambiyo senedi vasfı devam ettiği sürece davacı iptal kararı talep edebilir ve bu talebinde hukuki yararı mevcuttur. Bu nedenle, Dairemiz kararına rağmen, mahkemece hukuki yarar yokluğu nedeniyle yeniden hüküm tesisi usul ve yasaya açıkça aykırı olmuştur. Bu itibarla, mahkemece gerekli ilanlar yapılarak oluşacak sonuç çerçevesinde bir karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçelerle davanın reddi doğru olmamış, kararın bu nedenle davacı yararına kaldırılması gerekmiştir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde; davacı vekilinin istinaf itirazlarının esastan kabulü ile, yerel mahkeme kararının HMK 353/1-a-6. madde uyarınca kaldırılarak dosyanın mahkemesine iadesine karar verilmesi gerekmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davacı vekilinin istinaf itirazlarının ESASTAN KABULÜNE; İzmir 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 16/07/2024 tarihli 2024/383 Esas ve 2024/598 Karar sayılı kararının HMK 353/1-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,

2-Davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine,

3-Kararın kaldırılması sebep ve şekline göre davacı vekilinin sair istinaf taleplerinin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına,

4-İSTİNAF AŞAMASINDA; davacı tarafından yatırılan istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine (harç işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine),

5-İstinaf aşamasında davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda ele alınmasına,

6-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,

7-Kararın 6100 sayılı HMK'nın 359-(3) maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesi tarafından taraflara tebliğine,