Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2023/816 K.2024/525

Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/605 Esas, 2023/18 Karar sayılı ilamı davalı ... vekili tarafından istinaf incelemesi için Dairemize gönderilmekle inceleme aşamasında dosyadaki tüm bilgi ve belgeler incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLÜP GÖRÜŞÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; ... tarihinde sürücü ... sevk ve idaresindeki ... plaka sayılı ... model ... marka hususi araç ile yaya geçidi üzerindeki bisikletli müteveffa ... 'a yüksek sürat ile çarpmak suretiyle ölümüne sebep olduğunu, müteveffanın kaza tarihinde 12 yaşında olduğunu, davalılardan ...'nun trafik kazasına karışan aracın kaza tarihindeki sahibi olduğunu, davalılardan ...'ün ise kaza tarihinde aracı kiralamış olan işleten kişi olduğunu, davalı ... ın Kayseri 11. ACSM'nin 2018/710 Esas 2019/419 Karar sayılı dosyası ile taksirle ölüme neden olma suçundan dolayı cezalandırıldığını,

davalılardan ...'ün kaza esnasında 80 -90 km/s hızında olduğunu beyan ettiğini, kazanın gerçekleştiği yolda azami hızın 50 km/s olduğunu, müvekkillerinin haksız fiil nedeniyle oğullarını kaybettiğini ve oğullarının desteğinden yoksun kaldıklarını, müteveffanın çalışkan bir öğrenci olduğunu, müteveffanın babasının astsubay olduğunu, müvekkillerinin davaya konu olay nedeniyle oğullarını/kardeşlerini kaybettiğini ileri sürerek;

fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere ... için 30.000,00 TL, Göknur Yılmaz için 30.000,00 TL, ... için 10.000,00 TL ... için 10.000,00 TL manevi tazminatın ... plaka sayılı aracın ZMMS'sinde manevi tazminat klozunun varlığı halinde davalıların tamamından olay tarihinden işletilecek faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen aksi halde davalı sürücü işleten ve ruhsat sahibinden tahsiline ve daha sonra arttırılmak üzere 1.000,00 TL maddi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek faiziyle birlikte davalıların tamamından müştereken ve müteselsilen tahsiline,

yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın haksız ve mesnetsiz olduğunu, davaya konu kazada asli kusurun müteveffada olduğunu, dava konusu olayda müvekkili ile kazayı yapan araç sürücüsü ... arasında hiçbir ticari ilişki bulunmadığını, müvekkilinin... plakalı aracı ...'e 1 günlüğüne kiraladığını, ...'ün müvekkilini arayarak kiralama süresisini önce 1 gün sonra da 2 gün daha uzattığını, müvekkilinin aracını ...'e kiralamasına rağmen ...'ün sözleşmeye aykırı olarak aracı sözleşmeye ve işletme kurallarına aykırı olarak başkasına verdiğini,

müvekkiline ait aracın rızası dışında ... 'a verilmesi neticesinde oluşan kazada müvekkilinin herhangi bir kusur ve sorumluluğunun bulunmadığını, müvekkilinin kiraya verdiği araçların bakımını aksatmadan yaptırdığını ve bu konuda da gerekli özen ve dikkati gösterdiğini, savunarak davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkiline yapılan tebligatın usulsüz olduğunu, kazanın müteveffa ... 'ın kendisine kırmızı ışık yanmasına rağmen karşıdan karşıya geçmeye üzerine meydana geldiğinin sabit olduğunu, müteveffanın tamamen kusurlu olduğunu, müvekkilinin kendisine yeşil ışık yanmakta olduğu esnada 60-70 km/s hız ile kontrollü biçimde seyrettiğini, müvekkilinin gerekli dikkat ve özeni gösterdiğini ve gerçekleşen olayda kusursuz olduğunu, destekten yoksun kalma tazminatına hükmedilebilmesi için öncelikle ölen ile destekten yoksun kalan arasında maddi yönden düzenli ve eylemli bir yardımın varlığının gerekli olduğunu,

bununla birlikte destekten yoksun kalan kimsenin devamlı ve gerçek bir ihtiyaç içinde bulunması gerektiğini, talep edilen manevi tazminat bedelinin fahiş olduğunu, kazaya karışan ... plakalı aracın kaskosunun olup olmadığının araştırılarak varsa davanın ihbar edilmesi gerektiğini savunarak davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; Somut olayda, davalı ... malik sıfatıyla 4 günlük kira sözleşmesi işleten vasfını kaldırmadığından ve aracı 4 günlük kiralayan ... ise işleten sıfatı kazandığından her iki davalının işleten olması nedeni ile kusursuz sorumluluk ilkesi çerçevesinde zarardan sorumludur. Davalı ... ise haksız fiil hükümleri çerçevesinde (TBK'nun 49, 53 ve 65 hükümleri) uyarınca zarardan sorumludur.

- Aktüerya hesabına dair değerlendirmede;

Yargıtay'da uygulama birliğinin sağlanması yönünde tazminat hesaplarında davacıların ve desteğin bakiye ömür süresinin TRH 2010 Yaşam Tablosu'na göre belirlenmesi ve işleyecek (bilinmeyen) devre hesaplamasında her yıl için gelirin %10 artırılıp %10 iskonto edilmesi esasına dayanan progresif rant yönteminin kullanılması gerekmektedir. Alınan bilirkişi raporunda bu yöntem uyarınca davacı ... için destekten yoksun kalma zararının 54.501,99 TL olduğu, davacı ... için destekten yoksun kalma zararının 77.575,17 TL olduğu anlaşılmıştır. Anılan miktarlar yönünden talep artırım ve ıslah uyarınca davanın kabulüne karar verilmiştir.

- Manevi tazminata dair değerlendirmede;

Duyulan acı, çekilen ızdırap manevi zarar değil, onun görüntüsü olarak ortaya çıkabilir. Hakim, manevi tazminatın tutarını belirlerken, saldırı oluşturan eylem ve olayın özelliği yanında tarafların kusur oranını, sıfatını, işgal ettikleri makamı ve diğer sosyal ve ekonomik durumlarını da dikkate almalıdır.

Tutarın belirlenmesinde her olaya göre değişebilecek özel durum ve koşulların bulunacağı da gözetilerek takdir hakkını etkileyecek nedenleri karar yerinde nesnel (objektif) olarak göstermelidir. Çünkü yasanın takdir hakkı verdiği durumlarda hakimin, hukuk ve adalete uygun karar vereceği TMK'nun 4. maddesinde belirtilmiştir. Takdir edilecek bu para, zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer bir işlevi (fonksiyonu) olan özgün bir nitelik taşır.

Bir ceza olmadığı gibi malvarlığı hukukuna ilişkin bir zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir. O halde bu tazminatın sınırı onun amacına göre belirlenmelidir. Takdir edilecek tutar, var olan durumda elde edilmek istenilen doyum (tatmin) duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır.

Somut olayda, ekonomik ve sosyal durum araştırması, kazanın oluş şekli, kusur durumu, çekilen ızdırap yukarıda açıklanan kıstaslar çerçevesinde davacı baba ... için 30.000,00 TL davacı anne ... için 30.000,00 TL, davacı kardeş ... ve ... için ayrı ayrı 10.000,00 TL manevi tazminatın uygun olduğu değerlendirilmiştir.

- Faize ait değerlendirmede;

2918 Sayılı Kanun'un 99. maddesinde, sigortacılar, hak sahibinin zorunlu mali sorumluluk sigortası genel sartlarıyla belirlenen belgeleri, sigortacının merkez veya kuruluslarından birine ilettiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde zorunlu mali sorumluluk sigortası sınırları içinde kalan miktarları hak sahibine ödemek zorundadırlar.

Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortacısı 2918 Sayılı KTK'nun 98/1, 99/1, ZMMS Genel Şartlarının B.2-c maddesi uyarınca hak sahibine kaza ve zarara ilişkin tespit tutanağının ve bilgi ve belgeleri ile birlikte sigortacıya başvurmasından itibaren 8 iş günü sonunda tazminat miktarını ödememesi halinde, bu tarihte, böyle bir başvurunun yapılmaması halinde ise dava tarihinde temerrüde düşeceğinden, temerrüt faizine bu tarihten itibaren hükmedilmesi gerekir.

Somut olayda davacılar sigorta şirketine 02.04.2019 tarihinde başvuruları bulunduğunda 8 iş günü uyarınca 15.04.2019 tarihinde temerrüde düşüldüğü kabul edilmiştir. Diğer davalılar ise haksız fiil hükümleri çerçevesinde vefat tarihinden itibaren faiz uygulanması gerektiğinden bahisle, davacıların maddi ve manevi tazminat taleplerinin kabulüne karar verildiği anlaşılmıştır.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı ... vekili süresinde sunmuş olduğu istinaf başvuru dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesince verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, müvekkili ...'nun rızası dışında ...'ün müvekkiline ait kiralık aracı ...'a vermesi sonucunda gerçekleşen bu olayda müvekkilinin hiçbir kusur ve sorumluluğunun bulunmadığını, dava konusu kazanın meydana gelmesinde davalı müvekkilinin herhangi bir kusurunun bulunmadığını açıkladığını, ancak ilk derece mahkemesinin itirazlarını göz ardı ettiği ve eksik inceleme yaptığını,

işletenin sorumluluktan kurtulabilmesi için KTK'nın 86. maddesinde sayılan kurtuluş beyyinelerinden birini ispatlayabilmesi gerektiğini, müvekkilinin tüm yükümlülüklerini yerine getirmesine rağmen söz konusu kazanın hem müteveffa ... 'ın kuralları ihlal etmesinden dolayı ağır kusuruyla hem de ...'ün aracı kötü niyetli davranıp sözleşmeye ve işletme kurallara uymayarak müvekkilinden habersiz bir şekilde üçüncü şahıs ...'a vermesi hususu bir kenara bırakılsa dahi meydana gelen kazada illiyet bağının kesilmiş olası sebebiyle kusuru bulunmamasına rağmen ilk derece mahkemesi tarafından meydana gelen olayda işleten sıfatına haiz olduğu

gerekçesiyle davanı kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğunu, kazanın meydana geliş şekli zarar görenin ağır kusuru sayılan haller arasında olduğunu, müvekkilinin sorumluluğuna ilişkin illiyet bağının kesilmiş olduğunun açıkça ortada olmasına rağmen ilk derece mahkemesinin bu hususu göz ardı ederek davanın kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğunu, kanun hükümlerinden de anlaşılacağı üzere müvekkilinin bu durumda kusursuz sorumlu olarak addedilemeyeceğini ve bu davanın tarafı olarak kabul edilemeyeceğini, kazanın hem üçüncü şahsın ağır kusuru hem de zarar görenin ağır kusuruyla gerçekleştiğinin açık olduğunu, olayın meydana geliş şekli,

kusur oranları dikkate alındığında davacılar lehine bu denli fahiş rakamlara hükmedilmesinin hakkaniyete aykırı olduğunu, olayda müteveffanın %75 oranının ağır kusuru bulunduğunu, buna rağmen ilk derece mahkemesinin manevi tazminata hükmederken bu hususu göz ardı etmesinin hatalı olduğunu, müvekkilinin herhangi bir kusuru yokken bilirkişi raporundaki fahiş rakamları ödemesini beklemenin hakkaniyete aykırı olduğunu, bu nedenlerle tehir-i icra taleplerinin kabulü ile,

ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılarak dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine iadesine, haksız ve mesnetsiz açılmış olan davanın istinaf incelemesi sonucu reddedilmesi ve davacılar adına %20'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dairemizce, HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle bağlı olarak ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınmak suretiyle yapılan incelemede;

Dava, trafik kazası sonucu meydana gelen ölüm nedeni ile destekten yoksun kalma ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılamada toplanan deliller ve Kayseri 11. Asliye Ceza Mahkemesinin 2018/710 esas sayılı dava dosyasında ATK'dan alınan raporda davalı ...'ın tali kusurlu olduğu, davacıların desteği müteveffa bisiklet sürücüsü ... 'ın asli kusurlu olduğu belirlenmiş, mahkemece bilirkişi ... dan ve ... 'nden alınan kusur raporlarında davalı sürücü ...'ın %25 oranında, müteveffa ... 'ın %75 oranında kusurlu olduğu belirtilmiş olmakla davalı ...'nun kusur oranlarına ilişkin istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.

Aktüerya bilirkişi tarafından düzenlenen ve hükme esas alınan raporun Yargıtay kararlarına uygun olarak TRH 2010 yaşam tablosu ve %10 iskonto yöntemine göre hazırlandığı anlaşılmakla hükme esas alınmasında herhangi bir isabetsizlik görülmemiştir.

İlk derece mahkemesince tarafların ekonomik ve sosyal durumları, kaza tarihindeki paranın satın alma gücü ve kusur oranları dikkate alınarak davacıların manevi tazminat taleplerinin kabulüne karar verilmesinde herhangi bir isabetsizlik görülmemiştir. Bu nedenlerle ilk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucu verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu görülmekle dairemizce istinaf kanun yoluna başvuran davalı ... vekili tarafından ileri sürülen istinaf sebepleri yerinde görülmeyerek 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b/1 maddesi gereğince başvurunun esastan reddine karar vermek gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.