İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2024/188 K.2024/216

İstinaf incelemesi için Dairemize gönderilen Manisa Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/524 Esas-2023/676 Karar sayılı dosyasının incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkili şirket iş yerlerinden Alaşehir ...

Müdürlüğü'nde arşiv alanın yeterli olmaması nedeniyle arşiv olarak kullanılan binanın bodrum katına, Alaşehir ilçesinde 09.06.2023 tarihinden birkaç gün önce meydana gelen yoğun sağanak yağışlarda binanın ön cephesinde bulanan havalandırma pencereleri ve duvarlardan su girdiğinin ve burada muhafaza altına alınmış 2015-2022 yılına ait arşiv evrakları ile ambalaj malzemeleri ve ücretli mukavva kutuların zarar gördüğünün 09.06.2023 tarihinde fark edildiğini, durum tespiti için Manisa Büyükşehir Belediyesi itfaiye ekiplerinin çağrıldığını ve tutanak tutulduğunu,

aynı zamanda müdürlük personellerince zayi olan evrakların envanteri çıkarılarak tutanak tutulduğunu belirterek, dilekçe ekinde sundukları belgelerin zayi olduğuna dair zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, ".....Somut olayda davacı tarafça, Alaşehir ...

Müdürlüğünde arşiv alanının yeterli olmaması nedeni ile arşiv olarak kullanılan binanın bodrum katına, Alaşehir ilçesinde 09.06.2023 tarihinden bir kaç gün önce meydana gelen yoğun sağanak yağışlarda binanın ön cephesinde bulunan havalandırma pencereleri ve duvardan su girdiği ve burada muhafaza altına alınmış 2015-2022 yıllarına ait arşiv evrakları ile ambalaj malzemeleri ve ücretli mukavva kutuların zarar gördüğünün 09.06.2023 tarihinde fark edildiği iddiasıyla zayi belgesi talep edildiği,

konuya ilişkin olarak kurumlardan alınan yazılardan İtfaiye Dairesi Başkanlığının yazısı ekindeki tutanağa göre herhangi bir nedenden dolayı binanın bodrum katına su basması sonucu zeminde su birikmesi görülmediği, kontrol anında zeminin ıslak olduğu, zemine yakın olan kısımda kurum evraklarının sudan zarar gördüğünün belirtildiği, Alaşehir Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğü yazısına göre davaya konu adreste 09/06/2023 tarihinde yapılan sel ve su baskınına ilişkin herhangi bir ihbar gelmediği,

Meteorolojik Veri İşlem Dairesi Başkanlığı yazısına göre 09/06/2023 tarihinde 0,4 mm, 10/06/2023 tarihinde 0,2 mm günlük toplam yağışlar kayıt edildiği ve bu miktarların her yıl görülebilecek yağışlar olduğunun belirtilmesi dikkate alındığında talep konusu davacıya ait belgelerin davacının elinde olmayan sebeplerle zayii olduğuna ilişkin somut delillere ulaşılamadığı, davacının talep konusu belgelerin saklanmasında gerekli dikkat ve özeni göstermediği,

dava dilekçesine göre dava konusu ticari belgelerin zayinin de yağış ya da yer altı suyu sızması halinde her an zarar görebilecek zemin seviyesinden aşağıdaki bodrum katta bulunan arşiv odasında muhafazasından kaynaklandığı, kimsenin kendi kusuruna dayanarak hak ve talep ileri süremeyeceği, bu sebeplerle davacının kendi kusuruyla meydana gelen olay sonucu zayii olduğunu belirttiği ticari belgelere ilişkin olarak zayii belgesi verilemeyeceği anlaşıldığından, zayi belgesi verilmesine ilişkin şartların mevcut olmadığı sonuç ve kanaatine varılmakla, DAVANIN REDDİNE...." şeklinde karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili tarafından, "....09.06.2023 tarihinden birkaç gün önce meydana gelen yoğun sağanak yağışlarda su girdiğinin ve arşiv evraklarının zarar gördüğünün 09.06.2023 tarihinde fark edildiğini, durum tespiti için Manisa Büyükşehir Belediyesi itfaiye ekiplerinin çağrıldığını ve tutanak tutturulduğunu, ayın zamanda müdürlük personellerince zayi olan evrakların envanteri çıkarılarak tutanak tutulduğunu, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 82. maddesinde; 'Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler;

yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanunu saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten on beş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine belge verilmesini isteyebilir' denildiğini, ilk derece mahkemesi kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, şöyle ki.

TTK' nın 68/4. maddesiyle sayılan olaylardan olmadığı gerekçesiyle davanın reddedildiğini, oysa, anılan maddede yazılı afet kavramına davacıya kusur izafe edilemeyecek olan ve irade dışında meydana gelen olayların girebileceğinin gözetilmesi gerektiğini, maddede yer alan 'gibi' sözcüğünün, sayılan olayların sınırlayıcı olmadığını gösterdiğini, müvekkilinin kendisinden beklenen dikkat ve özeni gösterdiğini ve öngörülemeyen nedenlerle zarar gördüğünü, davanın kabulü gerekirken reddinin yasaya aykırı olduğunu..." beyanla, mahkeme kararı istinaf kanun yoluna getirilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, su baskını nedeniyle ticari defter ve belgeler hakkında zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir. Mahkemece yapılan yargılama sonucunda; yukarıda yazılı gerekçelerle davanın reddine karar verildiği, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinde; bilindiği üzere zayi belgesi talep edilebilmesi için yasadaki nedenler sınırlayıcı sayımda olmadığı gibi, talebin somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmesi gerekmektedir.

Mahkemece yukarıda yazılı gerekçelerle davanın reddine karar verildiği görülmüş ise de, mahkemece yeterli araştırma yapılmaksızın hüküm tesis edildiği, zira, meterololojiden doğru tarihlerin sorulması gerektiği gibi (dava dilekçesindeki 09.06.2023'den birkaç gün önce şeklindeki beyan da dikkate alınarak), yine itfaiye ve belediyeden de doğru tarihlere göre başkaca ihbar ve su basmasına dair kayda rastlanıp rastlanmadığının belirlenmesi gerektiği, ayrıca bodrumda arşiv olmasının davacıya zayi belgesi talep hakkı vermeyeceğine dair mahkeme gerekçesi de yerinde olmamakla (bu yönde Yargıtay 11. HD 2016/4865 E.-2017/2800 K.), davacı taraftan,

zayi olduğu ileri sürülen belgelerin somutlaştırılması sağlanarak, mukavva kutu/ambalaj malzemelerine dair taleplerin ise yasa kapsamında olmadığı gözetilerek, "belgeler" kapsamında gerekli incelemeler yapılarak sonucuna göre yeniden hüküm tesis edilmek üzere, mahkeme kararının HMK 353/1-a-6.maddesi uyarınca kaldırılması gerekmiştir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde; davacı vekilinin istinaf itirazlarının kabulü ile, yerel mahkeme kararının HMK 353/1-a-6. madde uyarınca kaldırılarak dosyanın mahkemesine iadesine karar verilmesi gerekmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davacılar vekilinin istinaf itirazlarının KABULÜNE; Manisa Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/524 Esas - 2023/676 Karar sayılı kararının HMK 353/1-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,

2-Davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine,

3-İSTİNAF AŞAMASINDA; davacı tarafından yatırılan 269,85 TL istinaf karar harcının istek halinde davacı tarafa iadesine,

4-İstinaf aşamasında davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda ele alınmasına,

5-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,

6-Kararın taraflara tebliği, kesinleştirme, harç ve gider avansı işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,