İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2024/554 K.2024/748

İstinaf incelemesi için Dairemize gönderilen İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 30/01/2024 ara karar tarihli ve 2023/35 Esas sayılı dosyasının incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

TALEP

İhtiyati haciz talep eden/davacı vekili dava ve talep dilekçesinde özetle; müvekkillerinin müşterek çocukları ...'ın 09/09/2016 tarihinde ... plaka sayılı motosikleti ile seyir halinde iken davalılardan ... adına kayıtlı davalı ...

Sigorta A.Ş.'ne zmss poliçesi ile sigortalı olan, davalı ...'nin sevk ve idaresinde ki ... plaka sayılı traktörün çarpması sonucu oluşan trafik kazasında müvekkillerinin müşterek çocukları ...'ın vefat ettiğini, müvekkillerinin çocuklarının vefatı sebebiyle maddi ve manevi zararlarının oluştuğunu ileri sürerek,

müvekkillerinin her biri için fazlaya ilişkin saklı kalmak kaydı ile 1.000,00'er-TL maddi, 350.000,00'er-TL manevi olmak üzere toplam 702.000,00-TL'sı maddi ve manevi tazminatın davalı sigorta şirketinin maddi tazminat yönünden limit oranında davalılardan alınarak müvekkillerine ödenmesine karar verilmesini, müvekkillerinin yargılama harç ve giderleri yönünden adli yardımdan yararlandırılmasına davalılar ... ve ...'nin mal varlığına ihtiyati tedbir veya ihtiyati haciz konulmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN 30/01/2024 TARİHLİ ARA KARARI

İlk derece mahkemesince; "... davalı borçlular ... ile ... rehinle teminat altına alınmayan vadesi geldiği anlaşılan 702.000,00-TL alacağını karşılayacak miktarda haczi caiz taşınır ve taşınmaz malları ile üçüncü şahıslardaki hak ve alacaklarının üzerine İİK.nun 257/1 maddesi uyarınca İHTİYATEN HACZİNE, Karşı tarafın ve üçüncü şahısların muhtemel zararlarına karşılık olan 7.020,00-TL nakit veyahutta kesin ve süresiz banka teminat mektubunun ibrazı halinde kararın bir örneğinin icra müdürlüğüne gönderilmesine..." şeklinde karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı ... vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; yerel mahkeme ara kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, davacıların müşterek çocuklarının 09/09/2016 tarihinde söz konusu trafik kazasında hayatını kaybettiğini, davacıların, trafik kazasına karışan ve davalı sürücü ... tarafından kullanılan ... plakalı traktörün dava dışı ...

Şirketinin adına çalıştırıldığını ancak araç ruhsatının sahibinin davalı müvekkili olduğunu beyan ederek bu davada davayı aracın işleteni sıfatıyla yanlış bir şekilde müvekkiline yönelttiğini, davacı tarafın, her ne kadar traktör ruhsatının müvekkili adına kayıtlı olduğunu beyan etse de, dava ve kaza konusu traktörün kazanın meydana geldiği tarihte dava dışı ... Şti.

Adına kayıtlı olduğunu, şirketin tasfiye aşamasında ... plakalı traktörün davalı müvekkili adına devir ve tescil edildiğini, dolayısıyla davalı ...'ın dava dışı ...

Şirketi çalışanı olduğunu, kazanın meydana geldiği 09/09/2016 taihinde ... plakalı traktörün adı geçen şirket adına kayıtlı olması ve kaza tarihinde işleten sıfatının söz konusu şirkete ait olması nedeniyle davanın pasif husumet yokluğundan davanın ve dolayısıyla ihtiyati haciz talebinin reddine karar verilmesi gerektiğini, davaya konu trafik kazası üzerinde altı yılın üzerinde bir zaman geçmesi nedeniyle öncelikle zaman aşımı nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, trafik kazasının meydana gelmesinde davacıların oğlu müteveffa ...'ın asli ve tam kusurlu olduğunu,

Manisa 1. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2019/91 Esas sayılı dosyası üzerinden yapılan yargılamada İstanbul Trafik İhtisas Dairesi tarafından tanzim edilen raporda davacıların oğlu müteveffa ...'ın asli ve tam kusurlu olduğunun tespit edildiğini, kabul anlamına gelmemek kaydıyla, traktörde fazlaca yük taşındığı ve iş makinesi aparatı bulunduğu kabul edilse dahi, bunların söz konusu kazaya sebebiyet vermediğini, bu durumun Karayolları Trafik Kanunu'nun 65/1-a maddesi gereğince para cezası yaptırımına tabi olduğunu, dava konusu kazanın meydana gelmesinde müteveffa ...'in kusurlu davranışı ve trafik kurallarını ihlal etmesinin sebebiyet verdiğini,

davalı ...'ın tam ve asli kusurlu olmadığını, dava konusu kazanın traktöre yüklenen yük nedeniyle meydana gelmediğini, kimsenin kendi kusurundan kaynaklı olarak hak talep edemeyeceğini, davaya konu trafik kazasının gerçekleşesinde müteveffa ...'ın asli kusurlu olması nedeniyle davacılar tarafında talep edilen manevi tazminatın reddine karar verilmesi gerektiğini, aksi durumda davacılar tarafından talep edilen manevi tazminat tutarının fahiş olduğunu, zenginleşme aracı olarak kullanılamayacağını, ihtiyati haciz şartlarının oluşmadığını, alacağın yargılamayı gerektirdiğini,

mahkemenin ihsas-ı rey anlamına gelen manevi tazminat kabul kararının hiç bir hukuki mesnedinin olmadığını belirterek, yerel mahkeme ara kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Talep; ihtiyati haciz kararının kaldırılması istemine ilişkindir.

Mahkemece; ihtiyati haczin kabulüne karar verilmiş olup, hüküm davalı itiraz eden ... vekili tarafından istinaf edilmiştir.

İstinaf incelemesi HMK.nun 355. maddesi uyarınca istinaf sebebleri ile sınırlı olarak ve kamu düzeni yönünden yapılmıştır.

2004 sayılı İİK'nın 257/1.maddesinde; "Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklariyle diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir" düzenlemesi muaccel, bir başka deyişle vadesi gelmiş alacaklar yönünden ihtiyati haciz koşulları düzenlemiş olup, muaccel olmayan/vadesi gelmemiş alacak yönünden ise ihtiyati haciz koşulları aynı yasanın 257/2.maddesinde ise; "Vadesi gelmemiş borçtan dolayı yalnız aşağıdaki hallerde ihtiyati haciz istenebilir:

1-Borçlunun muayyen yerleşim yeri yoksa;

2-Borçlu taahhütlerinden kurtulmak maksadiyle mallarını gizlemeğe, kaçırmağa veya kendisi kaçmağa hazırlanır yahut kaçar ya da bu maksatla alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunursa;

Bu suretle ihtiyati haciz konulursa borç yalnız borçlu hakkında muacceliyet kesbeder." şeklinde düzenleme yapılmıştır.

İİK'nun 257/1.maddesinde rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş para borçlarının alacaklısının ihtiyati haciz talep edebileceği belirtilmiştir.

Bu açıklamalara göre ihtiyatı haciz “Alacaklının, bir para alacağının zamanında ödenmesini güvence (garanti) altına almak için, mahkeme kararı ile, borçlunun mallarına önceden geçici olarak el konulması'dır.

Aynı kanunun 259. maddesinde ise, alacağın ilama ve ilam mahiyetinde bir vesikaya dayanmaması halinde alacaklının (haczinde haksız çıktığı takdirde borçlunun ve üçüncü kişilerin bu yüzden uğrayacakları zarar için) HUMK. nun 96. (HMK. nun 87.) maddesinde yazılı teminatı vermeye mecbur olduğu öngörülmüştür. Buna göre teminat, sadece borçlunun ihtiyati haciz nedeniyle uğrayacağı zararlar için değil, üçüncü kişilerin de uğrayacakları zarar için gösterilmelidir.

Haksız fiilden kaynaklanan tazminat davalarında tazmin yükümlülüğü haksız eylemin gerçekleştiği tarihte muaccel hale gelmektedir. Buradaki "muacceliyet" kavramı, alacaklı tarafından talep ve dava edilebilir hale gelmiş olma anlamındadır.

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinde; davacıların oğlunun kullandığı motorsiklet ile davalı ...'nin sürücülüğünü yaptığı traktörün karıştığı kazada davacıların oğlunun vefat ettiği, davacıların davalılara karşı destekten yoksun kalma ve manevi tazminat talepli açtıkları, bu aşamada yaklaşık ispat koşullarının oluştuğunun kabulü ile davacılar lehine bir miktar tazminat alacağının doğabileceğinin ihtimal ve ispat dahilinde olması, davalının malik olmadığına ilişkin iddiasının da yargılamayı gerektirmesi sebebiyle mahkemece ihtiyati haciz kararı verilmesi bu aşamada yerinde görülmüştür.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde; ihtiyati hacze itiraz eden/davalı veklinin istinaf itirazlarının HMK’nın 353/1-b-1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.