Konya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2019/75 K.2019/109

Yukarıda bilgileri yazılı mahkemece davanın kabulüne dair verilen karara ilişkin davalı ... Sigorta AŞ vekilinin istinaf talebi üzerine mahkemece dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderildiğinden yapılan ön inceleme ve incelemeyle heyete tevdi olunan dosyanın gereği görüşülüp aşağıdaki karar verilmiştir.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili sunduğu dava dilekçesinde özetle.

01/01/2013 tarihinde sürücü ... idaresindeki .... plakalı araç ile sürücü ... idaresindeki ... plakalı araçlar arasında meydana gelen yaralamalı ve maddi hasarlı trafik kazasında müvekkilinin sürücü ...'in aracında yolcu olduğunu, kaza tespit tutanağında sürücü ...'in kusurlu olup diğer sürücünün kusurlu olmadığı görüş ve kanaatine varıldığını, açılan soruşturma neticesinde sürücü ...'in adli para cezası ile cezalandırılmasına karar verildiğini, sürücü ...'in aracı olan ....plakalı aracın davalı sigorta şirketi tarafından ZMMS poliçesi ile sigortalı olduğunu, davalı şirketin de limit dahilinde zarardan sorumlu olduğunu,

müvekkilinin kazanın sonunda tedaviler gördüğünü ancak daimi özürlü kaldığını, kaza tarihinde müvekkilinin çobanlık yaptığını, kazadan sonra maaşlı olarak bir iş yerinde çalışmaya başladığını, davalı şirketin tedavi giderlerinin yanı sıra fatura edilemeyen giderlerinden de sorumlu olduğunu, tazminat miktarını tam olarak belirleme imkanı olmadığını, bu miktarın yargılama aşamasında alınacak raporlar sonunda tespit edileceğini, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak şartı ile ...TL fatura edilemeyen tedavi giderleri, ....TL geçici iş göremezlik,

....TL daimi sakatlığı nedeniyle uğradığı iş gücü kaybı olmak üzere ....TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı sigorta şirketinden tahsilini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı sigorta vekili sunduğu cevap dilekçesinde özetle; davanın kaza tarihi itibariyle zamanaşımı süresinin dolduğunu, davanın zaman aşımı süresinden sonra açıldığını, kazaya .... plakalı aracın neden olduğunu, bu aracın Axa Sigorta tarafından ZMMS ile sigortalı olduğunu bu nedenle davanın Axa Sigortaya ihbarını, müvekkili sigortanın sorumluluğunun sigorta poliçesi ile sınırlı olduğunu, müvekkili şirketin sigortalısı olan aracın kazaya sebep olduğu hususunda alınmış bir rapor olmadığını, sigortalı araç sürücüsünün kusurlu olduğunun ispatı gerektiğini, davacının sürekli maluliyet halinin kesinleşmediğini,

bu durumların tespiti için Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesinden kusur raporunun alınması gerektiğini, zarar hesabı için aktüerya bilirkişisinden alınacak hesap raporu ili zararın tespiti gerektiğini, müvekkili sigorta şirketi tarafından yapılan ödemelerin tazminattan düşülmesi gerektiğini, davacının geçici iş göremezlik talebinin poliçe kapsamında olmadığını, müvekkili şirketin bundan sorumlu olmadığını, SGK'nun sorumluğu olduğunu, tedavi masrafları açısından da müvekkili şirketin sorumluluğu olmadığını,

davacının müvekkil şirkete öncesinde müracaatlarının olmadığını bu nedenlerle öncelikle zamanaşımı itirazlarının kabulü ile davanın reddini, mahkemece davanın kabulüne karar verilirse müvekkili şirketin dava tarihinden itibaret işleyecek yasal faizden sorumlu tutulabileceği, aleyhlerine yargılama giderleri ve vekalet ücretinden sorumlu tutulmamalarını talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi tarafından verilen 13/11/2018 tarihli kararı ile; "Mahkememizce yapılan yargılama ve değerlendirmede; davacı vekilince davalı sigorta şirketi aleyhine açılan bu davada 01/01/2013 tarihinde meydana gelen trafik kazasında davacı ...'ın yaralanması sebebiyle, .... plakalı aracın ZMMS sigortacısı olan davalı sigorta şirketinden geçici ve daimi iş göremezlik ve SGK tarafından karşılanmayan tedavi giderlerine yönelik maddi tazminat talep edildiği, davalı sigorta vekilince ilk olarak zamanaşımı itirazlarında bulunulmuş ise de; davada uzamış ceza zamanaşımı sürelerinin geçerli olması ve dava tarihi itibariyle ceza zamanaşımı süresinin dolmadığı anlaşıldığından bu itirazın reddine karar vermek gekermiştir.

Mahkememizce toplanan deliller, Trafik Bilirkişisinin düzenlemiş olduğu rapor ile davalı sigorta şirketinin ZMMS sigortalısı olan .... plakalı araç sürücüsünün %100 kusurlu olduğunun kabul edildiği, İstanbul Adli Tıp Kurumu 3. İhtisas Dairesince düzenlenen raporlar ile iş görezlik oranının %24 olup süresinin olay tarihinden itibaren 4 aya kadar uzayabileceğinin tespit edildiği ve kazanın emniyet kemerinin takılı olması halinde de meydana gelebilecek kazalardan olduğu, Adli Tıp Uzmanı bilirkişinin raporu ile SGK tarafından karşılanmayan tedavi masraflarının ....TL olduğu,

hesap bilirkişisinin 04/10/2018 tarihli raporuna göre ise davacının geçici iş göremezlik devresinde uğradığı zararın .....TL, sürekli iş göremezlik devresinde uğradığı zararın ....TL olduğu anlaşıldığından, davacının davasının talep arttırım dilekçesi de nazara alınarak kabulü ile, davalı sigorta şirketinin sorumluluğu sigorta poliçe limiti ile sınırlı olmak üzere toplam ....

TL maddi tazminatın dava tarihi itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan tahsiline dair aşağıdaki hükmün kurulmasına karar vermek gerekmiştir." şeklinde davacının davasının ıslah dilekçeside nazara alınarak kabulü ile; davalı sigorta şirketinin sorumluluğu sigorta poliçe limiti ile sınırlı olmak kayıt ve şartı ile ...TL geçici iş göremezlik tazminatı,....TL sürekli iş göremezlik tazminatı, ....TL SGK karşılanmayan tedavi gideri olmak üzere toplam ....TL maddi tazminatın dava tarihi itibariyle işleyecek yasal faizi ile davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine dair hükmün kurulduğu anlaşılmıştır.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili sunduğu istinaf başvuru dilekçesinde özetle.

Yerel Mahkemece verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, Yargıtay'ın yerleşmiş içtihatlarına göre alkollü sürücünün aracına binmenin tazminattan indirim sebebi olduğunu, dava konusu olayda hem alkollü sürücünün aracına binme hem de hatır taşıması nedeniyle ayrı ayrı hakkaniyet indirimi yapılması gerekirken hiç yapılmamasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, dava konusu olayda sigortalı araç işleteni ile zarar gören ... arasındaki ilişki bakımından hatır taşıması bulunduğunu ve Yerel Mahkemece hatır taşıması indirimi yapılmadığını, davacı ...'ın herhangi bir ücret karşılığında yolculuk yapmadığının da izahtan vareste olduğunu,

geçici iş göremezlik tazminatı bakımından da müvekkili şirketin herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını, 6111 sayılı Kanun ve sonraki yasal düzenlemeler gereğince tedavi gideri talepleri yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, davacının tedaviye ve dolayısı ile geçici iş göremezliğe ilişkin taleplerinin muhatabının SGK olduğunu beyan ederek Yerel Mahkemece verilen kararın istinaf denetiminden geçirilerek yeniden inceleme ve yargılama yapılmasına, harç, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili sunduğu istinafa cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin söz konusu olayda davalı şirkete sigortalı araç sürücüsü olan ...'in alkollü olduğunu önceden bilmesi ve öngörebilmesinin mümkün olmadığını, ayrıca bu araç içerisinde yolcu olarak seyahat etmekte iken bu taşımacılığın hatır taşımacılığı olarak nitelendirilmesi ve hatır taşımacılığı indirimi yapılmasının mümkün olmadığını, olayda hatır taşımacılığının söz konusu olmadığını, davalı tarafın geçici iş göremezlik ve fatura edilemeyen tedavi giderlerine ilişkin itirazlarının da yersiz olduğunu,

davalı şirketin bahsettiği 6111 sayılı Kanun 01/06/2015 tarihinden sonraki kazalar için geçerli olduğunu, huzurdaki davanın kaza tarihinin 01/01/2013 yılı olması nedeniyle davalı şirketin sorumluluğunun devam ettiğini beyan ederek davalı tarafın haksız ve hukuka aykırı istinaf itirazlarının reddi ile Yerel Mahkeme kararının onanmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Konya ... Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas .... Karar sayılı dosyası ve Konya ... Sulh Ceza Mahkemesi'ne ait ... esas .... karar sayılı dosyası.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, olayda müterafik kusur ve hatır taşıması indiriminin uygulanıp uygulanmayacağı, yaralının tedavisine başlanmasından mululiyet raporu alınıncaya kadarki süre içindeki geçici iş göremezlik ve faturasız diğer tedavi giderlerinden davalı sigorta şirketinin sorumlu olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, yaralının tedavisine başlanmasından mululiyet raporu alınıncaya kadarki süre içindeki geçici iş göremezlik ve faturasız diğer tedavi giderlerinden davalı sigorta şirketinin sorumlu olup olmadığı ile davacının yaralanmasına yol açan kazada, yaralanan davacının alkollü olduğunu bildiği sürücünün aracına binmek şeklindeki eylemlerinin müterafik kusur olup olmayacağı yanında hatır taşıması nedeni ile indirim yapılması gerekip gerekmediği ve indirim yapılır ise indirim oranının ve sırasının ne olması gerektiği noktalarında toplanmaktadır.

A- Davalı Sigorta Şirketi vekili, Geçici iş göremezlik ve faturasız tedavi giderlerinin teminat dışı olduğuna yönelik istinafın incelenmesinde;

Kaza tarihinin 01/01/2013 olmasına göre, BK'nın 46. maddesi (6098 sayılı TBK md. 54) gereğince vücut bütünlüğünün ihlali sonucu ortaya çıkan zararlardan olan geçici iş göremezlik zararı ve SGK tarafından karşılanmayan faturasız tedavi giderleri ihlâlin doğrudan bir sonucu olarak ortaya çıktığından zorunlu mali sorumluluk sigortası teminat kapsamında olmasına, 6111 sayılı kanunla Karayolları Trafik Kanunun 98. Maddesinde değişiklik yapan düzenlemenin faturalı SGK tarafından karşılanan tedavi giderlerine ilişkin olmasına, olayda faturasız diğer 'iyileşme giderlerinin' istenilmesine, bu zararlardan da davalı ZMMS'nın sorumlu olmasına göre bu itirazın yerinde olmadığı görülmüştür.

B - Davalı hatır taşınması ve alkollü sürücünün aracına bilerek binilmesine yönelik istinafın incelenmesinde;

Davacı tarafın hatır taşımasına yönelik itiraz bulunmaktadır.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 87. Maddesine göre "Yaralanan veya ölen kişi, hatır için karşılıksız taşınmakta ise veya motorlu araç, yaralanan veya ölen kişiye hatır için karşılıksız verilmiş bulunuyorsa, işletenin veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibinin sorumluluğu ve motorlu aracın maliki ile işleteni arasındaki ilişkide araca gelen zararlardan dolayı sorumluluk, genel hükümlere tabidir." esası kabul edilmiştir.

Hatır taşıması bir kimseyi ücretsiz olarak ve bir karşılık almadan ve bir yararı bulunmadan taşıma halidir. Yani hatır için taşımada, taşımanın karşılıksız olması veya alınan karşılığın önemsiz olması gerekir. Taşıma, işletenin veya sürücünün değil taşınanın yararına olmalıdır.

Hatır taşımaları bir menfaat karşılığı olmadığından, bu gibi taşımalarda 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun "tazminat miktarının tayini" başlıklı 51. maddesinde; hakimin, tazminatın türü ve kapsamının derecesini, durum ve mevkiinin gereğine ve hatanın ağırlığına göre belirleyeceği belirtilmiş ,BK.nın 51. maddesi uyarınca tazminattan uygun bir indirim yapılması, gerek öğretide gerekse Yargıtay içtihatlarında benimsenmiş ve yerleşmiş bulunmaktadır.

Davacı ile sürücünün dosya ekinde bulunan Konya ...Sulh Ceza Mahkemesinin.... E,... K sayılı dosya içindeki beyanlardan yakın arkadaş olmaları ve taşımanın hatır taşıması kapsamında olduğu da sabit olduğundan, belirlenen tazminat miktarından %20 hatır taşıması indirimi yapılması oluşa ve yerleşik Yargıtay içtihatlarına uygun bulunarak, davalı tarafın bu yöndeki itirazları kabul edilmiştir.

Davacının ,sürücüsünün alkollü olduğunu bilerek araca binmesi ile ilgili olarak,

"İndirilmesi" başlıklı 6098 sayılı TBK 52. md ise; Zarar gören, zararı doğuran fiile razı olmuş veya zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuş yahut tazminat yükümlüsünün durumunu ağırlaştırmış ise hâkim, tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir. açıklanmıştır.

Somut olayda davacı ile davalı sigortacının sigortalısı .... Plakalı araç sürücüsü ... beraber alkol almış oldukları Konya ....Sulh Ceza Mahkemesinin ... E,.... K sayılı dosya içindeki beyanlardan anlaşılmıştır. Yapılan ölçüme göre 1,96 promil oranında alkollü olan sürücünün aracına alkollü olduğunu bilerek binen davacının müterafik kusurlu olduğu sabit olup, müterafik kusur için tazminattan %20 indirim oranında indirimi yapılması oluşa ve yerleşik Yargıtay içtihatlarına uygun bulunarak, davalı tarafın bu yöndeki itirazları kabul edilmiştir.

Yukarıda belirlenen müterafik kusur ve hatır taşıması indiriminin, tespit edilen tazminat miktarı üzerinden sırası ile uygulanması yani tazminat miktarı belirlenirken, kural olarak, zararla ilgili indirim nedenleri önce, tazminatla ilgili indirim nedenlerinin ise sonra uygulanması gerektiği hem doktrin hem de Yargıtay İçtihatlarınca kabul edilmektedir. Yani yapılan indirimlerin toplanarak değil de, sıra ile uygulanması asıldır.

Buna göre, müteveffanın müterafik kusuru BK 52.maddeye göre zararla ilgili indirim nedeni olup, tespit edilen tazminat miktarından öncelikle bu indirimin yapılması gerekmektedir. Daha sonra ise, tazminat ile ilgili indirim nedeni olan ve KTK'nun 87.maddesi ile BK 51.maddeye dayanan hatır taşıması indiriminin (ŞAHISTAN KAYNAKLI )yapılması gerekmektedir.(Yargıtay 17.Hukuk Dairesi 2016/3675 E,2018/12189 K ;2016/1525 E, 2018/11250 K)

Bilirkişi raporu ile belirlenen tazminat miktarı üzerinden, bu sıraya göre yapılan %20 ve daha sonra %20 indirime göre; davacı için ödenmesi gereken tazminat miktarının :......-TL olması gerektiği belirlenmiştir.

Davacı lehine hesaplanan tazminatlardan, müterafik kusur ve hatır taşıması nedeniyle mahkeme tarafından yapılan indirim sonucu belirlenen tazminat tutarları hüküm altına alınırken, davanın kısmen reddine karar verildiğinden, yasal düzenlemeler gereği, TBK'nun 51. ve 52. maddelerinden kaynaklanan hakkaniyet ve takdiri indirimler nedeniyle, davanın kısmen reddedilmesi halinde, indirimden dolayı reddedilen kısım için davalı yararına vekalet ücreti takdir edilemeyeceği ve yargılama giderleri yönünden taraflar arasında paylaştırmaya gidilemeyeceğinin göz önüne alınması da gerekmektedir. (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi 2018/1094 ESAS, 2018/6778 KARARI ile bu konuda süreklilik kazanan diğer kararları)

Anlatılan gerekçelerle, davalı vekilinin istinaf talebinin kısmen kabulüyle, düzelterek yeniden esas hakkında HMK'nun 353/1-b-2 maddesi gereğince kaldırılarak, yeniden esas hakkında karar verilmesi gerektiğinden aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan Üye Üye Katip