Konya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2026/663 K.2026/989

Yukarıda bilgileri yazılı mahkemece verilen karara ilişkin istinaf talebi üzerine mahkemece dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderildiğinden yapılan ön inceleme ve incelemeyle heyete tevdi olunan dosyanın gereği görüşülüp aşağıdaki karar verilmiştir.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Dava konusu ...... Markalı 2012 model, 12 tekerlekli ...... şasi numaralı iş makinesinin ilk sahibinin ...... olduğunu, şirketin yetkilisinin ......'nin davalının babası olduğunu, davalı adına tescil edilen ...... Markalı 2012 model iş makinesinin mülkiyetinin müvekkiline ait olduğunu, ......

Şirketinin dava konusu iş makinesini ......'ne fatura karşılığı sattığını ve devrettiğini, ......'nin söz konusu iş makinesini 01/02/2018 tarihli fatura ile müvekkili şirkete sattığını ve zilyetliğini müvekkiline teslim ettiğini, Söz konusu satışın BA ve BS formları celbedildiğinde görüleceğini, davalının babasının yetkili olduğu dava dışı şirketin, dava konusu iş makinesini davalıya fatura ettiğini ve davalının ......

Müdürlüğüne haksız ve hukuka aykırı olarak iş makinesini tescil ettirdiğini, iş makinesinin müvekkilde olmasına rağmen davalının tescil ettirmesinin sebebinin müvekkilinin elindeki iş makinesinin haczini sağlamak olduğunu, davalının ...... isimli bir şahsa borçlandığını, alacaklının Konya ....İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı takip dosyası ile takip yaptığını, dava konusu iş makinesinin dosyaya ibraz edilen tescil belgesine istinaden müvekkilinin zilyetliğinde ve iş yerinde iken haczedildiğini, muhafaza altına alındığını, alacaklının davalının hesaplarına, tapu kayıtlarına ya da menkullerine yönelik hiçbir haciz işlemi yapmadığını, müvekkilinin Konya ....İcra Hukuk Mahkemesinde istihkak davası açtığını ve davalı ve babası hakkında Konya Cumhuriyet Başsavcılığının ... sor. sayılı dosyası ile suç duyurusunda bulunduğunu, davanın ......

Müdürlüğüne ihbarının talep ettiklerini, dava konusu tescilin hukuka aykırı olup, dava konusu aracın müvekkili adına tesciline karar verilmesi gerektiğini, davalı adına tescile konu olan satış işleminin geçersiz olduğunu, davalının malik olmadığı için söz konusu tescilin hukuka aykırı olduğunu, ikinci el iş makinelerinin tescilinde mevzuat gereği Noter satış senedi ya da mahkeme kararının gerekli olduğunu, sicile kayıtlı olmayan iş makinelerinin menkul niteliğinde olduğundan menkullerin satışına dair düzenlemelere tabi olduğunu, dava konusu tescilin hukuka aykırı olduğundan iptal edilmesi gerektiğini ve Konya ....İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyasında haczedilip muhafaza altına alınan ...... Markalı 2012 model, 12 tekerlekli ...... şasi numaralı iş makinesinin müvekkiline aidiyetinin tespitine, ücreti vekaletin ve muhakeme masraflarının davalıya tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiş, duruşmada da bu beyanlarını tekrar etmiştir.

Davalı tarafa usule uygun olarak davetiye tebliğ edilmiş, davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. Davacının iddiasının haksız ve kötü niyetli olduğunu, davaya konu iş makinesi üzerinde davacının mülkiyet hakkı olmadığını, davaya konu iş makinesinin müvekkili adına ruhsatlı olduğunu, noter satış sözleşmesi ve ruhsat belgesi ile yapılan tescilin hukuka uygun olduğunu, davaya konu iş makinesinin ......

A.Ş.'den ...... adına 2011 yılında satın alındığını, daha sonra 2014 yılı 7. Ayında ......'ye satıldığını, davacı adına kesilen faturanın iş makinesinin devri amaçlı kesilmediğini, E. ...... ile davacı arasında var olan alacak borç ilişkisine istinaden şifahi kira sözleşmesi nedeniyle kesildiğini, iş makinesinin ...... davacı şirkete olan borcuna mahsup edilmek üzere ...... tarafından kiraya verildiğini, borç ilişkisi bittiğinde davacının iade etmesi gerekirken iş makinesini elinde tuttuğunu, zira 190.000,00-TL değerinde olan bir makinenin 30.000,00-TL bedelle satılmasının mümkün olmadığını,

taraflar arasında yapılan protokol ile de bu mevzuya dayalı olarak alacak ve borç ilişkisinin kalmadığının anlaşıldığını, tüm bu nedenlerle açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Konya.... Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas ...

Karar sayılı gerekçeli kararında özetle;"Tüm dosya kapsamına göre yapılan değerlendirmede; dava konusu makinenin satış tarihi itibariyle satış işlemlerinin noter aracılığıyla yapılması ve ruhsatlandırılmasının zorunlu olduğu, aracın satış ve ruhsat işlemlerini müteakip, gerçek veya tüzel kişilere ait olan, tarım kesiminde kullanılanların dışında kalan, sanayi, bayındırlık ve diğer kesimlerde kullanılan iş makinelerinin seferberlik ve savaş hali hazırlıkları çalışmalarında ülke içinde mevcut iş makinelerinin potansiyelinin belirlenmesi, devamlı olarak izlenmesi,

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre tescil işlemleri ilgili odalarca yapılmasının zorunlu olduğu, tescil işleminin aracın takibi için zorunlu bir işlem durumunda olduğu anlaşılmıştır.

Bu nedenle davacıya yapılan devrin noterce yapılmaması ve gerekli tescil işlemlerinin yapılmaması nedeniyle geçersiz olduğu, bu anlamda davacının, dava dışı kişi tarafından davalıya yapılan makinenin devrine ilişkin tescil işleminin iptalini ve aracın kendisine aidiyetini isteyemeyeceği ancak bu işlemlerden doğan zararlarını ve ödediği bedeli ilgili-sorumlu gördüğü kişi ya da kişilerden isteyebileceği değerlendirilmekle ;

Davanın REDDİNE," şeklinde hüküm kurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili sunduğu istinaf dilekçesinde özetle. Mahkemenin, dava konusu iş makinesinin mülkiyet devrinin noter satışı yapılmadığı gerekçesiyle geçersiz olduğu sonucuna vardığını, bu kabulün hukuka açıkça aykırı olduğunu, dava konusu iş makinesi tescile tabi olmayıp, müvekkil tarafından sicile kayıtlı olmadığı bir dönemde satın alındığını, söz konusu aracın sicile kayıtlı olmaması,

mülkiyetin devri bakımından herhangi bir önem arz etmediğini, her halükarda ve kesinlikle kabul anlamına gelmemekle birlikte davalı tarafın da iş makinesini kanunda öngörülen 1 aylık süre içerisinde tescil ettirmediğini, davalı tarafından yaptırılan tescilin hukuken geçersiz olduğunu, dosya kapsamında bulunan fatura, BA-BS kayıtları ve ticari defter kayıtlarının göz ardı edildiğini, davalı kötü niyetli ve TMK madde 2 ye aykırı şekilde iş makinesinin mülkiyetini kazanmaya çalıştığını, hükme elverişli olmayan bilirkişi raporlarının esas alınarak gerekçeli kararın verildiğini, tüm bu nedenlerle Konya....

Asliye Ticaret Mahkemesinin 27/11/2025 tarih ... Esas ... Karar sayılı dosyasında verilen karara ilişkin istinaf istemlerinin kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılarak müvekkil yönünden davanın kabulüne karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 341 ve devamı maddeleri uyarınca ve özellikle istinaf incelemesinin kapsamının öngörüldüğü 355. maddeye göre re'sen gözetilecek kamu düzenine aykırılık halleri dışında istinaf incelemesi istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır. Kaldırma ve gönderme kararı üzerine Mahkemece yeniden yapılan yargılama sonucunda verilen kararın davacı vekilince istinafı üzerine yapılan inceleme sonunda;

Dava, davalı adına kayıtlı iş makinesinin tescilinin iptali ile iş makinesinin davalı adına tescil kaydının iptali ile davacıya aidiyetinin tespiti davası istemine ilişkindir.

Davaya konu ...... Markalı 2012 model, 12 tekerlekli ...... şasi numaralı iş makinesinin ...... tarafından davalı adına yapılan tescilin iptali ve söz konusu iş makinesinin mülkiyetinin davacıya aidiyetinin tespitinin mümkün olup olmadığı hususunda olduğu anlaşılmıştır.

Kaldırma kararı gereği yerine getirilerek yapılan araştırma ve alınan bilirkişi raporlarına göre tarafların tacir ve davaya konu aracın da ticari işletmeleri ile ilgili olduğu anlaşıldığından davaya Ticaret Mahkemesinde bakılmasında bir isabetsizlik bulunmamaktadır.

Davanın esası bakımından ise; davaya konu iş makinesinin ...... adına satın alındığının, daha sonra fatura ile ......'ye devredildiğinin, ...... tarafından da davacıya devredildiğinin savunulduğu anlaşılmıştır. Davacının ticari defter kayıtlarına göre davacı makineyi ...... 01/02/2018 tarihli fatura ile satın almıştır. Davalı taraf ise, makinenin davacıya kira ilişkisi kapsamında alacağına mahsuben verildiğini ancak geri iade etmediğini savunmuştur.

Davaya konu sözü edilen iş makinesi belirtilen devir tarihindeki yürürlükte olan mevzuata göre 2918 sayılı Yasanın 22/c-2 maddesi ve Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 29/a 4-2 maddesi uyarınca özel veya tüzel kişinin üyesi bulunduğu ticaret ve sanayi odasına tescili zorunlu araçlardandır. Aynı yönetmeliğin 36 maddesi ile tescilli olmayan araçların satış ve devirlerinin geçerli olması için sahiplik belgesi esas alınarak noterlerce yapılacağı öngörülmüştür.

Somut olayda, dava konusu iş makinesi devir tarihindeki mevzuata göre de tescile tabi olan araç niteliğinde olmasına rağmen sahiplik belgesi esas alınarak noterce yapılacak devir işlemi ile mülkiyetin devri gerekip harici yapılan satış işlemine dayanıldığından mülkiyetin kazanılması mümkün değildir.

(Bkz. Aynı yönde YARGITAY 17. Hukuk Dairesi 2012/15573 ESAS, 2014/5886 KARAR; Yargıtay 17.HUKUK DAİRESİ 2011/4916-9034 Esas ve Karar; YARGITAY 11. Hukuk Dairesi 2015/8952 ESAS, 2016/4522 KARAR; YARGITAY 8. Hukuk Dairesi 2018/669 ESAS, 2019/5422 KARAR; YARGITAY 12. Hukuk Dairesi 2021/6675 ESAS, 2021/7814 KARAR sayılı ilamları)

Bu nedenlerle, tescil ve noter satışına dayanmayan, harici faturaya dayalı şekilde mülkiyeti kazandığını savunan davacının bu iddiası, açıklanan nedenlerle tescil ve noter satışına dayalı bulunmadığından yerinde bulunmadığından Mahkemece yazılı gerekçelerle davanın reddinde bir isabetsizlik bulunmamaktadır.

Bu halde, kamu düzeni ve istinaf sebepleri çerçevesinde; dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde, dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön ile kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmamasına; dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilip ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılığın olmamasına göre davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.