İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 24. Hukuk Dairesi E.2023/3893 K.2023/880

Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 25.05.2022 Tarih 2014/456 Esas 2022/335 Karar sayılı ilamına karşı, ... mirasçıları vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuş ve dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderilmiş olup dosya heyetçe incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Müflis... İflas Masası vekili dava dilekçesinde özetle.

İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2005/249 Esas 2006/489 Karar sayılı ilamıyla iflasına karar verilen müflis ...'ın iflas tasfiyesinin İzmir İflas Müdürlüğü'nün 2006/11 İflas sayılı dosyası üzerinden yürütüldüğünü, dava konusu taşınmazın İİK 184.maddesi uyarınca iflas masasına geçtiğini, müflisin taşınmazı 15.12.1998 tarihinde iktisap ettiğini, davalının 01.06.2004 tarihinden itibaren taşınmazda kiracılık ilişkisi olmadan faaliyet gösterdiğini tespit ettiklerini, davalının haksız şagil konumunda olduğunu,

fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 01.09.2004 - 01.07.2007 tarihleri arası aylık 1.000,00 YTL olmak üzere 35.000,00 YTL kısmi ecrimisil bedelinin ilgili aylardan dava tarihine kadar işlemiş 17.000,00 YTL reeskont faizi ile birlikte toplam 52.000,00 YTL ecrimisil bedeline dava tarihinden itibaren işleyecek reeskont faiziyle birlikte davalıdan tahsil edilerek müvekkiline verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının müvekkilinin kiracılığını kabul ettiğini, taşınmazın aynının ihtilaflı olduğunu, davacının kötü niyetli olduğunu, ızrar kastı bulunduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre taraflarca takip edilmeyen davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

... mirasçıları vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı ... 'ın 28.01.2022 tarihinde vefat ettiğini, vekili avukat ... 'in ... 'ın vefatı sebebiyle vekalet ilişkisinin sona erdiğini mahkemeye bildirdiğini, 17.02.2022 tarihli duruşmada ... mirasçılarının yahut vekillerinin hazır olmaması sebebiyle dosyanın işlemden kaldırıldığını, 3 ay sonunda davanın açılmamış sayılmasına karar verildiğini, Av. ... tarafından ... 'ın vefat ettiğinin bildirilmesinden sonra mahkeme tarafından murisin mirasçılarına duruşma gün ve saatini bildirir tebligat çıkartılması,

davayı takip edip etmedikleri yönünde beyanlarının alınması ve buna göre işlem yapılması gerekirken dosyasının işlemden kaldırılarak davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, müvekkillerinin savunma hakkının zedelenmesine sebebiyet verdiğini, mahkemenin kararının kaldırılarak yargılamaya devam edilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde, davacı tarafın istinaf isteminin reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı yönü gözetilerek inceleme yapılmıştır.

Dava, ecrimisil istemine ilişkindir.

Davanın müflis ... İflas Masası tarafından açıldığı, yargılama devam ederken İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 19.02.2015 tarih 2005/249 esas 2006/489 karar sayılı kararıyla "... 'ın iflasının 02.11.2006 tarih saat 10:20 itibariyle iflasın açılmasına dair kararın İİK 182.maddesi gereğince kaldırılmasına," karar verildiği, kararın 25.05.2015 tarihinde kesinleştiği, iflasın kapatılması kararının verilmesinden sonra dosyada yargılamaya ... tarafından devam edildiği anlaşılmıştır.

Dava devam ederken taraflardan birinin ölmesi halinde, ölen kişinin taraf ehliyeti son bulur. (4721 sayılı TMK m. 28/1) Bu nedenle, davaya ölen tarafa karşı veya onun tarafından devam edilmesine imkan yoktur. Ölen tarafın mirasçılarına karşı veya onun mirasçıları tarafından davaya devam edilip edilmeyeceğinin tespiti için bir ayrım yapmak gerekir.

Yalnız öleni ilgilendiren, yani mirasçılarına geçmeyen haklara ilişkin davalar, tarafın ölümü ile konusuz kalır; bu davalara ölen tarafın mirasçılarına karşı (veya mirasçıları tarafından) devam edilmesine imkan yoktur. Yalnız ölen tarafı ilgilendirmeyen, yani mirasçıları da ilgilendiren, mirasçıların mal varlığı haklarını etkileyen davalar, tarafın ölümü ile konusuz kalmaz. Bu davalara, ölen tarafın mirasçılarına karşı (veya mirasçıları tarafından) devam edilir. Bunlar malvarlığı haklarına ilişkin davalardır. Bu halde, ölen tarafın mirasçıları, davayı mecburi dava arkadaşı olarak hep birlikte takip ederler.

Taraflardan birinin ölümü halinde, mirasçılar mirası kabul veya reddetmemişse, bu hususta kanunla belirlenen süreler geçinceye kadar dava ertelenir. Bununla beraber hâkim, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde, talep üzerine davayı takip için kayyım atanmasına karar verebilir (6100 sayılı HMK m. 55).

Öte yandan; yargılama sırasında taraflardan birinin ölmesi halinde, ölen tarafın ehliyeti sona ereceğinden, ölen tarafın vekili varsa ölüm ile vekalet ilişkisi de kural olarak sona erer (TBK m.43/1, 513/1). Vekilin davaya devam etmesi mümkün olmayıp, sadece bu kişinin mirasçıları tarafından davaya devam edilebilir.

Somut olayda; ilk derece mahkemesince yargılama devam ederken davacının vefat ettiğinin vekili tarafından 06.05.2022 tarihli dilekçe ile bildirildiği, 17.02.2022 tarihli celsede taraflarca takip edilmeyen dosyanın HMK 150.maddesi uyarınca işlemden kaldırılmasına karar verildiği, 25.05.2022 tarihli karar ile HMK 150/5 maddesi uyarınca davanın açılmamış sayılmasına karar verildiği görülmüştür.

Taraf teşkili kamu düzenine ilişkin olup, mahkemece yargılamanın her aşamasında re'sen göz önünde bulundurulmalıdır. Bu nedenle öncelikle vefat eden davacının tüm mirasçılarını gösterir mirasçılık belgesinin temin edilerek, mirasçılık belgesinde yer alan mirasçılarına usulüne uygun durumu bildirir tebligat yapılıp, mirası reddetmeyen mirasçılarının mecburi dava arkadaşı olarak yöntemince davaya katılımı sağlanarak, mirasçılar davayı birlikte takip etmekten kaçınırlarsa terekeye temsilci tayin ettirmek suretiyle, taraf teşkili sağlandıktan sonra, hasıl olacak sonuca göre esas hakkında bir karar verilmesi gerekirken, mirasçıların davadan haberdar edilmeden davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi dosya kapsamına uygun bulunmamıştır.

Bu nedenle İlk Derece Mahkemesinin kararının kaldırılarak HMK 353/1-a-5 maddesi uyarınca davanın yeniden görülmesi için yerel mahkemesine gönderilmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.