Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2024/1326 K.2024/1415

KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin istinafa konu edilen 10/05/2024 tarih ve 2024/352 E - 2024/501 K kararına karşı süresi içinde davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkiline ait ..., ..., ..., ... Seri nolu 31/05/2023 basım tarihli boş ve imzalı çeklerin transferi sırasında yaşanan bir karışıklıktan kaynaklı olarak bulunamadığını, çekin transfer aşaması sırasında zayi olduğunu, bununla ilgili bankalara gerekli bildirim yapıldığını, açıklanan bu nedenlerle ... Şubesi'ne ait olan ..., ..., ...,... çeklerin iptalinekarar verilmesini dava ve talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Tekmil dosya mündericatı birlikte değerlendirildiğinde; "...TTK'nun 651. maddesi hükmüne göre; kıymetli evrakın zayi olduğu veya ziyanın ortaya çıktığı anda çek üzerinde hak sahibi olan kişi çekin iptaline karar verilmesini isteyebilir. Bu hükme göre kıymetli evrakın iptali için dava açabilecek olan kişi çekin yetkili hamilidir. Keşidecinin kıymetli evrakın iptali için dava açması mümkün değildir. Nitekim Yargıtay 11. H.D.

Başkanlığı'nın 09/01/2018 tarih, 2016/5819 Esas - 2018/90 Karar sayılı kararında çek iptali davası açma hakkının hamile ait olduğu, keşidecinin çek iptali davası açmasında hukuki yararının bulunmadığı belirtilmektedir. Ayrıca davacının iptalini talep ettiği söz konusu çeklerin kıymetli evrak vasfına haiz olmayıp kıymetli evrakın zayi ve iptali talebine konu edilemezler.

Nitekim Yargıtay 11. Hukuk Dairesi Başkanlığı'nın 17/06/2019 tarih ve 2018/3302 Esas, 2019/4506 Karar sayılı bir kararında. "Boş çek yapraklarının kıymetli evrak niteliği bulunmadığını, kıymetli evrakın iptali hükümlerine de tabi tutulamayacağını" belirtmektedir.

Yukarıda yazılı yasa maddeleri ve Yargıtay içtihatları bir bütün halinde değerlendirildiğinde; iptali istenen çeklerin keşidecisinin davacı olması nedeniyle davacının iş bu davayı açmakta hukuki yararının bulunmadığı, ayrıca boş çek yaprakları kıymetli evrak vasfını taşımadığından ziyaı nedeniyle çekin iptalinin istenemeyeceği kanaatine varıldığından davanın reddine..." şeklinde karar verilmiştir.

Bu karara karşı davacı vekilince yasal süresinde istinafa başvurulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili tarafından ilk derece mahkemesine sunulan istinaf başvuru dilekçesinde özetle. Müvekkiline ait ..., ..., ..., ... seri nolu 31/05/2023 basım tarihli boş ve imzalı çekler transferi sırasında yaşanan bir karışıklıktan kaynaklı olarak bulunamadığını, çekin transfer aşaması sırasında zayi olduğunu, bu nedenle 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 818. Maddesi yollamasıyla uygulanacak 757.

Maddesi hükmü doğrultusunda söz konusu çekin iptalini sağlamak için işbu davayı açmak zorunluluğu doğduğunu, 29/04/2024 tarihinde açmış olduğu dava ilk derece mahkemesince boş çek yapraklarının kıymetli evrak vasfını taşımadığı gerekçesiyle ziyaı nedeniyle çekin iptalinin istenemeyeceği kanaatiyle davamız reddedildiğini, boş çekler elbetteki kıymetli evrak vasfı taşımaz ancak üzerinde imza olduğu için çek kıymetli evrak vasfına haiz olacağını, bu konu ile ilgili Yargıtay kararları bulunduğunu, bankaların çek üzerindeki imzanın keşideciye ait olup olmadığını inceleme yetkisi olmadığını, bu durum çek hesabı sahibi için risk teşkil ettiğini,

bu husus da müvekkilin hak kaybına uğramasına neden olabileceğini, ilk derece mahkemesinin vermiş olduğu kararın kaldırılmasına, haklı davamızın kabulüne müvekkilinin imzasının olduğu çeklerin kıymetli evrak vasfı taşıması nedeniyle ... Şubesi'ne ait olan ..., ..., ..., ... çeklerin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre "İnceleme, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır. Ancak Bölge Adliye Mahkemesi kamu düzenine aykırılık gördüğü takdirde bunu resen gözetir" şeklinde düzenleme bulunmaktadır.

Dava, hasımsız,zayi nedeniyle çek iptali talebine ilişkindir.

6102 sayılı TTK 757/1 Maddesinde; "...İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir. " düzenlemesi mevcut olup devamında 818/1-s maddesinde ise Poliçeye ait iptal hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrasındaki hükümlerin uygulanacağının belirtildiği görülmüştür.

Bununla birlikte 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 818/1-s bendi yollamasıyla çekler hakkında da uygulanacak olan Türk Ticaret Kanunu'nun 651, 757 ve 765.maddeleri gereğince zayi nedeniyle çek iptali davası açma hakkı kıymetli evrakın zayi olduğu veya ziyaın ortaya çıktığı anda senet (çek) üzerinde hak sahibi olan kişiye ait olduğu (651/2.madde) yani çekte hamil olan kişinin ancak zayi nedeniyle çekin iptaline karar verilmesini isteyebileceği, dava dilekçesindeki ibarelerden davacının keşideci olduğu,ayrıca dava konusu çek yapraklarının boş olduğunun belirtildiği,

talebe konu çek yapraklarının boş olması nedeniyle kıymetli evrak vasfını da taşımadığından ve keşidecinin zayi nedeni ile iptal davası açma yetkisi olmadığı gerekçesiyle davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle 6100 sayılı HMK 114/h. maddesi uyarınca reddi gerekir. (Aynı yönde Yargıtay 11.HD.nin 2016/8896 esas, 2017/5853 karar sayılı emsal kararı)

Dava, TTK’nın 818. maddesi delaletiyle uygulanması gereken 757 vd. maddelerine temas eden çek iptali davası niteliğindedir. Dava, açıklanan bu niteliği itibariyle HMK’nın 382/(1) e-6 maddesi uyarınca çekişmesiz yargı işi kapsamında olup ilk derece mahkemelerinin çekişmesiz yargı işleri bakımından verdikleri kararlara karşı vaki istinaf başvuruları bakımından Bölge Adliye Mahkemelerince verilen kararlara karşı, HMK’nın 362/(1) ç. maddesi uyarınca temyiz yoluna başvurulamaz. (Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2021/9 Esas, 2021/446 Karar)

Açıklamalar ışığında davanın reddi yönündeki mahkeme kararında usul ve yasaya aykırı bir yön yoktur. Davacının istinaf sebepleri haklı ve yerinde görülmemiştir. Mahkemenin davanın reddi kararının usul ve yasa yönünden hukuka uygun olması nedeniyle davacının istinaf talebinin HMK'nın 353/1-b.1.maddesi gereğince esastan reddine dair aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.