Konya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2025/1399 K.2025/2174

Yukarıda bilgileri yazılı mahkemece verilen karara ilişkin istinaf talebi üzerine mahkemece dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderildiğinden yapılan ön inceleme ve incelemeyle heyete tevdi olunan dosyanın gereği görüşülüp aşağıdaki karar verilmiştir.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... plakalı araç, davacı...adına kayıtlı olduğunu, davacının aracı ile davalı Konya Meram Belediye Başkanlığı mülkiyetindeki ...plakalı aracın kazaya karıştığını, söz konusu araç aynı zamanda davalı ...

Sigortanın Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası kapsamında olduğunu, kazada davacının aracı zarar gördüğünü, değer kaybına uğradığını, davacının uzunca bir süre aracından mahrum kaldığını, davalılar bu zarardan müşterek ve müteselsilen sorumlu olduklarını, kazada davacının kusursuz olduğunu, trafik kaza tutanağının da bu yönde olduğunu, mülkiyeti belediyeye ait olan ve davalı firma tarafından sigortalı aracın, davacı aracına arkadan çarptığını, davacıya atfedilecek hiçbir kusurun söz konusu olmadığını, bakiye hasar bedeli, değer kaybı ve araç mahrumiuyetinden kaynaklı zararlarının oluştuğunu belirterek,

durumlar karşısında fazlaya dair haklarının saklı kalmak üzere manevi tazminat haklarının ve başkaca ilgililerden her türlü talep haklarının saklı kalmak kaydı ile, davanın kabulü ile; şimdilik 50 TL değer kaybı tazminatı, 50 TL araç mahrumiyetinden kaynaklı zarar, 50 TL bakiye hasar tazminatı olmak üzere toplamda 150 TL tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı Meram Belediyesi vekili cevap dilekçesinde özetle; ...plakalı aracı kullanan şirket işçisi ...davada davalı olarak gösterilmediğini, bu kişinin şirket işçisi olduğunu ve ... A.Ş. Bünyesinde çalıştığını, kazanın oluşumunda kusurunun bulunduğunu, Belediyeye kusur ve husumet yöneltilmesi mümkün olmadığını, dava dışı ... A.Ş.'nin işçisi olan kişinin kusurundan sorumlu bulunduğunu, ...

A.Ş.'nin de davaya dahil edilmesi gerektiğini, poliçe sigortası kapsamında değer kaybı ve araç mahrumiyetinden kaynaklı zarardan diğer davalı ...

Sigorta A.Ş.'nin sorumluluğunun bulunduğunu, dava konusu oluya ilişkin olarak her arkadan çarpma asli kusur olmayıp, trafik kaza tespit tutanağı, çizilen krokiler ve olayın özeti; trafik polisinin o anda olay yerine ve sürücülerin beyanlarına dayanarak yapmış olduğu açıklamalarının dikkate alındığını, bu itibarla bu tutanakların kesin doğruluğunun söylenemeyeceğini, trafik kaza tespit tutanağına kesin doğruymuş gibi yaklaşımda bulunulamayacağını, ayrıca trafik kaza tespit tutanağında öndeki araç sürücüsünün (davalının) ani fren yaptığından bahsedildiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ...

Sigorta A.Ş. cevap dilekçesinde özetle; dava konusu trafik kazasına karışan ...plakalı aracın davalı şirket nezdinde 22/11/2022-22/11/2023 tarihleri arasında geçerli olmak üzere Karayolları ZMMS ile sigortalandığını, davalı sigorta şirketine yapılan başvurunun eksik bir başvuru olduğunu, başvurunun usulüne uygun olmaması sebebiyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, kusur durumuna itiraz ettiklerini, davalı sigorta şirketinin sigortalısının kusuru ve poliçe limiti ile sınırlı sorumluluğunun bulunduğunu, ayrıca sigorta şirketi tarafından ödenecek değer kaybı tutarı, maddi teminat limitinin %15'ini aşamayacağını,

davayı kabul anlamına gelmemek kaydı ile değer kaybı hesaplamaları, trafik sigortası genel şartları ekinde yer alan kriterlere göre hesaplama yapılması gerektiğini, değer kaybı hesaplaması yapılırken davacı tarafa ait aracın km'si, tramer kaydı, daha önceki kazalara ve yaşı göz önüne alınması gerektiğini, davacı tarafın kaza tarihinden itibaren faiz talebinin reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek, davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Konya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi ..... Karar sayılı gerekçeli kararında özetle. "Tüm dosya kapsamı üzerinden yapılan değerlendirmede; davacının dava konusu trafik kazası nedeniyle maddi tazminat talebinde bulunduğu, dosya kapsamında aldırılan bilirkişi raporu ve bedel artırım dilekçesi birlikte değerlendirildiğinde;

davanın değer kaybına ve davalı gerçek kişilere yönelik açılan araç mahrumiyetinden kaynaklana maddi tazminat davasına ilişkin maddi tazminat talebinin kabulüne, 30/09/2024 tarihli bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere hasara ilişkin bakiye miktar kalmadığınından bu yöndeki talebinin reddine, davacının davalı sigorta şirketi aleyhine açtığı araç mahrumiyetinden kaynaklı zararına ilişkin maddi tazminat talebinin teminat dahilinde olmaması nedeniyle davalı sigorta şirketine yönelik açılan davanın reddine karar verilerek;

Davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİ ile;

Davacının aracında meydana gelen değer kaybı maddi zararına ilişkin olarak 40.000,00 TL'nin, davalı sigorta şirketinden 07/11/2023 temerrüt tarihinden itibaren, davalı Meram Belediye Başkanlığı'ndan 13/10/2023 kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

Davacının araç mahrumiyetinden kaynaklanan maddi zararına ilişkin olarak 50 TL'nin, davalı Konya Meram Belediye Başkanlığından 13/10/2023 kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsili ile davacıya verilmesine,

Davacının davalı sigorta şirketi aleyhine açtığı araç mahrumiyetinden kaynaklı zararına ilişkin maddi tazminat talebinin ve davalılar aleyhine açtığı hasar tazminatına ilişkin davanın reddine" şeklinde hüküm kurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İhbar Olunan ... vekili sunduğu istinaf dilekçesinde özetle; belirsiz alacak davası niteliğinin gerçeğe ve hukuka aykırı olduğunu, taraf sıfatı ve husumet yönünden ...

A.Ş 'ye hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğunu, müvekkil şirketin fiili ve hukuki sorumluluğunun bulunmadığını, kazada davacının kusurunun göz ardı edildiğini, kazanın tarihi ile dava tarihi arasında KTK md. 109/1 uyarınca öngörülen iki yıllık zaman aşımı süresinin geçtiğini, davacının zararlarının asıl sorumlusunun sigorta şirketi olduğunu, buna rağmen mahkemece müvekkil şirketin dolaylı yoldan sorumluluğunun tesis edildiğini, tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına,

haksız ve mesnetsiz olarak açılan iş bu davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.

Davalı Meram Belediyesi Başkanlığı vekili sunduğu istinaf dilekçesinde özetle; ...plakalı aracı kullanan şirket işçisi Muhammet Uslu'nun davada taraf (davalı) olarak gösterilmediğini, meydana gelen kazada müvekkil belediyenin kusur ve sorumluluğunun bulunmadığını, bu itibarla müvekkil belediyeye husumet yöneltilmesinin mümkün olmayıp davanın reddinin gerektiğini, sigorta poliçesi kapsamında değer kaybı ve araç mahrumiyetinden kaynaklı zarardan diğer davalı ...

Sigorta A.Ş'nin sorumlu olduğunu, tüm bu nedenlerle Konya 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 24/04/2025 tarih ve ..... Esas ....... Karar sayılı usul ve yasaya aykırı kararının müvekkil Belediye yönünden kaldırılarak davanın reddine ve yargılama giderleriyle vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 341 ve devamı maddeleri uyarınca ve özellikle istinaf incelemesinin kapsamının öngörüldüğü 355. maddeye göre re'sen gözetilecek kamu düzenine aykırılık halleri dışında istinaf incelemesi istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır.

Mahkemece verilen karar, davalı Belediye ve ihbar olunan tarafından istinaf edilmiştir.

-İhbar olunan sigortanın istinaf talebi yönünden;

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 53.maddesinde ''Dava takip yetkisi, talep sonucu hakkında hüküm alabilme yetkisidir. Bu yetki, kanunda belirtilen istisnai durumlar dışında, maddi hukuktaki tasarruf yetkisine göre tayin edilir.'' şeklinde belirtilmiştir.

İhbar olunan kimse HUMK’un 49. Maddesi vd. uyarınca davada davalı sıfatını kazanamayacağı gibi bu kişi aleyhine hüküm de kurulamaz. Yargılama sonunda hüküm sadece davada taraf olanlara yönelik olarak verilebilir. Bu kural uyarınca dava dilekçesinde davalı olarak gösterilmeyen taraf, dava açıldıktan sonra ek bir dilekçe ile davaya dahil edilemeyeceği gibi “mecburi dava arkadaşlığı” dışında ıslah yolu ile dahi taraf değiştirilemez. Ancak, aynı madde hükmüne aykırı olarak ihbar olunan hakkında da hüküm verilmişse ihbar olunan hükmün kendisine ilişkin bölümünü kendi adına istinaf edebilir.”

Buna göre aleyhinde davacı tarafından usulen açılmış ve harç verilmiş bir dava olmaması nedeniyle ihbar olunan davada taraf olmadığı gibi, mahkemece yargılama sonunda ihbar olunan aleyhinde hüküm kurulmadığından hükmü istinaf etmekte hukuki yararı bulunmamaktadır.

Bu halde ihbar olunanların dava dışı üçüncü kişi olduğu, onun hakkında hüküm oluşturmayacağından karara karşı istinaf kanun yoluna başvurma hakkının bulunmadığı, istinaf kanun yoluna başvurusunun taraf sıfatı, hukuki yararlarının bulunmaması nedeniyle reddine karar verilmesi gerekmiştir. (Yargıtay 6. HD 2010/6238 Esas 2010/8240 Karar)

-Davalının kusur ve sorumluluğa yönelik itirazında;

Türk Borçlar Kanunun 49.maddesinde, "Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür", yine aynı kanunun 50.maddesinde, "Zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır" denilmektedir.

Karayolları Trafik Kanunun 86/1 maddesinde, "İşleten veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibi, kendisinin veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusuru bulunmaksızın ve araçtaki bir bozukluk kazayı etkilemiş olmaksızın, kazanın bir mücbir sebepten veya zarar görenin veya bir üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulur" denilmektedir.

Karayolları Trafik Kanunun 85 maddesi “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.” Aynı yasanın 88. Maddesinde ise “Bir motorlu aracın katıldığı bir kazada, bir üçüncü kişinin uğradığı zarardan dolayı, birden fazla kişi tazminatla yükümlü bulunuyorsa,

bunlar müteselsil olarak sorumlu tutulur.” düzenlemesi ile motorlu araçların işletilmesi neticesi üçüncü kişinin zarar görmesi durumunda o aracın işleteni, aracın sürücüsü ve varsa teşebbüs sahibinin müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğu ayrıca birden fazla kişinin zararı tazminat ile yükümlü olması durumunda zarar görene karşı müteselsil sorumlu oldukları belirtmiştir.

Bu haliyle Karayolları Trafik Kanunu, trafik kazaları neticesi doğacak zarar sorumluluğunda müteselsillik esasını benimsemiştir.

Yine TBK 61. Maddesinde “Birden çok kişi birlikte bir zarara sebebiyet verdikleri veya aynı zarardan çeşitli sebeplerden dolayı sorumlu oldukları takdirde, haklarında müteselsil sorumluluğa ilişkin hükümler uygulanır.” demekle birden çok kişi aynı zarardan aynı sebeple yada çeşitli sebeplerden dolayı sorumlu olabileceği vurgulanmıştır. Bu durum iki veya daha çok kişinin şahsında sorumluluğun ya da herhangi bir tazminat yükümlülüğün şartlarının gerçekleşmesi halinde söz konusu olur. İşte bu tür durumlarda sorumlular hakkında müteselsil sorumluluk hükümleri uygulanacaktır.

Müteselsil sorumluluk kanundan doğan bir sorumluluk türüdür. Müteselsil sorumluluk ilkesi gereği, davacı kusursuz olduğuna göre zararın tamamını isterse sorumluların tamamından isterse bir kısmından isteyebilir. (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi 2016/11886 Esas, 2017/6732 Sayılı Kararı)

Buna göre, ortaya çıkan zarardan araç maliki işleten olarak davalı belediye de haksız fiil sorumlusu olarak mesul bulunmakta olup varsa sair sorumluların davalı gösterilmemesi müteselsil sorumluluğu etkilemeyecektir. Ayrıca, aracın mülkiyetinin davalı belediyeye ait olduğu sabit olup bu konuda ve işletenliğin ihbar olunan şirkette olduğu yönünde de bir itirazda bulunulmamış olmakla, araç sürücüsünün dava dışı şirkete ait olduğu itirazının da işletenlik sıfatına ve dolayısıyla sorumluluğa etkisi bulunmayacağından husumete yönelik davalı itirazının yerinde olmadığı görülmüştür. Ayrıca;

Birbirini teyit eden nitelikteki kaza tespit tutanağındaki tespitler ve kusur belirlemesi ile Mahkemece alınan ayrıntılı, gerekçeli, denetime elverişli tüm delillerin incelenerek değerlendirildiği kusur raporuna göre kazada davalıya ait araç sürücüsünün arkadan çarpması nedeniyle tamamen kusurlu olup, buna göre tüm dosya kapsamındaki delillere göre mahkemenin kusur belirlemesinin de oluşa ve delillere uygun olduğundan davalı tarafın buna yönelik itirazlarının reddine karar verilmiştir.

Bu halde, kamu düzeni ve istinaf sebepleri çerçevesinde; dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde, dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön ile kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmamasına; dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilip ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılığın olmamasına göre davalı Meram Belediye Başkanlığı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.