Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2025/1111 K.2025/1392

Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 11/03/2025 tarih ve 2023/738 Esas - 2025/230 sayılı kararı davalı vekili tarafından istinaf incelemesi için Dairemize gönderilmekle dosyadaki tüm bilgi ve belgeler incelendi;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davalı ... Ltd. Şti.'ne ait ... plakalı aracın müvekkili şirket tarafından ZMMS ile teminat altına alındığını, ... plakalı aracın ...tarihinde trafik kazasına sebebiyet verdiğini, sürücüsünün kaza mahallinde aracı da bırakarak ayrıldığını, dava dışı sürücü ...'ın sevk ve idaresindeki ...plaka sayılı aracı ile ... Caddesi istikametinden ... Caddesi takiben gelip ...

İstikametine sol şeritten seyrederken ... sokak kavşağına geldiğinde sağından aynı istikametten gelip sola ... sokağa dönüş yapan ve kazadan sonra aracını boş alana bırakıp mahalleden ayrılan daha sonra sürücü olduğunu beyan ederek kaza mahalline gelen ... idaresindeki ... plakalı aracın sol arka köşe kısımlarına kendi aracının sağ ön kısımlarıyla çarpması ve sonrasında çarpmamak için sola kaçtığında çarpışma sonrası karşı yönden ... Caddesi istikametinden...

Caddesi takiben gelip ... caddesi istikametine seyreden sürücü ... idaresindeki ...plakalı aracın sol ön köşe kısımları ile sol yan kısımlarına kendi aracının sol ön ve yan kısımlarıyla çarpmak durumunda kalarak üç araçlı maddi hasarlı ve yaralanmalı trafik kazası meydana geldiğini, kazada ...plakalı aracın hasar gördüğünü, söz konusu hasarın giderilmesi amacıyla ...plakalı aracın maliki ... tarafından müvekkili sigorta şirketine ... plakalı aracın ZMMS sigortacısı olması nedeniyle başvuru yapıldığını, ...plakalı aracın pert total olduğu tespit edilerek,

rayiç bedeli olan 127.000,00 TL'den hasarlı halinin bedeli olan 86.385,00 TL'nin düşümü ile 40.615,00 TL hasar bedelinin müvekkili sigorta şirketi tarafından ...plakalı araç malikine ödendiğini belirterek davanın kabulüne, itirazın iptaline, davalı aleyhine %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, vekalet ücreti ile yargılama masraflarının davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının rücu hakkının bulunmadığını, rücu şartları gerçekleşmediğinden ortada bir alacağın bulunmadığını, davada kusur oranlarının tam olarak belirlenmesi gerektiğini, davacı tarafça beyan edilen kusur oranının taraflarınca kabul edilmediğini, ödemelerin açık olmaması,

rücu sebeplerinin oluşmaması ve kusur oranlarının bilinmemesi sebepleriyle alacağın belirsiz alacak olduğunu, belirsiz alacak sebebiyle icra inkar tazminatına hükmedilemeyeceğini, davacı tarafın aynı alacak iddiası ile ilgili İstanbul 1. İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyası ile icra takibi başlattığını, bu sebeple derdestlik itirazlarının olduğunu belirterek haksız ve kötü niyetli olarak açılan hukuka ve usule aykırı davanın tüm talepler yönünden reddine, yargılama gideri ve avukatlık ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonucunda; "....Yargılama sonunda tüm dosya kapsamına göre;

Trafik Sigortası Genel Şartları 1/B.-f maddesi uyarınca, sigortalı araç sürücünün kaza mahallini terk etmesi nedeniyle meydana gelen kaza sonucunda üçüncü kişilere ödenen tazminat, sigortalıdan rücuan talep edilebilir. Sigorta şirketinin rücu edebileceği tazminat tutarı, sürücünün kusur oranına ve zarar görenlerin gerçek zararına göre belirlenir (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 2016/16298 Esas ve 2018/2836 Karar sayılı ilamı).

Toplanan delillere göre;Davanın KISMEN KABULÜ ile; davalının Kayseri Genel İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı dosyasına vaki itirazının 40.615,00-TL asıl alacak üzerinden İPTALİNE, asıl alacağa takip tarihinden itibaren yıllık %16,75 oranında ve değişen oranlarda avans faizi uygulanarak ve takip talebindeki diğer koşullar ile devamına, fazlaya ilişkin istemin REDDİNE,

Dava konusu icra takip dosyasındaki alacak miktarı yargılama neticesinde aldırılan bilirkişi raporu belirlendiği, yani yargılamayı gerektirdiği anlaşılmakla yargılama öncesi belirlenebilir ve likit nitelikte olmayan alacak yönünden Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 02/06/2016 tarihli 2016/1212 esas, 2016/7401 karar sayılı ilamı da dikkate alınarak davacının icra inkar tazminatı talebinin reddine karar vermek gerekmiş..." gerekçesiyle Davanın KISMEN KABULÜ ile;

davalının Kayseri Genel İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı dosyasına vaki itirazının 40.615,00-TL asıl alacak üzerinden İPTALİNE, asıl alacağa takip tarihinden itibaren yıllık %16,75 oranında ve değişen oranlarda avans faizi uygulanarak ve takip talebindeki diğer koşullar ile devamına, fazlaya ilişkin istemin REDDİNE, Davacının icra inkar tazminatı talebinin reddine, karar verilmiştir.

İşbu kararı davalı vekili süresinde istinaf etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle.

Davacı tarafın, müvekkili şirket uhdesine kayıtlı ... plaka sayılı aracın ... tarihinde kazaya karıştığını, bu kaza sebebiyle hasar bedeli ödediğini bu sebeple de müvekkiline rücu ettiğini beyan ve iddia ettiğini, İlk derece mahkemesinin de istinaf incelenmesine konu kararında hukuka aykırı olarak sigorta şirketinin rücu hakkı olduğunu ve kusur incelenmesinde ... plakalı araç sürücüsünün kusurlu olduğunu kabul ederek icra takibine yapmış olduğu itirazın iptaline karar verdiğini, davacı sigorta şirketinin rücu hakkı bulunmadığını, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2005/184 E. – 2006/121 K. 16.01.2006 T.,

İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi 2019/1702 E. 2022/364 K. 02/03/2022 T.

Kararlarının emsal olduğunu, Sigorta şirketinin rücu hakkı oluşmadığı halde yerel mahkemece bu yönde bir kabulle karar verilmesinin hukuka aykırılık meydana getirdiğini, dosyaya sunulan bilirkişi raporunda müvekkilinin kusurunun olmadığı belirtildiğini, İlk derece mahkemesine sunulan gerek kök gerekse ek bilirkişi raporunda ... plakalı araç sürücüsünün ... olduğunu, davacının müvekkiline rücu hakkının bulunmadığının ispatlandığını, yerel mahkeme tarafından kabul edilen kusur atfının taraflarınca kabul görmediğini,

bütün bunlara ek olarak aracın işleteni olan müvekkili bakımından Karayolları Trafik Kanunu 86. Maddesi ve Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları B.4. uyarınca rücu şartları gerçekleşmediğini, derdestlik itirazının değerlendirme dışı tutulduğunu, ayrıca mahkemece kabul edilen faiz türünün hatalı olduğunu, davacı tarafın aynı alacak ile ilgili birden çok kez icra takibi başlatmış olduğu bu nedenle derdestlik itirazı olduğu öne sürülmüş yerel mahkemece bu hususun görmezden gelinerek davanın görülmeye devam edildiğini ve sonucunda hüküm kurulduğunu,

nitekim dava konusu takip dışında İstanbul 1. İcra Müdürlüğü'nün ...

E. sayılı dosyası ile de icra takibi başlatıldığını, bu nedenle derdestlik itirazı yönünden kararın incelenmesini, ayrıca asıl alacağı dahi kabul etmemekle birlikte yerel mahkemece karar verilen faiz türünün de hukuka aykırı olduğunu, takip borçluları arasında gerçek kişi bulunması hasebiyle avans faizine hükmedilemeyeceğini, söz konusu kararın bu yönden de incelenmesi gerektiğini, arz ve izah edilen sebeplerle rücu sebeplerinin oluşmaması ve müvekkilinin kazanın oluşumunda kusuru bulunmaması nedeniyle haksız ve kötü niyetle başlatılan icra takibine itiraz edildiğini,

haksız ve kötü niyetle açılan davanın sonucunda yerel mahkemenin hatalı şekilde itirazın iptaline karar vermiş ve takibin devamına hükmettiğini beyan ederek; istinaf dilekçesinde arz ve izah edilen nedenlerle Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/738 E. Ve 2025/230 K. sayılı 11/03/2025 tarihli kararının istinaf başvuru sbebeplerimiz ve resen gözetilecek hususlarla kaldırılmasına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; İstinafa cevap dilekçesinde arz ve izah edilen nedenlerle, davalının beyanlarının hukuki temelinin olmaması sebebiyle haksız istinaf başvurusunun reddine, Yerel Mahkeme’ce verilen hükmün kesinleşmesine, icra takibinin devamına vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzeniyle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.

Dava, ZMSS poliçesi genel şartlarının 4/f maddesi hükmü uyarınca sigortalı araç sürücüsünün olay yerini terk etmesi iddiasıyla 3.kişiye ödenen tazminatın kendi akidi olan davalı sigorta ettirenden rücuen tahsili istemi ile başlatılan ilamsız icra takibine vaki itirazın iptali istemidir.

Sigortacı, KTK 95/2. maddesi ve ZMSS Genel Şartları B.4. maddesi gereğince tazminat yükümlülüğünün azaltılması veya kaldırılmasına dair halleri üçüncü kişilere karşı ileri süremeyeceğinden zarar görene ödeme yaptıktan sonra sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye dair kanun hükümlerine göre kendi sigorta ettirenine rücu edebilir. Sigortacının kendi sigorta ettirenine karşı açtığı içe rücu davası ile sigortacının sözleşme ve kanun gereği sigorta sözleşmesinin diğer tarafını oluşturan sigorta ettirene karşı defi hakkına dayanarak kendi âkidine dönmesi sağlanmaktadır. Sigortacının rücu hakkı kaynağını sigorta sözleşmesinden almaktadır.

Zarar görene ödeme yapan sigortacının daha sonra işletenine rücu edebileceği haller, işletenin sigorta korumasından yararlanmasının uygun görülmediği, başka bir deyişle bu korumanın dışında bırakılmış olan hallerdir.

01.06.2015 tarihinden önce düzenlenen zorunlu trafik sigorta poliçelerine ilişkin olarak meydana gelen trafik kazalarında o dönem yürürlükte bulunan Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.4 maddesinde sigortacının işletene rücu nedenleri arasında sigortalı aracın sürücüsünün kaza sonrası olay yerinden ayrılması sayılmadığından sigorta şirketi bu nedene dayalı olarak kendi akidine rücu edemeyecektir.

01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.4-f maddesinde ise ''Bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller hariç olmak üzere, olay yerini terk etmesi veya kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması halinde'' sigortalıya rücu edilebileceği düzenlenmiştir.

Sürücünün olay yerinden haklı neden olmamasına rağmen ayrılması, sigortacının durumunu ağırlaştırmaya elverişlidir. ZMSS Genel Şartları m.B.4-(b) ve (c) sürücü belgesi olmayan bir kişinin veya uyuşturucu ya da alkol etkisi altında bulunan bir sürücünün kazaya yol açması hallerinde de işletene rücu edilebileceğini belirtmektedir. Kaza yerinin terk edilmesi olasılığında bu rücu hakkını kullanma şartlarını kanıtlama imkanı sigortacının elinden alınmış olabilir.

Bu açıdan bir kaza söz konusu olduğunda, sürücünün olay yerinde kalmasının istenmesi makul bir beklenti sayılabilir. (Ünan, Samim, "Motorlu araç sigortalarında sürücünün kaza yerindenayrılması-II",https://sigortacigazetesi.com.tr/motorlu-arac sigortalarinda-surucunun-kaza-yerinden-ayrilmasi-ii/) Olay yerini terk eden sürücünün kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğünü yerine getiremeyeceği açıktır.

Sürücünün yokluğunda kaza tutanağının resen kolluk kuvvetlerince tutulması mümkün ise de, alkol raporu düzenlenemez. (Misili, Sinan: Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları Uyarınca Sigortacının Sigorta Ettirene Rücu Davası, TBB Dergisi 2017 (133), s. 638)

01.06.2015 tarihinden sonra düzenlenen zorunlu trafik sigorta poliçeleri bakımından uygulanmakta olan Karayolları Motorlu Araçlar ZMMS Genel Şartlarının B.4-f maddesi metni çok iyi kaleme alınmamış olmakla birlikte, madde metninden anlaşılması gereken, maddi ya da bedeni hasara neden olan tüm trafik kazalarında olay yerini terk ile kazanın oluş koşullarına ilişkin gerekli belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranılması hallerinde sigortacının üçüncü kişilere yaptığı ödeme nedeniyle sigortalısına rücu edebilecek olduğudur.

İstisnai durumlar ise "hariç" denilerek gösterilmiştir. Buna göre bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitmesi, can güvenliği nedeniyle uzaklaşması gibi zorunlu hallerde sigortalı bu maddeden kaynaklanan rücu sebebinden kurtulacaktır.

Olay yerini terkin zorunlu olduğu haller ve kazanın oluş koşullarına ilişkin gerekli belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranılması halleri sınırlı sayıda olmayıp örnek olarak sayılmıştır. Ancak istisnai haller madde metninin başına yazıldığı için sanki olay yerini terk etme hali sadece bedeni hasara neden olan kazalarda uygulanacakmış, maddi hasarlı kazalarda uygulama alanı yokmuş gibi bir anlama yol açmıştır.

Oysaki bedensel hasarlı kaza olmasa dahi olay yerinin terk edilmesi halinde sigorta şirketinin belirtilen istisnalar haricinde sigortalısına rücu edebileceği kabul edilmiştir. Olay yerini terk ile içe rücu sebebi gerçekleşmiş olup olay yerini Genel Şartların B.4-f maddesinde sayılan haller ile benzer zorunlu nedenlerden biri nedeniyle terk ettiğini, dolayısıyla rücu sebebinin oluşmadığını ispat yükü ise sigortalıdadır.

Sigortalı kaza yerini ancak Genel Şartların B.4-f maddesinde sayılan zorunlu nedenlerden biri nedeniyle terk ettiğini ispatlar ise rücu durumundan kurtulacaktır. Açıklanan nedenlerle Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Genel Şartlarının B.4/f bendine göre kaza yerinin terk edilmesi halinin salt maddi hasarlı trafik kazalarında da içe rücu sebebi olduğu açıktır.

Tüm bunlar nazara alındığında somut olayda sigorta dosyasında davalı ticari şirket ortağının aracı kaza esnasında kullanan kişinin sürücü belgesinin bulunmadığını, sürücü değişikliği yapıldığını ve buna dair idari yaptırım-para cezası uygulandığını bildirdiği ve buna ilişkin evraklar görülmekle rücu şartlarının oluştuğu, kazada davalı yanın %100 kusurlu olduğu, üçüncü kişiye ödenen miktarın hasarla uyumlu olduğunun ilk derece mahkemesince alınan bilirkişi raporunda denetlendiği görülmekle ilk derece mahkemesi kararı usul veaysaya uygun bulunmuştur.

Yine davalı şirket tacir olduğundan, 6102 sayılı TTK'nın 19/2. maddesi gereğince taraflardan biri için ticari iş niteliğinde olan sözleşmeler, kanunda aksine hüküm yoksa diğer taraf için de ticari iş sayılmaktadır. Ticari işlerde 3095 sayılı Yasa'nın 2/2. maddesine göre avans oranında faiz istenebilecektir. (Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 2021/2067 Esas, 2022/2176 Karar ; 2021/2179 Esas, 2022/2226 Karar)

Yukarıda belirtilen gerekçelerle ve HMK'nın 355. Maddesi gereğince istinaf başvurusu sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonunda davalı tarafın söz konusu istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden ilk derece mahkemesinin istinafa konu edilen nihai kararının HMK'nın 353/1-b.1.maddesi gereğince usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu değerlendirilerek istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.