Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2025/1195 K.2025/1187

Birleşen Develi 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2021/236 Esas Sayılı Dosyası Birleşen Develi 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2023/60 Esas Sayılı Dosyası Birleşen Çorum 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2023/43 Esas Sayılı Dosyası Birleşen İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/125 Esas Sayılı Dosyası

DAVANIN KONUSU

İtirazın İptali (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)|Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat)|İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)

KARAR TARİHİ : 19/11/2025

G.K. YAZILDIĞI TARİH: 19/11/2025

Yukarıda esas numarası yazılı dosya yargı yerinin belirlenmesi amacıyla re'sen istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderilmiş olmakla yapılan inceleme neticesinde;

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... tarihinde sürücü ...nın sevk ve idaresinde bulunan ... nın maliki olduğu ... plaka sayılı aracı ile Kayseri ...ilçesi, ...mahallesi ... caddesinden ... mahallesi istikametine seyir halinde iken kontrolsuz şekilde sola dönüş yaptığı sırada müvekkilin sevk ve idaresindeki motosiklete çarpması sonucu yaralamalı trafik kazası meydana geldiğini, kaza nedeni ile müvekkilinin Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde tedavi gördüğünü, ayrıca Ankara 4 Asliye Ticaret Mahkemesinin 2016/989 esas sayılı dosyasında ...'nın % 100 kusurlu olduğunun belirlendiğini,

bilirkişi raporu ile tespit edilen 126.526,84 TL nin tazmini için davalı aleyhine Develi İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyası kapsamında icra takibine geçildiğini, davalı tarafa ödeme emrinin tebliğ edildiğini ancak davalı tarafın takibe borca, faize, faiz oranına ve tüm ferilerine herhangi bir gerekçe göstermeden itiraz ettiğini, gerçeğe aykırı ve mesnetsiz olarak yapılan itirazın iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Develi 1. Asliye Hukuk Mahkemesince.

"Her ne kadar İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/125 E. 2023/772 K. dosyasının mahkememiz dosyasıyla birleştirildiği görülmüşse de; mahkememizin genel yetkili mahkeme olduğu, özel yetkili mahkeme statüsünde bulunan Ticaret Mahkemesi sıfatıyla asıl - birleşen dosyalara bakılması gerektiği ancak mahkememiz dosyası ile birleştirilen İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/125 E. 2023/772 K. sayılı dosyasının dava tarihi itibariyle (20/02/2023 tarihi) mahkememizin Ticaret Mahkemesi sıfatıyla bakmaya yetkisi bulunmadığı,

(Hâkimler ve Savcılar Kurulu, Genel Kurulunun 07/07/2021 tarihli Asliye Ticaret Mahkemelerinin yargı çevrelerinin belirlenmesine ilişkin kararında Kayseri ilinin mülki sınırları bakımından görevli mahkemenin Kayseri Asliye Ticaret Mahkemesi olarak belirlendiği,

kararın 01/09/2021 tarihinden itibaren uygulanacağının belirtildiği) anlaşılmakla, asıl dosya olan Develi 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 2021/236 Esas ve birleşen dava dosyaları olan Develi 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 2023/60 E. sayılı, İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/125 E. sayılı, Çorum 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 2023/43 E. sayılı dosyalar yönünden mahkememizin görevsiz olduğu kanaatiyle," HMK'nın 114/c ve 115/2 maddeleri gereğince; davanın dava şartı yokluğu nedeniyle USULDEN REDDİNE, Davaya bakmaya Kayseri Asliye Ticaret Mahkemesi'nin GÖREVLİ OLDUĞUNA, şeklinde karar verildiği görülmüştür.

Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesince. "Develi 1.Asliye Hukuk Mahkemesince, Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun 17/07/2021 tarihli ve 701 sayılı kararı ile Kayseri Asliye Ticaret Mahkemesinin yargı çevresinin belirlenmesine karar verildiği belirtilerek dosya mahkememize gönderilmesine karar verilmiş ise de.

Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulunun 07/07/2021 tarihli ve 608 sayılı kararında yargı çevresine ilişkin bu kararın açıkça "01/09/2021 tarihinden itibaren uygulanmasına" karar verilmiş olması, yargılama devam ederken yargı çevrelerinin Hâkimler Savcılar Kurulu kararı ile değiştirilmesi halinde dahi" davanın açıldığı ilk mahkemenin yetkisinin devam etmesi", yeni yargı çevresinin Hâkimler Savcılar Kurulu Kararından " sonra açılan davalar " için uygulanması gerekmesi, "derdest dosyaların devri ile ilgili herhangi bir ibare bulunmaması halinde ilk davanın açıldığı tarihteki yetkili mahkemenin yargı yetkisinin devam etmesi";

"tabii hâkim ilkesi" nazara alındığında, Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulunun 17/07/2021 tarihli ve 701 sayılı kararında yargı çevresine ilişkin bu kararın 01/09/2021 tarihinden sonra açılan davalara uygulanması gerekmektedir.

Eldeki dava TTK nda düzenlenmiş bir dava olup asıl dava dosyasında dava tarihi 23/08/2021'tir. Hakimler ve Savcılar Kurulu kararından mahkememizin 01/09/2021 tarihi itibariyle görevli olduğu hususu açıktır. HMK'nun 115. maddesi ve Hakimler ve Savcılar Kurulu kararı gereğince sözü geçen Develi 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin görevli olması ile ilgili dava şartındaki noksanlığın sonradan giderilmesi mümkün değildir. Mahkemenin görevsizliği halinde de davanın usulden reddi ile mahkemenin görevsizliğine karar verilmelidir.

Dava konusu husus ticaret mahkemesinin görev alanında olsa da dava tarihi itibari ile Hakimler ve Savcılar Kurulunun kararı gereğince görevsizlik kararı veren mahkemenin görevli olduğu kanaatinde olunduğundan Develi 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin görevli olduğuna ve adı geçen mahkeme ile mahkememiz arasında olumsuz görev uyuşmazlığı oluştuğundan" gerekçesiyle dosya merci tayini için dairemize gönderilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Talep, merci tayinine ilişkindir.

Hukuk mahkemelerinin yargı çevresi 5235 sayılı Kanun 7. maddesinin. "Hukuk mahkemelerinin yargı çevresi, bulundukları il merkezi ve ilçeler ile bunlara adlî yönden bağlanan ilçelerin idarî sınırlarıdır. (Ek cümle:22/7/2020-7251/55 md.) Ancak özel kanunlarla kurulanlar da dâhil olmak üzere, hukuk mahkemelerinin yargı çevresi, il ve ilçe sınırlarına bakılmaksızın Adalet Bakanlığının önerisi üzerine Hâkimler ve Savcılar Kurulunca belirlenebilir.

(Mülga ikinci fıkra:22/7/2020-7251/55 md.) Coğrafî durum ve iş yoğunluğu göz önünde tutularak bir hukuk mahkemesinin kaldırılmasına veya yargı çevresinin değiştirilmesine, özel kanunlarında yargı çevresi belirtilmemiş olan hukuk mahkemelerinin yargı çevresinin belirlenmesine, Adalet Bakanlığının önerisi üzerine Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca karar verilir." hükmü gereğince Hakimler ve Savcılar kurulunca belirlenir.

Yargı çevresinin değişmesi halinde 5235 sayılı Kanun ek 1. maddesinin. "Bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinin 25 inci madde uyarınca değişmesi halinde, bu değişikliğin uygulanması için Resmî Gazetede belirlenen tarihten önce ilk derece mahkemelerince verilen kararların istinaf incelemesinde, karar tarihi itibarıyla yetkili bölge adliye mahkemelerince yargı çevresinin değiştiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilemez.

Yargı çevresinin değiştirilmesinden önce istinaf incelemesinden geçen dosyalar, yeniden istinaf incelemesine konu edilmesi halinde de ilk incelemeyi yapan bölge adliye mahkemesince sonuçlandırılır.

Bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinin 25 inci madde uyarınca değişmesi halinde, bu değişikliğin uygulanması için Resmî Gazetede belirlenen tarihten önce bölge adliye mahkemeleri Cumhuriyet başsavcılığınca açılan soruşturmalar ile bölge adliye mahkemelerinde yürütülmekte olan kovuşturmalarda yargı çevresinin değiştiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilemez.

Soruşturma neticesinde açılacak kamu davaları da aynı yer bölge adliye mahkemesinde görülür." hükmü gereğince yargı çevresinin değişmesinden önceki bölge adliye mahkemesinde yargılamanın sonuçlandırılması gerekir.

Özel kanunlarına göre kurulmuş olan ihtisas mahkemelerinin yargı alanlarının yeniden belirlenmesi ile ihtisas mahkemesi kurulmayan yerlerde bu mahkemelerin görev alanına giren iş ve davalara hangi mahkemenin bakması gerektiği hususlarında Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu'nun 24/03/2005 tarih ve 188 sayılı kararı ile belirlenmiş, daha sonra Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu’nun 26/03/2014 tarih 141 sayılı kararı ile iş yoğunluğu, coğrafi konum ve ulaşım imkânları dikkate alınarak anılan mevzuat çerçevesinde büyükşehir belediyesi bulunan illerdeki ağır ceza merkezlerinde ve mülhakatında kurulu iş, asliye ticaret ve tüketici mahkemelerinin yargı çevrelerinin gözden geçirilerek yargı çevreleri yeniden belirlenmiştir.

Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulunun, yeni kurulan (Alanya, Aydın, Balıkesir, Diyarbakır, Manisa, Muğla, Sakarya ve Tekirdağ) asliye ticaret mahkemeleri ile mevcut bulunan (Adana, Ankara, Ankara Batı, Antalya, Bakırköy, Bursa, Denizli, Erzurum, Eskişehir, Gaziantep, Gebze, İskenderun, İstanbul, İstanbul Anadolu, İzmir, Karşıyaka, Kayseri, Kocaeli, Konya, Mersin, Samsun, Şanlıurfa ve Trabzon) asliye ticaret mahkemelerinin yargı çevrelerinin belirlenmesine ilişkin 07/07/2021 tarihli ve 608 sayılı kararı ...tarihli ve ... sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış olup, yargı çevresine ilişkin bu kararın 01/09/2021 tarihinden itibaren uygulanmasına karar verilmiştir.

Yargıtay'ın hukuk daireleri uygulamasında, "davanın açıldığı tarihteki" yetki sınırlarının esas alınması gerektiği (Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin 26/02/2020 tarih 2020/488 E. 2020/807 K. sayılı kararı); yargılama devam ederken yargı çevrelerinin Hakimler Savcılar Kurulu kararı ile değiştirilmesi halinde dahi "davanın açıldığı ilk mahkemenin yetkisinin devam ettiği", yeni yargı çevresinin Hakimler Savcılar Kurulu Kararından "sonra açılan davalar" için uygulanması gerektiği (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 16/10/2014 tarih 2014/9664 E. 2014/13521 K. sayılı kararı).

Hâkimler ve Savcılar Kurulunun yetki çevresinin belirlenmesi kararında "derdest dosyaların devri ile ilgili herhangi bir ibare bulunmaması halinde ilk davanın açıldığı tarihteki yetkili mahkemenin yargı yetkisinin devam ettiği" (Yargıtay 20. Hukuk Dairesi'nin 12/06/2015 tarih 2015/1494 E. 2015/5742 K. sayılı kararı, Yargıtay 5. Hukuk Dairesi'nin 30/11/2020 tarih 2020/9810 E. 2020/10498 K. sayılı kararı) yönündeki kararları istikrar kazanmıştır.

Bunun gibi Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 04/04/2019 tarih 2017/11-10 E. 2019/401 K. sayılı kararında açıkça belirtildiği üzere; "...yeni bir mahkemenin faaliyete geçirildiği tarihten önce derdest bulunan davaların, istek üzerine veya doğrudan doğruya görevsizlik ya da gönderme kararı ile yeni kurulan mahkemeye gönderilmesine olanak bulunmamaktadır... "

Somut olayda, aralarında görev uyuşmazlığı bulunan her iki mahkemenin de kabulünde olduğu üzere, uyuşmazlığın çözümünün ticaret mahkemelerinin görev alanına girdiği hususu ihtilafsız olup, Asliye Ticaret Mahkemelerinin Yargı Çevrelerinin Belirlenmesine İlişkin 07/07/2021 tarihli ve 608 sayılı kararı ... tarihli ve... sayılı Resmi Gazetede yayınlanmış olup dava tarihi itibariyle yargı çevresinin belirlenmesine ilişkin bu kararın 01/09/2021 tarihinden itibaren uygulanmasına karar verildiği ve Yargıtay Hukuk Dairelerinin uygulamasında "davanın açıldığı tarihteki" yetki sınırlarının esas alınması gerektiğine ilişkin kararları gereği asıl dava

dosyasında dava tarihi 23/08/2021 olup Hakimler ve Savcılar Kurulu Kararının yürürlük tarihi olan 01/09/2021 tarihinden önce olduğu görülmekle, dava konusu husus ticaret mahkemesinin görev alanında olsa da dava tarihi itibariyle HMK'nın 115.maddesi ve Hakimler ve Savcılar Kurulu Kararı gereğince uyuşmazlığın çözümünde görevli Develi 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin yargı yeri olarak belirlenmesine ve dosyanın yargı yeri olarak belirlenen mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.