Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2024/1892 K.2024/2080

KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin istinafa konu edilen 22/07/2024 tarih ve 2024/578 E - 2024/775 K kararına karşı süresi içinde davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı asil dava dilekçesinde özetle; Kendisine ait çek defterindeki son 2 adet yaprağı imzalamış halde muhafaza ettiğini, 18/07/2024 tarihinde çekleri kullanmak istediğinde yerinde bulamadığını, çeklerin kaybolduğunu ya da çalındığını, çeklerin imzalı ancak diğer unsurların boş olduğunu, ... ve ... çek numaralı Şekerbank'a ait imzalı 2 adet çek üzerine ödeme yasağı konularak iptaline karar verilmesinin talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Tekmil dosya mündericatı birlikte değerlendirildiğinde; "...TTK'nun 651. maddesi hükmüne göre; kıymetli evrakın zayi olduğu veya ziyanın ortaya çıktığı anda çek üzerinde hak sahibi olan kişi çekin iptaline karar verilmesini isteyebilir. Bu hükme göre kıymetli evrakın iptali için dava açabilecek olan kişi çekin yetkili hamilidir. Keşidecinin kıymetli evrakın iptali için dava açması mümkün değildir. Nitekim Yargıtay 11. H.D.

Başkanlığı'nın 09/01/2018 tarih, 2016/5819 Esas - 2018/90 Karar sayılı kararında çek iptali davası açma hakkının hamile ait olduğu, keşidecinin çek iptali davası açmasında hukuki yararının bulunmadığı belirtilmektedir.

Yukarıda yazılı yasa maddeleri ve Yargıtay içtihatları bir bütün halinde değerlendirildiğinde; iptali istenen çekin keşidecisinin davacı olması, bu suretle davacının iş bu davayı açmakta hukuki yararının bulunmaması nedeniyle ziyaı nedeniyle çekin iptalinin istenemeyeceği kanaatine varıldığından davanın reddine..." şeklinde karar verilmiştir.

Bu karara karşı davacı vekilince yasal süresinde istinafa başvurulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili tarafından ilk derece mahkemesine sunulan istinaf başvuru dilekçesinde özetle.

Müvekkil eczane işletmekte olup eczane depoları ile yoğun çalışmasından eczanede olmadığı sırada çalışanlarının kullanabilmesi ve sağlık hizmetinin aksamaması sebebiyle çek defterindeki son 2 adet yaprağı imzalamış halde ancak boş olarak muhafaza ettiğini, müvekkil dosyada bilgileri bulunan çeklerin rızası hilafına kaybolduğunu yahut çalındığını farkettiğini, konu hakkında kolluğa şikayetçi de olduğunu, ... ve ...çek numaralı Şekerbank a ait imzalı çekler zayi olduğunu,

çekler müvekkilin yedinde imzalı olarak kullanılmaya hazır halde bulunurken (yahut açık çek olarak değerlendirilebilecek iken) çalınmış veya kaybolmuş bulunduğundan zayi edilen çekin üçüncü şahısların ellerine geçmesi halinde müvekkilin mağduriyetine neden olduğunu, istinaf talebimizin kabulünü, yerel mahkemenin kararının kaldırılarak ve dava dilekçesi talebi doğrultusunda keşidecisi ... olan imzalı ancak boş Şeker Bankası...Şubesinin ...ve ...

Seri Numaralı iki adet çekin öncelikle ihtiyati tedbir olarak ödeme yasağı kararı verilmesi ödeme yasağının çek muhatabı Şekerbank/...Şubesine bildirilmesine ve akabinde çekin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı/Davacı vekili tarafından ilk derece mahkemesine sunulan istinaf başvuru / istinafa cevap dilekçesinde özetle; ...karar verilmesini talep etmiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre "İnceleme, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır. Ancak Bölge Adliye Mahkemesi kamu düzenine aykırılık gördüğü takdirde bunu resen gözetir" şeklinde düzenleme bulunmaktadır.

Dava, hasımsız,zayi nedeniyle çek iptali talebine ilişkindir.

6102 sayılı TTK 757/1 Maddesinde; "...İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir. " düzenlemesi mevcut olup devamında 818/1-s maddesinde ise Poliçeye ait iptal hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrasındaki hükümlerin uygulanacağının belirtildiği görülmüştür.

Bununla birlikte 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 818/1-s bendi yollamasıyla çekler hakkında da uygulanacak olan Türk Ticaret Kanunu'nun 651, 757 ve 765.maddeleri gereğince zayi nedeniyle çek iptali davası açma hakkı kıymetli evrakın zayi olduğu veya ziyaın ortaya çıktığı anda senet (çek) üzerinde hak sahibi olan kişiye ait olduğu (651/2.madde) yani çekte hamil olan kişinin ancak zayi nedeniyle çekin iptaline karar verilmesini isteyebileceği,

dava dilekçesindeki ibarelerden davacının kendi adına olan çek defterindeki/hesabındaki dava konusu çek yapraklarında keşideci olduğu anlaşıldığından ve keşidecinin zayi nedeni ile iptal davası açma yetkisi olmadığı gerekçesiyle davanın 6100 sayılı HMK 114/h. maddesi uyarınca reddi gerekir. (Aynı yönde Yargıtay 11.HD.nin 2016/8896 esas, 2017/5853 karar sayılı emsal kararı)

Dava, TTK’nın 818. maddesi delaletiyle uygulanması gereken 757 vd. maddelerine temas eden çek iptali davası niteliğindedir. Dava, açıklanan bu niteliği itibariyle HMK’nın 382/(1) e-6 maddesi uyarınca çekişmesiz yargı işi kapsamında olup ilk derece mahkemelerinin çekişmesiz yargı işleri bakımından verdikleri kararlara karşı vaki istinaf başvuruları bakımından Bölge Adliye Mahkemelerince verilen kararlara karşı, HMK’nın 362/(1) ç. maddesi uyarınca temyiz yoluna başvurulamaz. (Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2021/9 Esas, 2021/446 Karar)

Açıklamalar ışığında davanın reddi yönündeki mahkeme kararında usul ve yasaya aykırı bir yön yoktur. Davacının istinaf sebepleri haklı ve yerinde görülmemiştir. Mahkemenin davanın reddi kararının usul ve yasa yönünden hukuka uygun olması nedeniyle davacının istinaf talebinin HMK'nın 353/1-b.1.maddesi gereğince esastan reddine dair aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.