İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2024/780 K.2024/691

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen İzmir 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 08/03/2024 tarihli 2024/207 Esas ve 2024/203 Karar sayılı dosyasının incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; borçlusu ... ( T.C.K.N.: ..., ... Mah. ... Sk.

No:... .../... ), muhatabı ... olan CÇ 0307237 Seri Numaralı 26.12.2018 düzenleme tarihli 25.000,00-TL ve CÇ 0307238 Seri Numaralı 07.01.2019 düzenleme tarihli 25.000,00-TL tutarlarındaki çekler müvekkili banka şubesinde kaybolduğunu, yapılan tüm çalışmalara rağmen söz konusu çekler bugüne kadar bulunamadığını, çeklerin kaybedilmiş olması nedeni ile mağduriyet söz konusu olacağından işbu müracaatın yapılarak çeklerin iptalini ve öncelikle ödenmemeleri konusunda ödemeden men kararı verilmesini, öncelikle "çeklerin ödenmemesi hususunda ödemeden men kararı" verilmesini, akabinde borçlusu ... ( T.C.K.N.: ..., ...

Mah. ... Sk. No:... .../... ), muhatabı ... olan CÇ 0307237 Seri Numaralı 26.12.2018 düzenleme tarihli 25.000,00-TL ve CÇ 0307238 Seri Numaralı 07.01.2019 düzenleme tarihli 25.000,00-TL tutarlarındaki çeklerin iptaline talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI

İlk derece mahkemesince; "...Davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle HMK 114/1-h maddesi gereğince usulden reddine..." şeklinde karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; mahkemece Türk Ticaret Kanunu'nun 814.maddesinin hatalı yorumlanması sonucunda usul ve yasalara aykırı karar verildiğini, mahkemece "çek borçlusu, hamil, ciranta konumunda olmayan" müvekkili banka yönünden davanın zamanaşımı gerekçesi ile reddine karar verilmesinin usul ve yasalara aykırı olduğunu, Türk Borçlar Kanunun 140. maddesi uyarınca zamanaşımı, def'i niteliğinde olup ileri sürülemeyen zamanaşımı def'i mahkemece re'sen gözönüne alınamayacağından zamanaşımı sebebiyle huzurda görülen davanın reddine karar verilmesinin hukuken hatalı olduğunu,

konu ile ilgili verilmiş olan emsal yargı kararları müvekkili bankanın istinaf başvuru sebeplerindeki haklılığını kanıtlar nitelikte olduğunu, açıklanan nedenler ile, davanın reddine dair kararının kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; Türk Ticaret Kanununun 651 vd. maddeleri uyarınca hasımsız olarak açılan zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.

Mahkemece; davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle HMK 114/1-h maddesi gereğince usulden reddine karar verilmiş olup, karar davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

İstinaf incelemesi HMK.nun 355. maddesi uyarınca istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzeni yönünden yapılmıştır.

6100 Sayılı TTK'nın 651/2. maddesinde kıymetli evrakın zayi olduğu hallerde senet üzerinde hak sahibi olan kişinin senedin iptaline karar verilmesini isteyebileceği açıkça düzenlenmiştir. Kanun düzenlemeye göre eldeki davayı açabilmek için senet üzerinde hak sahibi olmak yeterli görülmüştür.

Dava, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkin olup, mahkemece, yazılı şekilde, iptali istenen çekin zamanaşımına uğradığı ve kambiyo senedi vasfını yitirdiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteyebilmek için gerekli olan şartlardan birisi de senette mündemiç olan hakkın varlığını sürdürmesidir. Bununla birlikte senetteki hakkın zamanaşımına uğramış olması iptal kararı verilmesine engel değildir. (Prof.

Dr. Fırat Öztan, Kıymetli Evrak Hukuku, 1997, s.270).

O halde mahkemece, iptali istenen çekin, zamanaşımına uğramış olmasının başlı başına çekin iptal edilmesini engellemeyeceği gözetilerek iptal için diğer şartların bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle kaldırılması gerekmiştir. (bkz. aynı yönde Yargıtay 11. H.D.' nin 04/06/2018 tarihli ve 2016/12638 esas - 2018/4213 karar sayılı ilamı).

Bu durumda; davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulüne, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-6 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, dosyanın davanın yeniden görülmesi için ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.