Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2025/1082 K.2025/1233

Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 28/03/2025 tarih ve 2025/27 Esas - 2025/318 sayılı kararı davacı vekili tarafından istinaf incelemesi için Dairemize gönderilmekle dosyadaki tüm bilgi ve belgeler incelendi;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Davalı tarafından 01.10.2021 tarihinden itibaren, müvekkiline ait... yakıttan belirli aralıklarla toplu akaryakıt alındığını, ancak akaryakıt alım ve ödeme işlemlerinin eş zamanlı olmaması nedeni ile meydana gelen ve aynı zamanda davalının da kabul ettiği vade farkından (kur farkı) sorumluluğu bulunduğunu, buna ilişkin belirtilen tarihten itibaren, akaryakıt litre fiyatları ile ödeme günündeki akaryakıt fiyatları hesaplanılarak Develi İcra Müdürlüğü’nün ...

Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, davalı tarafından takibe haksız ve kötüniyetli olarak itiraz edildiğini, takibin durduğunu, davalı tarafından yapılan itirazın iptali ile takibin devamına, yargılama harç, gider vekalet ücreti ile icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili ile davacı arasında trampa ilişkisi olduğunu, müvekkilinin davacıya farklı zamanlarda inşaat malzemesi sattığını ve davacıdan da akaryakıt aldığını, davacının mazot fiyatlarının arttığını belirterek müvekkilinden mazotun litre hesabı ve mazot fiyatının değiştiği oranda müvekkilinden fark talep ettiğini, müvekkilinin de inşaat malzemelerinin fiyatının da %40 oranında arttığını davacıya belirttiğini, borcun bir kısmının müvekkili adına üçüncü kişiler tarafından ödendiğini, müvekkilinin hiç bir borcunun kalmadığını, davacı tarafından icra takibi başlatıldığını, takibe itiraz edildiğini ve takibin durduğunu, ardından işbu davanın açıldığını, davanın reddi ile kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonucunda; "....İlk derece mahkemesine bilirkişi tarafından sunulan asıl raporda davacıya ait 2021 ve 2022 yılı defterleri üzerinde yapılan incelemede davacının satış senetlerine göre satılanın 158.794,00 TL olduğu, yine davacı kayıtlarında davalıdan yapılan tahsilat ve davalı satışlarının 178.709,42 TL olduğu, bu durumda davacının davalı adına düzenlediği satış senedi-tahsilat ve takas mahsuba bakınca davacının davalıya 19.915,42 TL borçlu göründüğü,

davalı kayıtlarında ise davacının davalıya 130.709,42 TL borçlu göründüğü anlaşılmakla bu durumda davacının davalıdan alacaklı olduğunu kesin delille ispatlayamadığı ve fakat son olarak dava dilekçesinde yemin deliline dayandığı anlaşılmakla yemin delili hatırlatılarak sonucuna göre hüküm tesisi gerekirken davanın kısmen kabulü yerinde görülmemiştir.''gerekçesiyle mahkememiz kararı kaldırılmıştır.

Davacı vekiline, Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi'nin kaldırma ilanı doğrultusunda yemin deliline dayanıp dayanmayacağı hususunda ihtaratlı tebligat çıkartılmış olup, davacı vekili tarafından yemin deliline dayanılmadığı anlaşılmakla ve davacının kendi defterlerine göre davalıya borçlu göründüğüne dair bilirkişi raporu gözetilerek ispatlanamayan davanın...." gerekçesiyle Davanın REDDİNE, şartları oluşmadığından davalının kötüniyet tazminatı talebinin reddine, karar verilmiştir. İşbu kararı davacı vekili süresinde istinaf etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle.

Davalı tarafından 01.10.2021 tarihinden itibaren müvekkiline ait ... yakıttan belirli aralıklarla toplu akaryakıt alınmakta ancak akaryakıt alım ve ödeme işlemlerinin eş zamanlı olmaması nedeni ile meydana gelen ve davalının da kabul ettiği vade farkından (kur farkı) sorumluluğu bulunduğunu, dosya kapsamında alınan ek bilirkişi raporunda da tespit edildiği üzere müvekkilinin davalıya gönderdiği ihtarnamenin 10.08.2022 tarihinde tebliğ edildiği,

tebliğ içeriğinde ödemenin üç gün içerisinde yapılması gerektiğinin talep edildiği tespit edilmiş olup bu tespit doğrultusunda da "Davacının miktar olarak alacağı olan motorin ve LPG tutarını 13.08.2022 tarihli fiyatlar ile hesaplamak gerekmektedir." şeklinde tespitte bulunulduğunu, bilirkişinin bu tespiti yerinde olup ilk derece mahkemesince de hükme esas alınması gerektiğini, müvekkilinin, davalıya 01.10.2021 tarihinden itibaren yaptığı akaryakıt satışları karşılığı alacaklı olduğunu, bu satışlar neticesinde doğan borç-alacak ilişkisi ticari defterlere, satış senetlerine ve dosya kapsamında mevcut bilirkişi raporuna da dayandığını,

Yargıtay 11. H.D.

2018/2817 E. - 2019/4601 K. Kararın emsal olduğunu, ilk derece mahkemesi tarafından, Kayseri BAM 6. Hukuk Dairesi’nin bozma ilamı doğrultusunda yemin deliline başvurulmadığını gerekçesi ile davanın reddedildiğini, ancak dosyada mevcut defter kayıtları, senetler ve bilirkişi tespitleri bu alacağı açıkça ortaya koyduğunu, yemin deliline başvurulmamasının, diğer kesin delillerin geçersiz olduğu anlamına gelmediğini, yerleşik içtihatlar ile kabul gördüğü üzere mahkemenin somut delilleri göz ardı ederek yemin deliline dayanılmasının doğru olmadığı vurgulandığını, mahkeme tarafından verilen kararın dayanağı olan değerlendirme,

bilirkişi raporundaki hesaplamaları ve sabit alacak miktarının göz ardı edildiğini, yalnızca yemin deliline başvurulmamış olması gerekçesiyle davanın haksız yere reddedildiğini belirterek; istinaf dilekçesinde izah edilen ve mahkemece resen göz önünde bulundurulacak sebeplerle.

Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 28.03.2025 tarihli ve 2025/27 Esas, 2025/318 Karar sayılı ilamının kaldırılmasına, davanın kabulüne, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; İstinafa cevap dilekçesinde açıklanan ve re’sen gözetilecek nedenlerle; davacı tarafın, istinaf dilekçesinde belirttiği tüm hususların gerek yerel mahkeme gerekse Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi'nin kaldırma kararında değerlendirme yapılmış olması sebebiyle istinaf talebinin esastan reddine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzeniyle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.

Dava, satım akdi gereği başlatılan ilamsız icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

Davacının davalıya karşı başlattığı ilamsız icra takibinde 60.700,00 TL asıl alacak ve 1.214,00 TL faiz olmak üzere toplam 61.914,00 TL alacak talep ettiği, alacağa dayanak olarak akaryakıt litre farkı bedeli gösterildiği görülmüştür.

Davacının dayandığı temel ilişki, satış sözleşmesidir. Davacı, davalıya mal-akaryakıt sattığını, mal satımı nedeniyle bedelin ödenmediğini iddia etmiştir. Davalı ise borçlu olmadığını, davacıya yakıt karşılığı inşaat malzemesi verdiğini takas/trampa yaptığını savunmuştur. Davalının bu savunması ile malın teslim edildiğini kabul ettiği, miktara yönelik bir itirazının bulunmadığı görülmüş, ödeme savunmasında bulunmakla ispat yükünü üzerine aldığı değerlendirilmiştir.

Satış sözleşmesi, TBK'nın 207. ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Anılan hükümlere göre satım, satıcının, satılanın zilyetlik ve mülkiyetini alıcıya devretme, alıcının ise buna karşılık bir bedel ödeme borcunu üstlendiği sözleşme olarak tanımlanmıştır. Satım sözleşmesinin geçerli olabilmesi için, icap ve kabul iradelerinin birleşmesi gerekli ve yeterlidir. Sözleşmenin yazılı yapılması geçerlilik için şart değildir. Yazılı yapılması, ispat bakımından önem taşımaktadır.

Buna göre, sözleşme ile aksi kararlaştırılmadıkça veya aksine bir âdet bulunmadıkça, satıcı ve alıcı borçlarını aynı anda ifa etmekle yükümlüdürler. Karşılıklı edimlerin ifasında, satıcı malı teslim ettiğini önce kanıtlamalıdır. Bu ispatlandığında, bedelin alıcı tarafından ödendiği ispatlanmalıdır. Kural olarak satış sözleşmelerinde satışa konu malın teslim edildiği hususunda ispat külfeti satıcı tarafa düşmektedir.

Fatura düzenlenmesi için öncelikle taraflar arasında akdi bir ilişkinin bulunması gereklidir. Faturanın bir alacağın mevcudiyetine delil teşkil etmesi, karşı tarafa tebliğinden itibaren sekiz gün içinde hiçbir itiraza uğramamış olması, koşuluna bağlıdır. Bunun için de öncelikle; taraflar arasındaki sözleşmesel ilişkinin varlığının kanıtlanmış olması gerekir.

Davacının, sözleşmesel ilişkiyi inkâr etmesi durumunda; davalının, öncelikle aralarındaki akdi ilişkiyi yani alım-satım ilişkisini ispat etmesi gerekmektedir.

Bir başka anlatımla; faturaya tebliğ tarihinden itibaren sekiz gün içinde (mücerret) itiraz edilmemiş olması hali, sadece o faturanın miktar ve fiyat yönünden münderecatını kabul anlamını taşır; yoksa, o faturada yazılı malın alıcıya mutlaka daha önce teslim edilmiş olduğu anlamına gelmez; satıcının, faturada yazılı malı alıcıya veya kanuni temsilcisine teslim ettiğini ayrıca ispat etmesi zorunludur (Doğanay, İ.:Ticari Alım-Satım Akdi ve Nevileri, Ankara 2003, s:52, Doğanay,İ: Faturanın Kapatılması, Delil Olma Özelliği ve Faturaya İtiraz Aylık Yaklaşım Dergisi Sayı 4, Nisan 1993, s:8-13).

Kısaca, fatura, sözleşmenin yapılması ile ilgili değil; taraflar arasında yapılmış bir satım, hizmet, istisna ve benzeri sözleşmenin ifa safhası ile ilgili bir belgedir. Öyle ki; taraflar arasında bu tür bir sözleşme ilişkisi yoksa düzenlenen belge fatura olmayıp, olsa olsa icap mahiyetinde kabul edilebilecek bir belge olacaktır. Elbette bu belgeye itiraz edilmemesinin sonuç doğurması da beklenemez.

Nitekim aynı ilkeler Hukuk Genel Kurulu'nun 12.10.2011 tarih ve 2011/15-472 E.-2011/608 K., 2017/19-915 Esas 2018/1338 sayılı kararında da benimsenmiştir.

Davacının kendi defterlerinde davalının ödemede bulunduğunu belirtmesi, bu kaydın kendi aleyhine delil teşkil etmesi demektir. Davacının karşı tarafın ödemesini defterine kaydetmesi, daha sonra alacaklı bulunduğunu iddia etmesi TMK 2.maddesine de aykırılık teşkil etmiştir. Davacının kendi ticari defterindeki bu kayıt davalının ödeme yapması açısından karine teşkil etmektedir.Aynı zamanda TTK.

64. maddesine göre her tacir, ticari işletmesinin iktisadi ve mali durumunu, borç ve alacak münasebetlerini ve her iş yılı içinde elde edilen neticeleri tespit etmek amacıyla, işletmesinin mahiyet ve öneminin gerektirdiği bütün defterleri tutmakla yükümlüdür. Anılan Kanuna uygun olarak veya olmayarak tutulmuş olan ticari defterlerin münderecatı, sahibi ve halefleri aleyhinde delil sayılır.

Şu kadar ki; kanuna uygun olan defterlerde sahibi lehine olan kayıtlar dahi aleyhindeki kayıtlar gibi muteber olup bunlar birbirlerinden ayrılamaz.TTK.65/2 ve 3. Maddelerine göre, hiçbir tacir kendi defterine aleyhe kayıt düşemeyeceğinden, ödemenin davacı defterinde kayıtlı olması ile varılan sonuç, alacağın/borcun miktarı konusunda da davalı aleyhine karine oluşturur.

İlk derece mahkemesine bilirkişi tarafından sunulan asıl raporda davacıya ait 2021 ve 2022 yılı defterleri üzerinde yapılan incelemede davacının satış senetlerine göre satılanın 158.794,00 TL olduğu, yine davacı kayıtlarında davalıdan yapılan tahsilat ve davalı satışlarının 178.709,42 TL olduğu, bu durumda davacının davalı adına düzenlediği satış senedi-tahsilat ve takas mahsuba bakınca davacının davalıya 19.915,42 TL borçlu göründüğü,

davalı kayıtlarında ise davacının davalıya 130.709,42 TL borçlu göründüğü anlaşılmakla bu durumda davacının davalıdan alacaklı olduğunu kesin delille ispatlayamadığı ve fakat son olarak dava dilekçesinde yemin deliline dayandığı anlaşılmakla yemin delili hatırlatılmış, fakat yemine dayanmadığı görülmekle davanın reddi yönündeki ilk derece mahkemesi kararı usul ve yasaya uygun bulunmuştur.

Yukarıda belirtilen gerekçelerle ve HMK'nın 355. Maddesi gereğince istinaf başvurusu sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonunda davacı tarafın söz konusu istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden ilk derece mahkemesinin istinafa konu edilen nihai kararının HMK'nın 353/1-b.1.maddesi gereğince usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu değerlendirilerek istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.