Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2024/1353 K.2024/1457

Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 13/03/2024 tarih ve 2023/41 Esas - 2024/274 sayılı kararı davacı vekili tarafından istinaf incelemesi için Dairemize gönderilmekle dosyadaki tüm bilgi ve belgeler incelendi;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin, Kayseri ilinde ...

Salonu ismi ile faaliyet gösteren lokantanın sahibi ve işletmecisi olduğunu, gıda sektöründe faaliyet gösterdiğini, corona virüs tedbirleri ve kısıtlamalar nedeni ile tandırda pişirilecek kuzu kellelerinin temininde sorun yaşamaya başladığı için yüzülmüş ve temizlenmiş kelle tedarik edebileceği vaadinde bulunan davalı ile ham, yüzülmüş ve temizlenmiş kuzu kellesinin adet fiyatı 10,00-TL'den toplamda 10.000 adet kellenin satın alınması konusunda anlaşmaya vardıklarını, anlaşma karşılığında, ...'nin borcuna karşılık olmak üzere ...Şubesinin ... seri numaralı, 15/05/2021 keşide tarihli, Keşide yeri Kayseri olan,

100.000,00-TL bedelli avans çekini tedarik edilecek malların alımında kullanılması amacı ile davalı ...'e teslim ettiğini, müvekkilinin kendisine vaat edilen yüzülmüş ve temizlenmiş kuzu kellelerinin teslim edilmemesi üzerine ödemeyi geciktirdiğini, çeki elinde bulunduğunu bildiren ve müvekkiline çek ile satın aldığı kuzu kellelerini ödeme yapması halinde göndereceği vaadinde bulunan davalı ...'nın talebi doğrultusunda 14/06/2021 tarihinde ...'nın sahibi olduğu... adına 15/05/2021 tarihli ... adına kesilmiş çeke istinaden 54.000,00-TL havale yaptığını,

kalan 46.000,00-TL için ise davalı ...'nın talebi doğrultusunda Erzincan’da faaliyet gösteren ...'nın sahibi olduğu ...Ltd. Şti. firmasına 05/08/2021 ödeme tarihli 46.000,00-TL bedelli senet düzenlendiğini ve teslim edildiğini,... Ltd.

Şti. firması adına tanzim olunan senedin davalı ... tarafından şirketinin imza yetkisi kullanılarak dava dışı ... isimli şahıs adına ciro edilip teslim edildiğini ve çek ile bağlantılı olan bono senedine istinaden müvekkilinin ...'a 09/08/2021 tarihinde 37.000,00-TL ve 10/08/2021 tarihinde 9.000,00-TL havale yaparak 100.000,00-TL'lik çekin tamamını ödediğini, yapılan ödemelere rağmen müvekkili firmaya teslim edilecek malların teslim olunmadığını ve avans çekinin de müvekkiline iade edilmediğini,

akabinde davalı ...'nın kötü niyetli olarak Erzincan İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyasıyla 100.000,00-TL bedelli avans çekini dayanak göstererek icra takibi başlattığını ve Erzincan İcra Ceza Mahkemesi'ne karşılıksız çek iddiası ile şikayette bulunduğunu, müvekkilinin tanzim ettiği bononun ödeme yapıldığı için müvekkiline teslim edilmesi amacıyla ... isimli şahsa 20/10/2021 tarihinde teslim edildiğini,

neticeten müvekkilinin ücretini ödemesine rağmen davalıların anlaştıkları kuzu kellelerinin teslimini yapmayarak müvekkilinin zarara uğratıldığından bahisle dava değerini ıslah etmek ve alacak davası açma hakları ile istirdat talebinde bulunma hakları saklı kalmak kaydı ile müvekkili firmanın ...

Şubesinin ... seri numaralı, 15/05/2021 keşide tarihli, Keşide yeri Kayseri olan 100.000,00-TL bedelli çekten dolayı davalılar ... ve ...'ya borçlu olmadığının tespitine, alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatının davalılardan tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesi yönünde karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, müvekkilinin ... Mah. ... Sok.

No:... - .../... adresinde ikamet ettiğini, bu nedenle yetkisizlik kararı verilmesi gerektiğini, davacının davaya konu etmiş olduğu çekin ... tarafından müvekkiline ciro edilerek verildiğini ve çekin keşide tarihinde müvekkili tarafından bankaya ibraz edildiğini, bankada çekin karşılığının olmamasından dolayı çek yaprak bedelinin müvekkiline ödenerek ve karşılıksızdır ibaresi çekin arkasına basılarak müvekkiline iade edildiğini,

bunun üzerine müvekkilinin kanuni hakkını kullanarak keşideci davacı şirket ve çeki ciro ederek veren ... hakkında Erzincan İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyası ile icra takibi başlattığını çek keşidecisi olan şirket yetkilisi hakkında Erzincan İcra Ceza Mahkemesi'nin 2021/143 esas sayılı dosyası ile şikayette bulunduğunu, müvekkilinin davacı şirket ile herhangi bir ticari ilişkisi bulunmadığını, çekin ... tarafından ciro edilerek müvekkiline verildiğini, müvekkilinin davacıya herhangi bir taahhüdünün söz konusu olmadığını, davacı şirketin müvekkiline bu çek kapsamında herhangi bir ödeme yapmadığını,

açılan davanın haksız ve kötü niyetli olduğundan bahisle davanın reddine ve söz konusu alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatının davacıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonucunda; "....Yapılan yargılama, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde somut olayda; davacının 10.000 adet hayvan kellesi satın alınması hususunda anlaştığını iddia ettiği ...'e icra takibi ve davaya konu ... seri numaralı, 100.000,00-TL bedelli avans çeki verdiğini, ancak vaad edilen kuzu kellelerinin gönderilmediğini, ödeme yapılması halinde gönderileceğinin beyan edilmesi üzerine 14/06/2021 tarihinde ...'nın sahibi olduğu ... adına ... adına kesilmiş çeke istinaden 54.000,00-TL havale yaptığını,

kalan 46.000,00-TL için de yine... firmasına 05/08/2021 ödeme tarihli ve 46.000,00-TL bedelli senet düzenleyerek verdiğini, bononun...isimli dava dışı şahsa cirolanması üzerine bu şahsa 09/08/2021 tarihinde 37.000,00-TL ve 10/08/2021 tarihinde 9.000,00-TL havale yaparak çek bedelinin tamamını ödediğini iddia ederek çekin bedelsiz kaldığından bahisle menfi tespit talebinde bulunduğu,

Her ne kadar davalı ... cevap dilekçesinde yetki ilk itirazında bulunarak davalının yerleşim yeri olan Erzincan mahkemelerinin yetkili olduğunu savunmuş ise de davalı ...'ün yerleşim yerinin Kocasinan/Kayseri olduğu, HMK'nın 7/1 maddesi uyarınca davalılardan birinin yerleşim yeri mahkemesinde davanın açılıp görülmesi mümkün olduğundan ve dava ...'ün yerleşim yeri olan Kayseri mahkemesinde açıldığından yetki itirazının reddedildiği, esas yönünden ise davalı ...'ün cevap dilekçesi sunmadığı, bu nedenle HMK'nın 128.

Maddesi uyarınca bu davalının dava dilekçesinde iddia edilen vakıaların tamamını reddetmiş sayılacağı, davacı taraf dava dilekçesinde kelle satım sözleşmesinden bahsetmiş ise de bu yönde yazılı bir delil sunamadığı, HMK 200.

Maddesi uyarınca tanıkla ispat sınırının üzerinde bir dava olması ve yazılı delil başlangıcı niteliğinde bir delilin de bulunmaması nedeniyle tanık dinlenmesinin mümkün olmadığı, davacı ile davalı ... arasında herhangi bir ticari ilişki olmadığı, çekin davalı ... tarafından ...'ya ciro edilerek verildiği, dava konusu çekin üzerinde avans çeki olduğuna ilişkin bir ibare bulunmadığı, ...şirketine yapılan 54.000,00-TL'lik eft dekontu üzerinde "15/05/2021 tarihli ... adına kesilmiş 100.000 liralık ... çekine istinaden" açıklaması yer aldığı,

davacının ... firmasına düzenlediğini iddia ettiği 46.000,00-TL bedelli ve 05/08/2021 tarihli senedin işbu dava konusu çek borcuna istinaden verildiğine ilişkin senet üzerinde bir kayıt bulunmadığı, yine bu senedi ciro yoluyla devralan ...'a ödediği 37.000,00-TL ve 9.000,00-TL'lik ödemelerin çeke istinaden olduğu hususunda delil bulunmadığı, ayrıca yapılan 54.000,00-TL'lik havale ile düzenlenen 46.000,00-TL bedelli senedin davalı ... lehine değil, ayrı bir tüzel kişiliği bulunan dava dışı ...Ltd.Şti lehine olduğu,

her ne kadar ... bu şirketin %98 ortağı olsa da tek başına bu hususun yapılan ödemelerin ...'nın alacağına istinaden yapıldığı hususunu ispata yeterli olmadığı, davalının da sunmuş olduğu cevap dilekçesinde bu hususu kabul etmediği, kambiyo senetlerinin illetten mücerret olması ve ispat yükünün davacı üzerinde olması nedeniyle bu konuda davacı tarafından yazılı bir delili sunulamadığı, davacının dava dilekçesinde açıkça yemin deliline dayanmadığı dikkate alındığında karşı tarafa yemin teklif etme hakkının da bulunmadığı, açıklanan tüm bu nedenlerle açılan davanın her iki davalı yönünden de reddi gerektiği kanaatine varılmıştır.

Her ne kadar davalı ... cevap dilekçesinde kötü niyet tazminatı talebinde bulunmuş ise de davacının dava açmakta kötü niyetli olduğu hususunda delil bulunmadığından bu talebin reddine karar verilerek aşağıdaki hüküm fıkrasının tesisi uygun görülmüştür. Davalılar kendisini ayrı ayrı vekille temsil ettirmiş iseler de ret sebeplerinin ayrı olmadığından AAÜT 3/2. Maddesi uyarınca davalılar lehine tek vekalet ücretine hükmolunmuş...." gerekçesiyle Davanın REDDİNE, Kötü niyet tazminatına hükmedilmesi talebinin reddine karar verilmiştir. İşbu kararı davacı vekili süresinde istinaf etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle.

Müvekkilinin, Kayseri ilinde, ...Salonu ismi ile faaliyet gösteren lokantanın sahibi ve işletmecisi olduğunu, müvekkilinin gıda sektöründe faaliyet göstermesi ve corona virüs tedbirleri ve kısıtlamalar nedeni ile, tandırda pişirilecek kuzu kellelerinini temininde sorun yaşamaya başladığı için, yüzülmüş ve temizlenmiş kelle tedarik edebileceği vaadinde bulunan davalı ile ham, yüzülmüş ve temizlenmiş kuzu kellesinin adet fiyatının 10 TL olduğu ve toplamda 10.000 adet kellenin satın alınması konusunda anlaşmaya vardığını, bu durum üzerine müvekkilinin aralarında yaptıkları anlaşma karşılığında, ... borcuna karşılık olmak üzere ...

Şubesinin ...seri numaralı, 15/05/2021 keşide tarihli, Keşide yeri Kayseri olan 100.000,00 TL bedelli avans çekini ( tedarik edilecek malların alımında kullanılması amacı ile) davalı ...'e teslim ettiğini, müvekkilinin, kendisine vaat edilen yüzülmüş ve temizlenmiş kuzu kellelerinin teslim edilmemesi üzerine,

ödemeyi geciktirmiş, çekin elinde bulunduğunu ve müvekkiline çak ile san aldığı kuzu kellelerini ödeme yapması halinde göndereceği vadinde bulunan ...'nın talebi doğrultusunda 14/06/2021 tarihinde ...'nın sahibi olduğu ... adına 15/05/2021 tarihli ... adına kesilmiş çeke istinaden 54.000,00 TL havale yaptğıını, yapılan EFT ye ilişkin dekontu mahkemeye dilekçe ekinde sunulduğunu, kalan 46.000,00 TL'nin ise davalı ...'nın talebi doğrultusunda Erzincan’da faaliyet gösteren ...'nın sahibi olduğu...

Ltd. Şti firmasına 05/08/2021 ödeme tarihli 46.000,00 TL bedelli senet düzenlemiş ve teslim edildiğini, ... Ltd.

Şti firması adına tanzim olunan bono senedi ise; davalı ... tarafından şirketinin imza yetkisi kullanılarak dava dışı ... isimli şahıs adına ciro edilip teslim edilmiş ve çek ile bağlantılı olan bono senedine istinaden müvekkili ...'a 09/08/2021 tarihinde 37.000,00 TL ve 10/08/2021 tarihinde 9.000,00 TL havale yaparak 100.000,00 TL'lik çekin tamamını ödediğini, yine bu havalelere ilişkin dekontun dilekçe ekinde sunulduğunu, ancak müvekkili firmaya teslim edilecek malların teslim olunmadığı gibi,...Şubesinin ... seri numaralı, 15/05/2021 keşide tarihli, Keşide yeri Kayseri olan 100.000,00 TL bedelli avans çekini taraflarına iade olunmadığını,

sonrasında davalı ...'nın kötü niyetli olarak Erzincan İcra Dairesi'nin... Esas sayılı dosyasıyla ... Şubesinin ... seri numaralı, 15/05/2021 keşide tarihli, Keşide yeri Kayseri olan 100.000,00 TL bedelli avans çekine dayarak icra takibi başlatmış ve Erzincan İcra Ceza Mahkemesi'ne karşılıksız çek iddiası ile şikayette bulunduğunu, müvekkili firmanın tanzim ederek...Ltd.

Şti şirketine teslim ettiği, şirket yetkilisi ...'nın firma tüzel kişiliği yerine kendi adına ciro ederek ... ismindeki şahsa devir ettiği bono senedi ödeme yapıldığı için talebimiz üzerine; taraflarına teslim edilmesi amacı ile ... isimli şahsa 20/10/2021 tarihinde teslim ettiğini, davalı ...'nın; taraflarınca dava konusu edilen çek ile ilgili olarak DAvalı ...'ün aleyhine yapılan arabuluculuk müracaatları sonrasında; irtibat halinde olduğu ... ve... isimli şahıstan aldığı bilgileri kullanarak, borcu ödenmiş bono senedini elinde bulunduran (bu olaya ilişkin bir başka soruşturma dosyasında müşteki)...'dan;

... ismindeki bir şahıs ve ...'nın muhasebecisi olduğunu öğrendiğimiz ...isminde ki bir şahsında yardımı ile tehdit etmek sureti ile zorla aldığını, (... tarafından bu duruma ilişkin olarak şikayette bulunulmuştur) tüm bu anlatmış olduğu nedenler karşısında müvekkilinin borcunu ödemesine rağmen davalı tarafların müvekkili firmaya ham, yüzülmüş ve temizlenmiş kuzu kellesi teslimi yapmadığı, dava dosyası içerisinde bulunan ödeme belgelerinden de anlaşılacağı üzere bedeli ödenen çekin davalı ... tarafının icra takibine ve şikayete konu edildiği,

haksız menfaat elde etme gayesi ile bedeli ödenmiş bono senedinin davalı ... tarafından yağmalandığı ve müvekkili firmanın zarara uğratıldığının görüleceğini, tüm bu sebeplerden anlaşılacağı üzere, müvekkili firmanın daha fazla zarara uğramaması amacıyla müvekkilinin ...'e ve ... 'ya borçlu olmadığının tespit edilmesi ve alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere lehimize kötüniyet tazminatına hükmedilmesi gerekirken davanın reddine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek; istinaf dilekçesinde anlatmaya çalıştığı ve resen göz önünde bulundurulacak sebeplerden ötürü; istinaf talebinin kabulü ile,

Kayseri 1.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/41 Esas ve 2024/274 Karar sayılı ilamının kaldırılarak davanın kabulüne yargılama giderleri ile ücreti vekaletin karşı taraf üzerine yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzeniyle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.

Dava, İİK.72 mad gereği icra takibinden sonra açılan menfi tespit davasıdır.

Dava, avans olarak verilen çekin mal teslim edilmediğinden bedelsiz kaldığı iddiası ile çeklerin lehdarı...ve hamil ...'ye karşı açılan menfi tespit davasıdır.

Davalı ...'nün davacıya ve diğer davalı ...'e karşı Erzincan İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı takip dosyasında kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip başlattığı, takibin dayanağının 15.05.2021 ödeme tarihli 100.000,00 TL bedelli çek olduğu, 3.885,87 TL faiz, 291,99 TL komisyon, 9.733,00 TL tazminat olmak üzere toplam 111.240,86 TL üzerinden alacak talep ettiği görülmüştür.

Çek kambiyo senetlerinden olup, sebepten mücerrettir. Yasa gereği kambiyo senetlerinin sebepten bağımsız olduğu, çek hamilinin çeki edinmesine sebep olan ticari ilişkiyi ispatlama yükümlülüğünün bulunmamaktadır. Çeki elinde bulunduran davalının çeki edinme nedenini açıklama mecburiyeti bulunmamaktadır, aksi düşüncenin kabulü çekin “mücerretlik” vasfını ortadan kaldırır.

Kural olarak çek bir ödeme vasıtası olup, mevcut bir borcun tediyesi amacıyla verildiğinin kabulü gerekir. Alım satım ilişkisinde aksine adet veya sözleşme mevcut değil ise satıcı ile alıcının borçları ayın zamanda ifa etmekle mükellef oldukları hükme bağlanmıştır.

Bu durumda verdiği çek karşılığında kendisine mal teslim edilmediği şeklindeki davacı iddiası belirtilen kuralların aksi yönde olduğundan davacının senede karşı olan bu yöndeki iddiasını HMK.nın 200.maddesi uyarınca yazılı delille kanıtlaması gerekmektedir. Bir başka deyişle mal satış ilişkisinde aksine bir adet veya sözleşme bulunmadıkça, alıcı ve satıcının edimlerini aynı anda ifa ettikleri kabul edilir.

Peşin satış karinesinin aksini iddia eden taraf, bu hususu kanıtlamakla yükümlüdür. Somut olayda dava konusu çekin taahhüt edilen mal karşılığı avans olarak verildiğini ve malın teslim edilmediğini iddia eden davacının, bu yöndeki iddiasını kesin delillerle kanıtlaması gerekir. Somut olayda ispat yükü, çekin ileride teslim edilecek mallara karşılık avans olarak verildiğini ve çek bedelleri kadar mal teslim edilmediğini ileri süren davacıdadır.

Kural olarak kambiyo senetleri, kayıtsız şartsız soyut borç ikrarını içeren senetlerdir. Kambiyo senetlerinde soyutluk prensibinin en önemli işlevi ispat açısından kendisini gösterir. Buna göre, bir kambiyo senediyle borç altına giren kimse, borçlu olmadığını iddia ediyor ise bu hususu ispat etmekle yükümlüdür. Bu bakımdan kambiyo senedinin bedelsiz olduğu iddiasıyla açılan menfi tespit davasında ispat külfeti davacı borçluya düşer.

Bu itibarla, dava konusu çekin bedelsiz kaldığını, çekin bedelinin ödendiğini, çekin avans mahiyetinde olduğunu iddia eden davacının öncelikle bu iddiasını HMK’nın 201. maddesi uyarınca yazılı delille ispatlaması gerekmektedir. Davacının bu iddialara yönelik yazılı kanıt sunamadığı, yemin deliline de dayanmadığı, ödemelerin bu çeke binaen davalı yana yapıldığının ispatlanamadığı, bu durumda mevcut hale göre davanın reddi kararı usul ve yasaya uygun bulunmuştur.

Yukarıda belirtilen gerekçelerle ve HMK'nın 355. Maddesi gereğince istinaf başvurusu sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonunda davacı tarafın söz konusu istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden ilk derece mahkemesinin istinafa konu edilen nihai kararının HMK'nın 353/1-b.1.maddesi gereğince usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu değerlendirilerek istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.