Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2024/1849 K.2024/1462

Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/1181 Esas sayılı dava dosyasında verilen 02/07/2024 tarihli ara karara karşı davacılar vekilince yapılan istinaf başvurusu nedeniyle 6100 sayılı HMK md. 352 uyarınca ön inceleme bakımından dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Bölge Adliye Mahkemesince istinaf talebinin değerlendirilerek incelemeye alınabilmesi için Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesinde sayılan ön inceleme koşullarının gerçekleşmiş olması zorunludur. Bu maddede sayılan koşullardan birinin mevcut olmaması halinde istinaf başvurusunun usulden reddedilmesi gerekir. Bu şartlar kamu düzeninden olup yargılamanın her aşamasında re'sen dikkate alınmaktadır. İstinaf talebine konu eldeki dosya kapsamı incelendiğinde;

HMK'nın 394/1. maddesi uyarınca ilk derece mahkemesince verilen ihtiyati tedbirin kabulü kararına karşı itiraz yolu açıktır. Aynı maddenin 4. fıkrasına göre mahkeme itiraza ilişkin olarak tarafları dinlemek üzere davet edip karar verir. Verilen bu karar ise, HMK'nın 341. maddesi gereğince istinaf kanun yoluna tabidir.

6100 sayılı HMK'nın durum ve koşulların değişmesi sebebiyle tedbirin değiştirilmesi veya kaldırılmasını düzenleyen 396. maddesinde; "Durum ve koşulların değiştiği sabit olursa, talep üzerine ihtiyati tedbirin değiştirilmesine veya kaldırılmasına teminat aranmaksızın karar verilebilir.

İtiraza ilişkin 394 üncü maddenin üçüncü ve dördüncü fıkrası, kıyas yoluyla uygulanır" düzenlemesi bulunmaktadır. Ancak maddede, kanun yoluna başvuru imkanını düzenleyen 394.maddenin beşinci fıkrasına atıf yapılmadığı görülmektedir.

HMK'nin 396. maddenin gerekçesi ise. "İhtiyatî tedbirin değiştirilmesi veya kaldırılmasını düzenleyen bu maddede de, yukarıda belirtilen iki maddedeki ortak yönler dikkate alınarak itiraza ilişkin benzer hükümlere ayrıca atıf yapılmıştır. Ancak, itiraz üzerine verilen kararlara karşı kanun yoluna başvurulması hakkındaki fıkraya atıf yapılmamıştır.

Zira, hâl ve şartların değişmesi, hukukî bir değerlendirmeden daha çok, maddî şartlarla yakından ilgili, nispeten sübjektif ve doğrudan mahkemenin takdirine bağlı bir husustur. Ayrıca, aynı yargılama süreci içinde, bir çok kez hâl ve şartlarda değişiklik olması sebebiyle, tedbirde değişiklik yapılması veya kaldırılması, bu yönde talepte bulunulması ya da talebin reddi söz konusu olabilir.

Her talepten sonra verilecek karar hakkında kanun yoluna başvurulması, ihtiyatî tedbirler için kanun yoluna başvurulmasında istenen amacı da sağlamayacaktır. Kanun yolunun açılmış olmasının amacı, ihtiyatî tedbirlerle ilgili temel hukukî ve prensip hatalarının önüne geçmektir. Bu sebeple, ihtiyatî tedbirin reddi ve ihtiyatî tedbire itiraz üzerine verilen kararlar için kanun yolu imkânı getirilmiştir" şeklindedir.

Bu bağlamda, durum ve koşulların değişmesi nedeni ile verilen kararlar hukukî bir değerlendirmeden daha çok, maddî şartlarla yakından ilgili, nispeten sübjektif ve doğrudan mahkemenin takdirine bağlı kararlar olduğundan, bu kararlara karşı kanun yolunun kapalı olması ön görülmüştür. Nitekim, yargılama süresince her yeni durumda talebin yinelenerek karar verilmesi halinde sürekli kanun yoluna başvuru imkanı tanınması, kanun yolundan beklenilen amaçtan uzaklaşılması sonucunu doğuracaktır. Şüphesiz, bu tür kararlar esas hükümle birlikte kanun yolu denetimi altındadır. Dolayısıyla mahkemece ihtiyati tedbir talebine yönelik verilen ilk ara karardan sonraki ara kararlara yönelik istinaf başvurusunda bulunulamaz.

Somut olayda davalı hakkında mahkemece yargılama aşamasında verilen ihtiyati haciz, ihtiyati haciz kararında belirtilen nakti teminatın icra dosyasına yatırılmış olması nedeni ile 09/04/2024 tarihinde kaldırılmış, bu karara karşı davacı vekili tarafından itiraz edilmiş, itiraz üzerine ihtiyati haciz tutarının icra dosyasına yatırılmış olması nedeni ile davacının itirazı 02/07/2024 tarihli ara kararla reddedilmiştir.

İlk derece mahkemesince ihtiyati hacize konu tutarın depo edilmiş olması nedeni ile HMK 395/1 maddesi gereğince ihtiyati hacizi kaldırdığı, 395/3 maddesi gereğince yalnızca 394/3 ve 4 atıf yapılması nedeniyle itiraz yolunun açık olması, itiraz üzerine verilen karara karşı aynı madde 396/2 maddesi gereğince 394/5 maddesine atıf yapılmadığından istinaf yolunun açık olmadığı, ilk derece mahkemesince yasa yolunun yanlış gösterilmesi ilgili tarafa yasa yolu konusunda kazanılmış bir hak vermeyeceğinden ortada HMK'nın 341.maddesi gereğince istinaf yoluna başvurulabilecek nitelikte bir karar bulunmadığından davacılar vekilinin istinaf başvurusunun usulden reddine, karar verilmesi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.