Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2025/1933 K.2025/2067

KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin istinafa konu edilen 30/04/2025 tarih ve 2025/312 E - 2025/404 K kararına karşı süresi içinde davalı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle. Müvekkilinin ... tarihinde ... Mahallesi ... Caddesi No:... - .../KAYSERİ adresindeki ... salonu niteliğindeki "..." isimli işletmeyi davalıdan devraldığını, iş yerinin devralınmasına karşın ...

Belediyesi'nde okey salonları vb işletmelerde ruhsat devri olmadığını ve sil baştan ruhsat alması gerektiğini ancak okey salonlarını kapatmaya yönelik hareket eden belediyenin yeni ruhsat vermeyeceğinin belirtildiği ve yaşanan bu sıkıntı sebebiyle işletmenin devrinin müvekkili üzerine yapılamadığını, müvekkilinin işletmede Mesul Müdür olarak kaydedildiğini, ayrıca davalının kötüniyetli olarak kiraladığı taşınmazı müvekkiline işletme devri yaptığı, mülk sahibi ile de anlaşarak müvekkilini alt kiracı konumu ile kira bedellerini ödemek zorunda bıraktığı, dükkan devri sonrasında dava dışı mülk sahibi ...'a 2016 yılı için kira bedeli 15.000-Euro,

2017 yılı için yıllık kira bedeli 17.500-Euro, 2018 yılı için yıllık yine 17.500-Euro, 2019-2020 yılı için aylık 7.500,00-TL kira bedelleri ödediğini, 2020 yılı Mart ayında Covid-19 salgını nedeniyle işyeri kapatıldığından müvekkilinin işyerinin kapalı kaldığı ve mülk sahibine 39.000,00- TL kira borcu biriktiği, bunun karşılığında mülk sahibi müvekkilinden 39.000,00-TL bedelli senet aldığı ve seneti bankaya verdiği, vadesi gelen senet için protesto çekildiği,

daha sonra ise dükkana el koymaları nedeniyle senet bedelini kendi ödeyerek borcu bitirdiğini, müvekkilinin bu dükkana ilişkin herhangi bir kira borcunun kalmadığını, müvekkilinin kira borcu dışında işletmeyi devralması sebebiyle iş yeri ruhsat sahibi davalı ile işyeri devri ve içerisinde bulunan eşyalar için 300.000,00-TL ödeneceği hususunda anlaştıkları, ödeme şekli olarak müvekkilinin eşi ... adına olan ...

Bankası'na ait çek koçanları ile 15 ve 20 şer bin TL şeklinde ödeme planı yapıldığı, toplamda 10 adet çek koçanlarının tamamı ile çek koçanlarının yetmemesi üzerine 50.000,00-TL değerinde de bono düzenlenerek davalıya teslim edildiği, son tarihli çekin 20.000,00-TL'si ve devamı için ödeme güçlüğü içerisine düşen müvekkilinin ... Mah. ... Sk. ... Apt. Kat:...

No:... - .../KAYSERİ adresindeki tapuda kayıtlı bulunan mesken vasfındaki taşınmazı 250.000,00-TL bedel sayarak davalının annesi olan ... adına evi devrettiğini ve davalı ile müvekkili arasında dükkan devrine ilişkin borç ilişkisinin bittiğini, ancak Covid-19 salgını nedeniyle işyerlerinin kapatıldığını ve dükkanı kullanamadığını, bu dönemde maddi güçlük çektiği ve dükkanın başka birine devri için iki tane olan anahtarın birini emlakçıya bıraktığını, anahtarın birinin Mülk sahibi tarafından müvekkilinin bilgisi ve izni dışında emlakçıdan hile ile geri alındığı,

diğerinin ise mülk sahibi olan ... dükkana ekspertiz gelecek diyerek hile ile müvekkilden geçici olarak alınacağı ve ekspertiz incelemesinden hemen sonra müvekkile tekrar verileceği beyanı ile müvekkilinden aldığını ve geri vermediğini, halihazırda işletmenin yine ... adına kayıtlı Ruhsat ile ...'ın kaynı olan ...'un işlettiği, aynı civarda bulunan ...

Kafenin buraya taşınacağı ve dava konusu kafenin değer kazanacağı bilgisi üzerine müvekkilinin rızası dışında el konulduğu, müvekkilinin işyerinin işletmesini toplamda 300.000,00-TL davalıya ödeyerek edinmesine karşın hileli yollar ile davalı tarafından yeniden işletilmeye başladığını, müvekkili tarafından işletmesi yeniden istenmesi karşılığında ise davalı tarafından 900.000,00-TL bedel ödenmesi istendiği, müvekkilinin bu süreçte kirasını ve devir masrafını üstlendiği işletmeyi hem pandemi sebebiyle hem de davalının hileli yollar ile işletmeyi elinden alması sebebiyle gelir elde edemediği ve mağduriyet yaşadığı,

davalı tarafın, taraflar arasında yapılan anlaşmaya aykırı davranışları sebebiyle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere müvekkilinin uğramış olduğu şimdilik 1.000,00-TL'nin yasal faizi ile davalıdan alınarak müvekkiline verilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı taraftan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili dosyaya sunduğu cevap dilekçesinde; davanın görevli mahkemede açılmamış olduğundan görevsizlik kararı verilmesi gerektiğini, davanın mülk sahibi ... veya ... isimli kişilere yöneltilmesi gerektiğinden davanın pasif husumet yokluğundan reddedilmesi gerektiğini, davacının müvekkili ile şifahen yaptıkları bir sözleşme ile müvekkilinin işletmesini dilekçesinde saydığı emtialarla beraber devraldığını, bu devir için davacı ve davalının 300.000 TL'ye anlaştıkları, talep edilen 300.000 TL bedelin ... isimli iş yerinin isim hakkı ile beraber devri için olduğunu,

müvekkilinin bunun dışında davacı taraftan hiç bir nam altında bedel talep etmediği ve ... yılı itibariyle de ... isimli iş yeri ile bağının kalmadığını, Mesul Müdür konumunda gözüktüğünden iş yeri çalıştırma ruhsatı ile ilgili idarenin çıkardığı müşküllerden dolayı iş yeri ruhsatının müvekkilinin uhdesinde kaldığını, ancak davacı ile müvekkilinin veya mülk sahibi arasında bir alt kira ilişkisinin olmadığını, davacı taraf ticari işletmeye konu mülkün müvekkili tarafından hile ile geri alındığını iddia etmişse de bu iddiaların gerçeği yansıtmadığı, öncelikle ticari işletmenin mülkiyetinın mülk sahibinde olduğu,

davacının iki anahtardan birisini devir için emlakçıya kendi arzu ve isteği ile bıraktığını ancak anahtarın hile ile geri alındığını iddia ettiği, sorumluluk hukuku açısından sorumlu kişilerin mülkün anahtarını hile ile devreden emlakçı ve devralan mülk sahibi olduğunu, bu nedenle müvekkiline kusur atfedilmesinin hukuka aykırı olduğunu, davacı tarafın müvekkilinin ticari işletmeye ait anahtarı hile ile davacıdan alarak kendi kaynı olan ... isimli kişiye dükkanı devrettirdiğini ileri sürdüğü, bu hususların da kabul edilemez olduğunu, davacı tarafın tesadüfi oluşan bu durumu kendi lehine çevirme gayreti içerisinde olduğu,

ortaya çıkan hukuki ihtilaftan sorumlu kişinin mülk sahibi olduğunu, davacı yan iş yerinde kirada iken mülk sahibinin başka bir kiracıya işletmeyi kiraya verdiği, kiralayanın müvekkilinin kaynı olması tesadüf eseri bir durum olduğu, müvekkiline hukuki sorumluluk yüklenemeyeceğini, yine davacı yanın müvekkilinin kendilerinden 900.000,00-TL bedel istediği iddiasının da hukuk dışı olduğu ve gerçeklerle bağdaşmadığı, açıklanan nedenlerle haksız davanın öncelikle usulden reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin de davacı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkeme kararında; "...Davacının işyerini devralmak için eşi adına kayıtlı olan taşınmazı davalının annesine devrettiği, davalının da dosyamıza sunmuş olduğu cevap dilekçesinde işyerini 300.000,00-TL karşılığında devrettiğini beyan ettiği, bu bedelin işyerindeki eşyaların karşılığı olarak ödendiği,

daha sonra ise hukuki bir dayanak olmadan davalının Savcılık soruşturmasındaki beyanı da nazara alındığında davalının kullanımına geçtiği, bu nedenle işyerindeki demirbaşların bedelinin davacıya ödenmesi gerektiği, davalı tanığı ...'un görevsiz mahkemedeki beyanlarında davacını işletmeyi devralırken içindeki malzemeler ile birlikte devraldığını ve içerisine ilave bir şey yaptırmadığını söylediği,

netice itibariyle davacının feshedilen sözleşme nedeniyle bedelini ödeyerek devralmış olduğu malzemelerin dava tarihi itibariyle değerini talep edebileceği, görevsiz mahkemece mahallinde keşif yapılarak dükkanda bulunan taşınırların dava tarihi itibariyle değerlerinin hesaplatıldığı, alınan raporun denetime elverişli olduğu ve mahkememizce de hükme esas alınabileceği anlaşılmakla bilirkişi raporu ve ıslah dilekçesi de nazara alınarak davacının davasının kabulüne karar vermek gerekmiştir.

Davacı vekili, 30/04/2025 tarihli duruşmada talep sonucunu yasal faiz yerine ticari faiz olarak ıslah etmek istediklerini beyan ve talep etmiştir. Ancak HMK 176/2 maddesi uyarınca tarafların aynı davada bir kez ıslah yapabileceğinin düzenlendiği, davanın kısmi dava olarak açılıp davacının görevsiz mahkemede 20/11/2023 tarihli dilekçesi ile talebini ıslah ettiği ve yeniden ıslah hakkı bulunmadığı anlaşılmakla bu talebin reddine karar vermek gerekmiş ve dava ve ıslah dilekçesindeki taleple bağlı kalınarak hesaplanan miktara yasal faiz uygulanmıştır.

Davalı vekili, görevsiz Kayseri 5. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2024/436 Esas, 2024/497 Karar sayılı görevsizlik kararının 16/10/2024 tarihinde kesinleştiğini, davacı tarafça süresinde görevli mahkemeye gönderme talebinde bulunulmadığını, bu nedenle davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüş ise de davacı vekilinin UYAP üzerinden 05/08/2024 tarihinde gönderme talepli dilekçe sunduğu,

zaten bu hususun istinaf konusu da edildiği ve Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. HD 2025/325 Esas, 2025/426 Karar sayılı kararı ile HMK 20. Maddesi uyarınca süresinde gönderme talebi yapıldığı hususunun kesin olarak karara bağlandığı anlaşıldığından bu talep yerine görülmeyerek aşağıdaki hükmün tesisi uygun görülmüştür.

Davanın kabulü ile, 286.250,00-TL alacağın 1.000,00-TL' sinin dava tarihi olan 09/12/2021 tarihinden, bakiye 285.250,00-TL'sinin ıslah tarihi olan 20/11/2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,..." şeklinde karar verilmiştir.

Bu karara karşı davalı vekilince yasal süresinde istinafa başvurulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekilince sunulan istinaf başvuru dilekçesinde özetle.

Kayseri 1.Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından verilen dosyada 30/04/2025 günü yapılan yargılama ile davacı yan lehine toplamda 286,250 TL alacağa diğer hususlarla beraber hükmedildiğini, Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6.Hukuk Dairesinin 2024/858 E. 2024/954 K sayılı ilamı ile Asliye Hukuk Mahkemesinin görevsizliğine hükmedildiğini, davasının reddi gerektiğini, görevsizlik kararın reddi üzerine tebliğ tarihi olan 24/11/2024 tarihinden itibaren iki hafta içerisinde 09/12/2024 tarihine kadar dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesini talep etmeyen davacının davasının reddine karar verilmesi gerektiğini,

görevli mahkeme olan ilk derece mahkemesi tarafından dosyada yeniden inceleme yapılmadığını ve müvekkili aleyhine olarak davanın kabulüne karar verildiğini, dosyanın yeniden ele alınarak ilk derece mahkemesi tarafından baştan bir yargılama yapılması gerekirken yapılmamış olması müvekkili adına Anayasa maddesinin 36 ile kendisine yer bulan adil yargılanma hakkının ihlali anlamına geldiğini, davacının davasını ispat edemediğini, dosya kapsamında müvekkilinin sorumlu kabul edilmesinin mümkün olmadığını, davada müvekkilinin pasif husumetinin bulunmadığını,

davaya konu işletmeyi tanık ...'un işletmesi ve davacının işlettiği iş yeri malikinin dava dışı ... olması sebebiyle müvekkiline pasif husumet yöneltilmesinin haksız olduğunu, müvekkiline illiyet bağı atfedilmesinin haksız olduğunu beyan ederek istinaf taleplerinin kabulü ile 6100 sayılı HMK m 356 gereği duruşma açılarak hüküm tesis edilmesini ve yerel mahkemenin kararının davalı lehine olacak şekilde kaldırılmasına, yargılama giderlerinin vekalet ücreti de dahil davacı yana tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

H.M.K 355. Maddesi gereğince inceleme Kamu düzenine aykırılık halleri dışında istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılmıştır.

Dava İş yeri devir sözleşmesinin ifa edilmemesi nedeniyle ödenen bedelin iadesine ilişkin açılmış alacak davasıdır.

Davacı ... Mah. ... Cad. No:... ...las/KAYSERİ Adresindeki ... niteliğindeki "..." isimli işletmeyi Davalı ... isimli şahıstan ... tarihinde 300.000 TL karşılığında devraldığını, halihazırda işletmenin ruhsatının ...'nın adına olduğunu işletmenin ... tarafından işletildiğini belirterek eldeki davayı açmıştır.

Davalı davacı ile şifahen yaptıkları bir sözleşme ile kendisine ait işletmesini dilekçesinde saydığı emtialarla beraber devir aldığını bu devir için davacı ve davalı ile toplamda 300.000 TL'ye anlaştıklarını, davacının 250.000 TL'ye dava dilekçesinde bahsi geçen taşınmazı kendisine 250.000 TL karşılığında devir ettiğini kalan 50.000 TL'de bono ile ödediğini, iş yeri çalıştırma ruhsatı da ilgili idarenin çıkardığı müşküllerden dolayı iş yeri ruhsatının kendi uhdesinde kaldığını ancak işletmeyi fiilen devir ettiğini kendisine kusur atf edilemeyeceğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Davacının ... Belediyesi Zabıta Müdürlüğü'ne yazdığı ... tarihli dilekçe sonucu davacının işletmeye mesul müdür olarak atanmasına karar verildiği görülmüştür.

Davaya konu iş yerinin ruhsatının ... tarih ... tarihleri arasında ... adına, ... tarihinden sonra ise; ... adına olduğu ... Belediyesi Başkanlığının ... tarihli cevabi yazısından anlaşılmaktadır.

Mahkemece aldırılan raporda işletmede yer alan eşya ve demirbaşların dava tarihi olan 09.12.2021 tarihindeki rayiç bedellerinin 286.250 TL olduğunun belirtilmesi üzerine 20.11.2023 tarihli ıslah dilekçesi ile 286.250 TL'nin tahsilini talep etmiştir.

Dava tarihi itibariyle işletme ruhsatının davacı adına olmadığı sabit olup davalının edimini eksiksiz ifa etmediği anlaşılmaktadır. Bu durumda davacı işletmede bulunan eşya ve demirbaşlar için ödediği bedeli sebepsiz zenginleşme kuralları gereği geri isteyebilecek olup davacı tarafından davalıya 300.000 TL ödendiği tarafların kabulündedir.

Davacı tarafından davalıya işletme devri karşılığı 300.000 TL ödendiğinin sabit olmasına, davalı tarafından işletme devri sözleşmesinin asli edimi olan iş yeri ruhsatının devrinin ifa edilmemiş olmasına, dava tarihi itibariyle ruhsatın davalı adına olmasına, dava tarihi itibariyle davacının aynen ifadan vazgeçerek sözleşmeden dönmüş olmasına, mahkemece aldırılan raporda işletmede yer alan eşyaların dava tarihi itibariyle rayiç değerlerinin 286.250 TL olduğunun belirtilmiş olmasına, karara karşı yalnızca davalı tarafça istinaf yasa yoluna başvurulmuş olmasına göre mahkemece yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya uygun görülmüştür.

Açıklamalar ışığında davalı tarafın yukarıda yazılı istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 md uyarınca esastan reddine karar vermek gerekmiştir.