Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2025/1188 K.2025/1182

Yukarıda esas numarası yazılı dosya re'sen istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderilmiş olmakla yapılan inceleme neticesinde; Talep; İtirazın iptali istemine ilişkindir.

Bünyan Asliye Hukuk Mahkemesince; "...iş bu davanın 28/08/2025 tarihinde Asliye Hukuk Mahkemesine açıldığı, HMK'nın 1. maddesine göre mahkemelerin görevinin ancak kanun ile düzenleneceği, göreve ilişkin kuralların kamu düzenine ilişkin olduğu, görev hususunun resen göz önünde bulundurulması gerektiği, 01/09/2021 tarihi itibariyle mahkememizin Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatının kaldırıldığı, bu durumda bu tarihten sonraki bütün dosyalara bu sıfatla bakılamayacağı, davanın kambiyo senetlerine mahsus haciz yolunda yapılan itirazın iptaline yönelik olduğu,

kambiyo senetlerine ilişkin düzenlemelerin 6102 sayılı TTK'nın 670 vd. maddelerinde düzenlendiği, buna göre TTK m.4/1-a hükmüne göre mezkur davanın mutlak ticari dava olduğu, bu haliyle de aynı kanunun 5/1. maddesine göre Asliye Ticaret Mahkemesinde görülmesi gerektiği anlaşılmakla mahkememizin görevsiz olduğu, görevli ve yetkili mahkemenin Kayseri Nöbetçi Asliye Ticaret mahkemesi olduğu anlaşılmış olup, dava dilekçesinin vaki görev yönünden reddi ile mahkememizin görevsizliğine..." şeklindeki gerekçesiyle Kayseri Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi'nin görevli olduğuna ilişkin karar verilmiştir.

Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesince ise; "...açılan davanın mutlak ticari dava olarak sayılan davalardan olmadığı, tarafların tacir olmaması sebebiyle nispi ticari davalardan da olmadığı, bu nedenle mahkememizin görevi alanına girmediği, Asliye Hukuk Mahkemelerinin bu uyuşmazlığı çözmekte görevli olduğu, (Bknz, Antalya BAM 5. HD 2024/2689 Esas, 2024/1601 Karar, Bursa BAM 5. HD 2024/1119 Esas, 2024/1146 Karar) 6335 Sayılı Kanun ile yapılan değişiklikten sonra mahkememiz ile Asliye Hukuk Mahkemeleri arasındaki ilişkinin görev ilişkisi haline getirildiği,

göreve ilişkin usul hükümlerinin uygulanmasının gerektiği, görevin kamu düzeniyle ilgili olduğu, HMK'nın 115. ve 138. maddeleri gereği mahkemenin görev hususunu kendiliğinden araştırmakla yükümlü olduğu ve davanın her aşamasında görev ile ilgili karar verilebileceği dikkate alındığında, mahkememizin görevsizliği nedeni ile, HMK.'nun 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereğince göreve ilişkin dava şartı yokluğu nedeni ile davanın usulden reddine..." ilişkin karşı görevsizlik kararı verildiği ve dosyanın merci tayini için Dairemize gönderildiği görülmüştür.

Uyuşmazlık; merci tayinine ilişkindir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Yapılan incelemede; dava, senede dayalı olarak Bünyan İcra Dairesi'nin ...Esas sayılı dosyası üzeriden başlatılan ilamsız icra takibine yönelik itirazın iptali ve icra inkar tazminatı talebine ilişkindir.

TTK’nın 4. maddesine göre ticarî davaların iki grup altında incelenmesi mümkündür. Bunlar; tarafların sıfatına ve işin ticarî işletmeyle ilgili olup olmadığına bakılmaksızın ticarî sayılan davalar (mutlak ticari davalar) ile her iki taraf için de ticari sayılan hususlardan doğan davalar (nispi ticari davalar)dır.

Mutlak Ticari Dava; tarafların tacir olup olmadıklarına ve dava konusu edilen işin ticari nitelikte olup olmadığına bakılmaksızın ticari dava olarak sayılan davalar olup, TTK’nın 4/1. maddesinde "a" ve "f" bentlerinde 6 bent halinde sayılan dava türleri mutlak ticari davadır.

Nispi ticari dava ise; her iki tarafı tacir olan ve tarafların ticari işletmesi ile ilgili olan uyuşmazlıklar nisbi ticari dava olarak adlandırılmaktadır.

Bu anlamda bir davanın nisbi ticari dava sayılabilmesi için uyuşmazlığın her iki tarafının tacir olması ve uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesi ile ilgili olması gerekli ve zorunludur.

Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesince ... Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne yazı yazıldığı, gelen cevabi yazı içeriğine göre; ... ve ...'un mükellefiyet kaydının bulunmadığı, ...'nun ise mükellefiyet kaydının olduğu, VUK.nun 177.maddesindeki hadleri aştığından 1.sınıf tüccar olduğunun tespit edildiği görülmüştür.

Takibe konu senedin tanzim tarihi itibariyle uygulanması gereken 6102 Sayılı TTK'nun 776/1-f maddesi uyarınca; senette düzenlenme yerinin yazılı olması gereklidir. Aynı kanunun 777/4. maddesinde ise; düzenlendiği yer gösterilmeyen bir bononun, düzenleyenin adının yanında yazılı olan yerde düzenlenmiş sayılacağı hükme bağlanmıştır. HGK.nun 02.10.1996 gün ve 1996/12-590 sayılı kararında da benimsendiği üzere tanzim yeri olarak idari birim adının yazılması zorunlu ve yeterlidir.

Ticaret Kanunu'nun 776.maddesinde bononun unsurları; "...(1) Bono veya emre yazılı senet; a)Senet metninde “bono” veya “emre yazılı senet” kelimesini ve senet Türkçe’den başka bir dille yazılmışsa, o dilde bono veya emre yazılı senet karşılığı olarak kullanılan kelimeyi, b)Kayıtsız ve şartsız belirli bir bedeli ödemek vaadini, c)Vadeyi, d)Ödeme yerini, e)Kime veya kimin emrine ödenecek ise onun adını, f)Düzenlenme tarihini ve yerini, g)Düzenleyenin imzasını içerir..." şeklinde sayılmıştır.

Aynı yasanın 777. maddesi ise unsurların bulunmaması halini düzenlemiş olup madde metni şöyledir:

"(1) İkinci ilâ dördüncü fıkralarda yazılı hâller saklı kalmak üzere, 776 ncı maddede gösterilen unsurlardan birini içermeyen bir senet bono sayılmaz.

(2) Vadesi gösterilmemiş olan bono, görüldüğünde ödenmesi şart olan bir bono sayılır.

(3) Açıklık bulunmadığı takdirde senedin düzenlendiği yer, ödeme yeri ve aynı zamanda düzenleyenin yerleşim yeri sayılır.

(4) Düzenlendiği yer gösterilmeyen bir bono, düzenleyenin adının yanında yazılı olan yerde düzenlenmiş sayılır.''

777. maddeye göre 776. maddede sayılan unsurları içermeyen senede bono denilemeyecekse de bu kuralın bir takım istisnaları da sayılmıştır. Buna göre düzenleme yeri bulunmasa bile düzenleyenin adının yanında yazılı adres düzenleme yeri olarak sayılacak ve bono kabul edilecektir. Aksi halde yani düzenleyenin adının yanında olsa bir adres yer almıyorsa bononun düzenlenme yeri unsurunun eksik olduğu kabul edilip, senede bono denilemeyecek ve senet adi senet hükmünü kazanacaktır.

Yukarıdaki açıklamalar ışığında somut olaya baktığımızda.

Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 2025/884-881 Esas Karar sayılı ilamının gerekçesinde belirtildiği üzere, açılan davanın mutlak ticari dava olarak sayılan davalardan olmadığı gibi tarafların tacir olmaması sebebiyle nispi ticari davalardan da olmadığı, icra takibine konu 15/01/2025 tarihli 1.500.000,00 TL bedelli bonoda esaslı unsurlardan olan düzenleme yerinin bulunmadığı, düzenleyenin adının yanında da yer yazılı olmadığı, bu sebeple senet kambiyo senedi vasfını taşımadığı görülmektedir.

Senedin kambiyo senedi vasfını taşımaması halinde uyuşmazlığın hangi mahkemece çözümlenmesi gerekeceğine dair Yargıtay 13. ...nin 2016/2345 Esas 2017/6774 Karar sayılı ilamı da nazara alındığında iş bu davaya Bünyan Asliye Hukuk Mahkemesi'nin bakmakla görevli olduğu anlaşılmaktadır.

Bu nedenle Bünyan Asliye Hukuk Mahkemesi'nin uyuşmazlığı çözmekte görevli olduğu görüldüğünden 6100 Sayılı HMK'nın 21, 22 ve 23. maddeleri gereğince Bünyan Asliye Hukuk Mahkemesi'nin yargı yeri olarak belirlenmesine ve dosyanın yargı yeri olarak belirlenen mahkemeye gönderilmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.