Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2025/1553 K.2025/1299

Yukarıda ayrıntılı bilgileri yazılı Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2025/360 Esas sayılı ara kararına karşı davacılar vekili istinaf kanun yoluna başvurulmuş ve dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize tevzi edilmiş olmakla dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle: mal kaçırma ihtimali bulunan Davalı ...'un banka mevduat hesapları ile menkul ve gayrimenkul malvarlığı değerleri üzerine İİK m. 257.vd. Hükümleri gereğince ihtiyati tedbir mahiyetindeki ihtiyati haciz konulmasına karar verilmesini arz ve talep etmiştir. İlk Derece Mahkemesince verilen ara karar ile: Davacının ihtiyati tedbir mahiyetinde ihtiyati haciz konulması talebinin reddine karar verildiği görülmüştür.

TARAFLARCA İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle.

İlk derece mahkemesince verilen kararın hukuka aykırı olduğunu, davalı sigorta şirketi tarafından, Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası kapsamında ... poliçe numarası ile sigortalanan ...plaka sayılı ... model ... ... ... marka aracın ... günü iki taraflı, yaralanmalı ve maddi hasarlı kazaya karıştığını, kazanın araç sürücüsü davalı-...(T.C:...) isimli şahsın sevk ve idaresindeki ...plaka sayılı aracın Kayseri İli,... ilçesi ... mahallesi ... sokağına takiben ...

Sokak kavşağına geldiğinde kendisine hitap eden "DUR" levhasına uymayarak kavşağa giriş yaptığı sırada aracının ön kısımlarıyla, ...sokağı takiben gelip kavşaktan devam etmek isteyen sürücü ...'in sevk ve idaresindeki ... plakalı araca çarpması şeklinde meydana geldiğini, kaza neticesinde, müvekkili ... ile arka koltukta bulunan 4 yaşındaki oğlu ...'in (T.C:...) hayat fonksiyonlarına etkisinin ağır (5. derece) kemik kırığı olacak şekilde yaralandığını, yine müvekkili ...'in kullandığı ... plakalı araçta (araç maliki:...-T.C:...) ağır hasar meydana geldiğini, kazaya ilişkin tanzim edilen Kaza Tespit Tutanağındaki kusur değerlendirmesinde,

sigorta şirketi tarafından sigortalanan ...plaka sayılı araç sürücüsü-...(T.C:...) isimli şahsın 2918 sayılı KTK'nın m. 57/1A kuralını ihlal ettiği ve kazanın meydana gelmesinde asli kusurlu olduğunun belirtildiğini, bununla birlikte, ... plakalı araç sürücüsü müvekkili-...'e hiçbir kusur atfedilemeyeceğinin açık olduğunu, kazada davacı ...'un kullandığı araçta bulunan 4 yaşındaki davacı-...'in ciddi şekilde yaralandığını, bu elim yaralanma nedeniyle sabah-akşam ilaç kullanmaya başladığını, kaza nedeniyle ...'in kafatasında çatlak meydana gelmesinden ötürü maluliyeti oluştuğunu,

bu sebeple ömür boyu çalıştığı tüm işlerde daha fazla güç ve efor harcamak zorunda kalacağını, müvekkilinin yaralanmasından kaynaklı bakıcı gideri ihtiyacı da oluştuğunu, somut olayda, kazaya karışan ve 2918 sayılı KTK'nın m. 57/1A kuralını ihlal etmek suretiyle kazanın oluşumunda "asli kusurlu" olan araç sürücüsü davalı-...'un adına kayıtlı tek malvarlığı olan aracını kaçırma ihtimalinin kuvvetle muhtemel olduğunu, bu durumda müvekkili davacıların, gerek maddi gerekse manevi tazminat alacak hakları yönüyle yüksek tutarda zarara uğrayacaklarını,

kazaya karışan aracın 3. kişilere devri halinde hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağını, hatta tamamen imkânsız hâle geleceğini, davalıya ait aracın piyasa değeri gözetildiğinde endişelerinin haklılığının daha iyi anlaşılacağını, bu sebeple bilhassa kazaya karışan araca ilişkin mal kaçırmanın önüne geçilmesi gerektiğini, bu durumda geçici hukuki koruma hükümleri kapsamında mahkemece davacıların tazminat talebi ile orantılı biçimde ve "tedbirde ölçülülük" ilkesine uygun bir karar verilmesi gerekirken,

bu ilkelere uygun düşmeyecek biçimde karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek ilk derece mahkemesince verilen ara kararın kaldırılmasını, vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin davalı/lar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Bölge Adliye Mahkemesince istinaf talebinin değerlendirilerek incelemeye alınabilmesi için Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesinde sayılan ön inceleme koşullarının gerçekleşmiş olması zorunludur. Bu maddede sayılan koşullardan birinin mevcut olmaması halinde istinaf başvurusunun usulden reddedilmesi gerekir. Bu şartlar kamu düzeninden olup yargılamanın her aşamasında re'sen dikkate alınmaktadır. İstinaf talebine konu eldeki dosya kapsamı incelendiğinde, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesinde sayılan ön inceleme koşullarında herhangi bir eksiklik bulunmadığı, davacılar vekili tarafından yapılan istinaf başvurusunun ön inceleme bakımından kabul edilebilir olduğu ve inceleme aşamasına geçilmesi gerektiği tespit edilmiştir.

6100 sayılı HMK'nın 355. maddesinde, Bölge Adliye Mahkemesinin, incelemesini kamu düzenine ilişkin hususlar hariç olmak üzere istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplere bağlı olarak yapması gerektiği hususu düzenlenmiştir. HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince davacı vekilinin istinaf sebepleri ve kamu düzenine ilişkin hususlar ile bağlı kalınarak ilk derece mahkemesine ait dava dosyası esas bakımından incelendiğinde;

Davacılar vekili, dava dilekçesinde özet olarak; davalının mal varlıklarının üçüncü kişilere devrini önlemek amacıyla dava değerinin karşılamaya yetecek kadar mal varlığına İİK 257 maddesi hükümleri gereğince ihtiyati tedbir niteliğinde ihtiyati haciz konulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesi tarafından 16/05/2025 tarihli ara karar ile talebin reddine karar verildiği bu karara karşı davacılar vekilince istinaf yoluna başvurulduğu görülmektedir.

İlk derece mahkemesince ihtiyati haciz niteliğinde ihtiyati tedbir talep etmiş ise de talebinde İİK 257. Maddesine atıf yaptığına göre talebin ihtiyati haciz talebi olarak kabul edilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekmektedir.

İhtiyati haciz müessesesi, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 257 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. İlgili kanun maddesi şu şekildedir;

İhtiyati haciz şartları:

Madde 257 – "Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklariyle diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir.

Vadesi gelmemiş borçtan dolayı yalnız aşağıdaki hallerde ihtiyati haciz istenebilir:

1 - Borçlunun muayyen yerleşim yeri yoksa;

2 -Borçlu taahhütlerinden kurtulmak maksadiyle mallarını gizlemeğe, kaçırmağa veya kendisi kaçmağa hazırlanır yahut kaçar ya da bu maksatla alacaklının haklarını ihlâl eden hileli işlemlerde bulunursa;

Bu suretle ihtiyati haciz konulursa borç yalnız borçlu hakkında muacceliyet kesbeder."

Vadesi gelmiş ve rehinle temin edilmemiş alacakların zamanında ödenmesinin sağlanması amacıyla borçlunun mallarına geçici olarak hukuken el konulması şeklinde ifade edilebilecek olan ihtiyati haczin, kanunda düzenlenen istisnai hallerde vadesi gelmemiş alacaklar için tatbiki de mümkündür. Bu istisnalardan biri de 2004 sayılı İİK'nun 257/2. maddesinde yer alan, borçlunun taahhütlerinden kurtulmak amacıyla mallarını gizlemesi, kaçırması veya kendisinin kaçmaya çalışmasıdır.

Ayrıca, manevi tazminat isteminde zararın tekliği ve bölünmezliği ilkesi gereğince kısmi ve belirsiz alacak davası olarak açılmaya elverişli değildir.

Bu sebeple davacıların manevi zararlarına karşılık ihtiyati haciz taleplerinin tamamının tek kalemde istenebileceğinden göz önünde tutularak ihtiyati haciz talebinin kabulü, hacizde ölçülülük ilkesi gereğince kısmen kabul-kısmen reddi veya reddine karar verilmiş olması ileride hükmedilecek olan manevi tazminat istemi için 6100 Sayılı HMK'nun 36/1-b bendi gereğince davada iki taraftan birine veya üçüncü kişiye kanunen gerekmediği halde görüşünü açıklamış olması niteliğinde görülemez.

Diğer bir anlatımla, ihtiyati hacizde verilen karar ne olursa olsun buna bağlı olmaksızın nihai kararda 22/06/1966 tarihli 7/7 sayılı İBK'da göz önünde tutularak manevi tazminatın hüküm altına alınması mümkündür.

Keza Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin Bölge Adliye Mahkemesi Kararları arasındaki Uyuşmazlığın giderilmesi istemine dair 2022/8964 esas 2022/15530 karar sayılı 28/11/2022 tarihli kararı da" Zarar haksız eylemden kaynaklandığından tazminat, haksız eylemin gerçekleştiği tarihte muaccel hale gelmektedir. Buradaki muacceliyet kavramı, alacaklı tarafından talep ve dava edilebilir hale gelmiş olma anlamındadır.

Borçlunun temerrüdüne ilişkin 6098 sayılı TBK’nın 117. maddesine göre haksız eylemlerde eylemin işlendiği tarih itibariyle borçlunun temerrüde düşmüş olacağı düzenlenmiştir. Az yukarıda açıklanan yerleşik yargısal içtihatlarda da bu hususlara işaret edilmiştir. Haksız eylemden kaynaklı manevi tazminat istemiyle açılan davalarda ihtiyati haciz kararı verilmesini engelleyen yasal bir hüküm mevcut olmadığı gibi, İİK’nın 257 vd. maddelerinde de bu yönde bir hüküm bulunmamaktadır.

Haksız eylem nedeniyle açılan manevi tazminat davalarında İİK’nın 257 vd. maddelerinde öngörülen ihtiyati haciz koşullarının gerçekleşmesi ve mahkemenin alacağın varlığı konusunda kanaat edinmiş olması halinde, somut olayın özelliklerine ve ölçülülük ilkesine uygun düşecek şekilde ihtiyati haciz kararı verilebilmesi mümkündür." şeklindedir.

Olayla ilgili ...tarihli kaza tespit tutanağında meydana gelen kazada ... plakalı araç sürücüsü ...'un asli kusurlu olduğu, yine Kayseri Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığınca düzenlenen raporda yaralanmanın şahsın yaşamını tehlikeye soktuğu ve kırığın hayat fonksiyonlarına etkisinin Ağır derecede olduğu belirtilmiş olup, gerek kaza tespit tutanağının gerekse adli raporun yaklaşık ispat yönünden yeterli olduğu anlaşılmıştır.

Dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde; davanın yaralanma ile sonuçlanan trafik kazasından kaynaklı maddi ve manevi tazminat davası olduğu, haksız fiil tarihi itibariyle alacağın muaccel olduğu, mevcut delillere göre yaklaşık ispat koşulunun sağlanmış olduğu ve davacılar vekilinin istinafının yerinde olduğu, bu sebeple ilk derece mahkemesinin ihtiyati haciz niteliğinde ihtiyati tedbir talebinin reddine ilişkin 16/05/2025 tarihli ara kararının 6100 sayılı HMK'nun 353/1. fıkra (b-2) bendi gereğince kaldırılmasına, düzelterek yeniden kısmen kabulüne karar verilmesi suretiyle;

davacılar vekilinin ihtiyati haciz talebinin 2004 sayılı İİK'nun 257 ve devamı maddeleri uyarınca koşulları gerçekleştiğinden ihtiyati haciz talebinin maddi ve manevi tazminat davası yönünden kısmen kabulü ile toplamda takdiren 250.000,00-TL TL manevi 1.000 TL maddi olmak üzere 251.000,00 TL ile sınırlı olarak davalı ...'unn tüm taşınır, taşınmaz malları üzerine üçüncü kişilere devir yasağını içerir ihtiyati haciz konulmasına,

tazminat açısından %10 teminat takdirine, ihtiyati haciz kararının talep halinde 2004 sayılı İİK'nun 261. maddesi gereğince ilk derece mahkemesinin yargı çevresi içerisinde bulunan icra dairesine ibrazla yerine getirilmesine şeklinde yeniden esas hakkında karar verilmesi gerektiği kanaatindeyim.