İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2023/774 K.2023/1216

İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi ve İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi arasında oluşan görev uyuşmazlığının yargı yeri belirlenmesi yoluyla giderilmesi İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından talep edilmekle dosya kapsamı incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava, taşıma senedine konu malın teslimi istemine ilişkindir.

Davanın açıldığı, İzmir 5. Tüketici Mahkemesince, deniz taşıma senetlerinin 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1228 ve 1245. maddeleri arasında düzenlendiği, taraflar arasındaki işlemin tüketici işlemi sayılmayacağı gerekçesiyle 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4/1-a ve 5. Maddeler gereğince İzmir Asliye Ticaret Mahkemelerine görevsizlik kararı verilmiştir.

Dosyanın gönderildiği İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesince, Hakimler ve Savcılar Kurulunca İzmir ili mülki hudutları içerisinde bulunan mahkemeler bakımından Deniz Ticaret ve Deniz Sigortalarından kaynaklanan uyuşmazlıklarda İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi görevlendirildiğini belirterek karşı görevsizlik kararı verilmiştir.

Dosyanın gönderildiği İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesince de Yargıtay'ın yerleşmiş içtihatları gereğince ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek ve tüzel kişilerin sigortadan doğan davalarının 6502 sayılı Kanun m. 3/k ve 3/I ile m. 73/1 gereğince Tüketici Mahkemelerinde görülmesi gerektiğini belirterek İzmir Tüketici Mahkemesine görevsizlik kararı verilmiştir.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanun'un 22.maddesinin 2.bendine göre,iki mahkemenin aynı dava hakkında göreve veya yetkiye ilişkin olarak verdikleri kararlar kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleştiği takdirde,görevli veya yetkili mahkemenin ilgisine göre Bölge Adliye Mahkemesince veya Yargıtayca belirleneceği şeklinde düzenlenmiştir. HMK 21. ve 22. madde hükümlerine göre yargı yeri belirlenmesi için kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleşmiş karşılıklı görevsizlik/yetkisizliğe ilişkin iki mahkeme kararı bulunması ön koşuldur.

Belirtilenler karşısında her ne kadar merci koşulları oluşmamış ise de dosyanın sürüncemede kalmaması için değerlendirme yapılmıştır.

T.T.K.'nun 894. maddesinde "Bir evden, bürodan veya benzeri bir yerden alınıp benzeri bir yere taşınan eşya "taşınma eşyası"dır. Konusu taşınma eşyası olan taşıma sözleşmesine, bu Kısımda öngörülen hükümlerde veya uygulanması gerekli milletlerarası sözleşmelerde aksine hüküm bulunmadıkça, bu Kitabın Birinci ve İkinci Kısım hükümleri uygulanır." şeklinde düzenlenmiştir.

28.11.2013 tarihli Resmî Gazetede yayımlanan ve 28.05.2014 tarihinde yürürlüğe giren 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun (TKHK) 2. maddesinde Kanunun kapsamı "Bu Kanun, her türlü tüketici işlemi ile tüketiciye yönelik uygulamaları kapsar" şeklinde açıklanmıştır. Kanunun "Tanımlar" başlıklı 3.maddesinin birinci fıkrasının (l) bendinde ise tüketici işlemi, "Mal veya hizmet piyasalarında kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden veya onun adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında kurulan, eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekâlet, bankacılık ve benzeri sözleşmeler de dâhil olmak üzere her türlü sözleşme ve hukukî işlemi ifade eder" biçiminde tanımlanmıştır.

6502 sayılı TKHK'nın 73. maddesi uyarınca tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğacak uyuşmazlıklara ilişkin davalarda tüketici mahkemesi görevli kılınmıştır. Bunun yanında Kanunun 83. maddesinde de taraflardan birini tüketicinin oluşturduğu işlemler ile ilgili diğer kanunlarda düzenleme olmasının, bu işlemin tüketici işlemi sayılmasını ve bu Kanunun görev ve yetkiye ilişkin hükümlerinin uygulanmasını engellemeyeceği belirtilmiştir.

Bir hukukî işlemin sadece 6502 sayılı Kanunda düzenlenmiş olması tek başına o işlemden kaynaklanan uyuşmazlığın tüketici mahkemesinde görülmesini gerektirmez. Bir hukuki işlemin 6502 sayılı Kanun kapsamında kaldığının kabul edilmesi için taraflardan birinin tüketici olması gerekir.

Somut olayda. Dava, Kanada Ülkesinden Türkiye'deki limana taşımaya konu olan davacı ...'a ait taşıma (ev eşyası) eşyasının taşınmasına ilişkin, dava dışı taşıyıcı ... firması ile yine alt taşıyan ... ile yapılan sözleşmede taşıma işinin fiili taşıyanı olan davalı ... ... A.Ş. vasıtası ile yapılması istenen taşıma işinde eşyanın İzmir Aliağa Limanına geldiği halde davacıya teslim edilememesinden dolayı mağdur olduğundan yükün davacıya teslimini talep etmiştir.

Çekişme ile ilgili İzmir 5. Tüketici Mahkemesi, İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi ile Deniz Ticaret Hukuku çekişmelerine bakan İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi arasında olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuştur. Öncelikle davaya konu denizaşırı taşınan yük ev eşyasıdır. Davacı gerçek kişi olup, tacir sıfatı bulunduğuna dair bir delil sunulmuş değildir. Taşımaya konu eşya ticari eşya olmadığı için TTK'da yer alan 894.

Madde ki düzenleme içinde değerlendirilmesi mümkün olmayıp, taşınma (ev) eşyasının taşınması, tarafların her ikisinin tacir olmaması, işin ticari iş niteliğinde olmaması karşısında, 6502 sayılı yasanın 3/k, l ile 73/1. maddeleri dikkate alınarak Tüketici Mahkemesince görülüp sonuçlandırılması gerekir.

Açıklanan nedenlerle, İzmir 5. Tüketici Mahkemesinin yargı yeri olarak belirlenmesine karar vermek gerekmiştir.