Konya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2022/1607 K.2023/1284

... VEKİLİ : Av. ...

DAVANIN KONUSU

Tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ : 09/11/2023

G. KARAR YAZIM TARİHİ : 14/11/2023

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş ve dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderilmiş olmakla 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davacının ....Derslikli İmam Hatip Ortaokulunun yapımını üstlendiğini ve bu işin elektrik tesisatının yapımı konusunda davalı şirket ile 25.07.2016 tarihinde sözleşme yapıldığını, sözleşme bedelinin 160.000,00 TL olduğunu, davacı şirketin üstlendiği işleri tamamlamadığı, bu nedenle sözleşmeye konu elektrik işlerinden yapılan ve yapılmayan kısımların tespiti için Bozkır Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ...

D.İş sayılı dosyası ile delil tespiti yapıldığını, eksik işlerin bilirkişi tarafından belirlendiğini, açılan dava neticesinde; mahkeme ve bilirkişi heyetince okul mahallinde keşif yapılarak rapor tanzim edildiğini, taraflar arasındaki sözleşmeye göre iş bedelinin hakediş usulüne uygun olarak yüklenici şirkete ödeneceğini, davalının hiçbir hak edişi olmamasına rağmen davalıya 13/12/2016 tarihinde 25.000,00-TL banka havalesi ile ödeme yapıldığını, müvekkilinin şifahi ihtarlarına rağmen davalı yüklenicinin edimini yerine getirmemekte ısrar ettiğini ve hiçbir hakedişi olmamasına rağmen müvekkilinden ödeme talep ettiğini,

ihale konusu işin biran evvel bitirilerek ilgili idareye teslim edilebilmesi için davacının dava dış...'dan 50.000,00 TL'lik çek aldığını ve işbu çeki davalıya verilmek üzere dava dışı ...'a verdiğini, dava dışı ....'un da cirolayarak çeki davalıya teslim ettiğini, çek bedelinin davalı tarafından tahsil edildiğini, davalının sözleşme şartlarına uymaması ve yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle 10.02.2017 tarihli ihtarname ile sözleşmeden dönüldüğünün davalıya bildirildiğini,

müvekkilinin ödemiş olduğu 75.000,00 TL bedelden davalının yapmış olduğu tespit olunan iş bedelinin mahsup edilerek davalıya fazlaca ödenen paranın davacı müvekkiline iadesinin gerektiğini, ayrıca taraflar arasında akdolunan sözleşmede iş bedelinin %25 oranında cezai şart ödeneceğinin kararlaştırıldığını, davalının kusurlu olarak sözleşme edimlerini yerine getirmediğini belirterek davalıya yapılan fazla ödemenin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle davalıdan tahsiline, elektrik malzemelerinde dolar kuru,

enflasyon vb. sebepler neticesinde meydana gelen fiyat artışlarının bilirkişi marifetiyle tespit edilerek müvekkilinin oluşan zararının temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle davalıdan tahsiline, davalının sözleşme yükümlülüklerini yerine getirmediğinden toplam iş bedelinin %25'i oranında cezai şart olan 40.000,00-TL'nin dava tarihinden itibaren davalıdan işleyecek avans faiziyle tahsiline karar verilmesini talep etmiş, 08/11/2017 tarihli beyan dilekçesi ile talep sonucunu somutlaştırıp ve dava dilekçesinin talep sonucu kısmının.

1 nolu bendinde talep ettikleri miktarın fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL (Belirsiz Alacak), 2 nolu bendinde talep ettikleri miktarın ise fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00-TL (Belirsiz Alacak) olduğunu bildirmiştir.

Davalı cevap dilekçesinde özetle.

Müvekkili ile davacı arasında 25.07.2016 tarihli iş yapım sözleşmesi olduğunu, ancak müvekkiline ödemelerin zamanında yapılmadığı gibi müvekkilin işini devam ettirebilmesi için gereken şartların davacı tarafından yerine getirilmeden müvekkili ile olan sözleşmenin haksız bir fesih ile feshedildiğini, müvekkili ile davacı arasındaki sözleşmede ödemeler "hakediş" usulüne göre yapılması gerekirken davacının hakedişlerinden müvekkiline gerekli ödemeleri zamanında yapılmadığını,

müvekkilinin banka bilgileri mevcut olup hakedişler nakit ödenmekte iken müvekkiline keşidecisi sözleşme tarafı olmayan ve ciro edilmiş çek ile ödeme yapılmasının müvekkili tarafından kabul edilmesinin mümkün olmadığını, işe başladıktan sonra müvekkiline sadece 25.000,00 TL ödeme yapıldığını, müvekkilinin dava dışı ...'tan almış olduğu çekin müvekkili ile dava dışı ... arasındaki ilişkilerden kaynaklandığını, Bozkır Sulh Hukuk Mahkemesinin ....

Diş sayılı tespitinde ise müvekkilinin tespit anında hazır bulunmadığı gibi tek taraflı ve yüzeysel bir tespit yapılmakla birlikte müvekkilin ne kadar emek ve masraf sarfettiği hesap edilmeden alınan tespit raporunu kabul etmediklerini, ancak tespit raporunda son kısımda "Sıvaüstü tesisatın, yapılabilmesi-bitirilebilmesi (özellikle alıcıların bağlanabilmesi) için, sıva, alçı, badana, fayans gibi işlerin bitirilmesi gerekmektedir." şeklinde tespit yapılmasına rağmen davacının tamamen kötüniyetli olarak eldeki davayı açtığını savunarak davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonunda; "...Dava eksik işler sebebiyle fazla ödenen bedelin iadesi, cezai şartın ve elektrik malzemelerinde ekonomik nedenlerle oluşan artıştan kaynaklı zararın tahsili davasıdır.

Dosyaya ibraz edilen 07/01/2021 tarihli raporda işin %35'inin tamamlandığı, tamamlanan iş bedelinin 56.000,00-TL olduğu, defter incelemelerine göre ve davalı kabulü dahilinde 25.000,00-TL tutarında ödemenin davalıya yapıldığı, ödeme yapıldığı iddia edilen 50.000,00-TL'lik çek bakımından davacı defterlerinde bir kayıt olmadığı, davalı defterlerine göre de söz konusu çekin kim tarafından ödendiğine ilişkin bir belirlemenin mümkün olmadığı anlaşılmıştır.

Davacı vekili tarafından yemin deliline dayanılmış olmakla dava konusu işe ilişkin olarak ödendiği iddia edilen 50.000,00-TL'lik çek bakımından davalı şirket yetkilisine yemin yöneltildiği ve davalı şirket yetkilisi .....'in 18/11/2021 tarihli celsede;..... tarafından keşide edilerek lehdar ... a verilen 15.1.2017 tarihli 2005191 nolu 50.000,00 TL bedelli .... bankası Şırnak Şubesi çekinin, davaya konu elektrik işleri taşeronluk sözleşmesi kapsamında ... namına yapılan bir ödeme olmadığına işbu çeki davaya konu elektrik işleri taşeronluk sözleşmesine istinaden tahsil etmediğine yönelik olarak yemin eda edilmiştir.

Talep edilen cezai şart bakımından ise şartları oluşmadığı kanaati ile bu talebin de reddine karar vermek gerekmiştir. Mahkememizce yapılan yargılama ve değerlendirme neticesinde, alınan bilirkişi raporları ve sunulan tüm bilgi ve belgeler kül halinde incelendiğinde davalı tarafından ikrar edilen 25.000,00-TL haricinde davacının davalıya ödeme yaptığını kanıtlayamadığı, bilirkişi raporuna göre işin yapılan kısmının bedelinin 56.000,00-TL olduğu, yine davacının cezai şart ve diğer taleplerinin de kadri marufunda olmadığı kanaati varılmıştır..." gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

Mahkemece alınan bilirkişi raporlarının hatalı olup kendi içinde ve ilk alınan tespit raporunda belirtilen hususlarla açıkça çeliştiğini, bilirkişi raporları temel dayanaktan yoksun ve hiçbir şekilde gerekçelendirilmeden, rast gele ifadelerle oluşturulduğunu, alınan bilirkişi raporunda belirtilen %35 lik pursantaj oranının nerede, nasıl ve hangi temellerle tespit edildiği bilirkişiye sorulmadan ve gerekçesi açıklanmadan karar verildiğini, müvekkilinin sözleşmeyi haklı nedenle feshettiğini, davaya konu sözleşmede gereğince taraflarca belirlenen,

sözleşmenin bozulmasına sebebiyet veren tarafın sözleşme bedeli olan 160.000,00 TL'nin %25'i tutarında karşı tarafa cezai tazminat ödeyeceği kararlaştırıldığını, davalı tarafın işi zamanında ve usulüne uygun bir şekilde yapmaması nedeniyle davaya konu okulun elektrik yapım işini başka bir kişiye yaptırmak zorunda kalarak zarara uğradığını belirterek istinaf talebinin kabulü ile kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;

Dava; eser sözleşmesinden dönme nedeniyle fazladan yapılan iş bedeli ödemesinin iadesi, cezai şart ve uğranılan zararın tahsili istemine ilişkindir.

6098 sayılı TBK'nın 123 üncü maddesine göre; karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde, taraflardan biri temerrüde düştüğü takdirde diğeri, borcun ifa edilmesi için uygun bir süre verebilir veya uygun bir süre verilmesini hâkimden isteyebilir. Aynı Kanun'un 124 üncü maddesine göre borçlunun içinde bulunduğu durumdan veya tutumundan süre verilmesinin etkisiz olacağı anlaşılıyorsa, borçlunun temerrüdü sonucunda borcun ifası alacaklı için yararsız kalmışsa, borcun ifasının, belirli bir zamanda veya belirli bir süre içinde gerçekleşmemesi üzerine, ifanın artık kabul edilmeyeceği sözleşmeden anlaşılıyorsa süre verilmesine gerek yoktur.

Taraflar arasında götürü bedelli eser sözleşmesi yapılmış olup sözleşmede işin davalı yüklenici tarafından hangi tarihte yapılıp bitirileceğine ilişkin bir teslim süresi kararlaştırılmadığı, mahallinde yapılan keşif neticesinde davalı yüklenicinin yapmış olduğu işin fiziki tamamlanma oranının %35 olduğu anlaşılmaktadır.

Götürü bedelli eser sözleşmelerinde işin tamamlanmadan bırakılmış olması veya iş sahibi tarafından yüklenicinin işten el ektirilmiş olması halinde hak edilecek iş bedeli fiziki tamamlanma oranının götürü bedele uyarlanması suretiyle belirleneceğinden davalı yükleniciye iş bedeli olarak 25.000,00 TL'nin ödendiği ispatlanmış olup iş bedeli olarak davalıya 50.000,00 TL'lik çekin verildiği yöntemine uygun olarak ispatlanamadığından fazla ödenen iş bedeli yönünden davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik yoktur.

Ayrıca taraflar arasında yapılan sözleşmede davalı yüklenicinin işi ne zaman teslim edeceğine yönelik teslim süresinin kararlaştırılmadığından davalı yüklenicinin işi teslimde temerrüde düştüğünü düşünen davacı iş sahibinin, davalı yükleniciye TBKnın 123. maddesi uyanınca borcun ifa edilmesi için uygun bir süre vermesi ve sonrasında sözleşmeden dönmesi gerekir.

Hemen belirtmek gerekir ki davacı iş sahibinin dava konusu inşaatta davalı yüklenicinin edimini tamamlamasına yönelik olarak sıva işlemlerini tamamlamadığından TBK'nın 124. maddesindeki süre verilmesine gerektirmeyen bir durumun varlığından da ispatlanmadığı, bu bağlamda davacı iş sahibinin teslim süresi öngörülmeyen eser sözleşmesinden uygun bir süre vermeden döndüğü bu bağlamda davalı yüklenicinin sözleşmeden dönme nedeniyle kusurlu kabul edilemeyeceği anlaşılmakla davacının sözleşmede kararlaştırılan sözleşmenin %25'i oranında para ceza uygulanacağına ilişkin hüküm nedeniyle davalı yükleniciden talep hakkı bulunmamaktadır.

Bu itibarla; ilk derece mahkemesi karar ve gerekçesinin usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmakla davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-1. maddesi uyarınca esastan reddine karar vermek gerekmiştir.