Konya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2023/1765 K.2024/548

G. KARAR YAZIM TARİHİ : 21/05/2024

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş ve dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderilmiş olmakla 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava ve 02.12.2019 tarihli açıklama dilekçesinde özetle; davacının Sarayönü ilçesinde bulunan arazisi üzerinde hayvancılık faaliyetiyle uğraşmak üzere kırsal kalkınma IPARD programı destekli bir süt üretim çiftliği kurmaya karar verdiğini, bu amaçla T.C. Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Desteleme Kurumu ile 08/01/2016 tarihinde ......

Başvuru Kayıt Nolu sözleşme imzaladığını, bu sözleşme ile davacıya ait arazi üzerinde “Barış Süt Üretim Çiftliği” isimli yatırım yapılmasını, bu yatırımın toplam maliyetinin yüzde 65'inin adı geçen kurum tarafından karşılıksız desteklenmesini, yüzde 35'inin ise davacı tarafından finanse edilmesinin kararlaştırıldığını, profesyonellik ve tecrübe gerektiren yatırım proje ve işlerini tek başına üstlenmesi mümkün olmayan davacının, inşaat yapım işlerinin gerçekleştirilmesi amacıyla davalı şirket ile 16/05/2016 ve 01/06/2016 tarihlerinde yapım işleri tedarik sözleşmeleri imzalandığını,

çiftlik yapımına başlanmasından sonra davalı şirketin üstlendiği bir takım işleri hiç yapmadığı gibi bazı işleri ise usulüne uygun biçimde yapmadığını, bu suretle davalı şirketin yükümlülüklerine aykırı davranması sebebiyle davacı tarafın TKDK tarafından kendisine yapılacak olan karşılıksız desteklemeden yararlanamadığını, aynı zamanda maddi zarara uğradığını, zararların tespiti bakımından davacı tarafça 24/05/2017 tarihinde Sarayönü Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ....

D.İş sayılı dosyası ile davalı şirket aleyhinde tespit talebinde bulunulduğunu, anılan dosya kapsamında uzman bilirkişiler refakatinde 10/08/2017 tarihinde çiftlik başında keşif icra edildiğini, aynı dosya kapsamında düzenlenen 29/11/2017 tarihli bilirkişi kurulu raporu ile davacı taleplerinin bir kısmı açıkça tespit altına alındığını ileri sürerek,

davalıya bedeli ödendiği halde davacı tarafça tamamlanan işlerle, tamamlanmayıp eksik bırakılan işler için şimdilik 9.900,00 TL ve süt üretiminin zamanında yapılamamasından dolayı da şimdilik 100,00 TL kar kaybı olmak üzere toplam 10.000,00 TL'nin temerrüt tarihi olan 12/01/2018 tarihinden itibaren ticari faiziyle birlikte davalı şirketten tahsilini talep ve dava etmiş. 29/09/2021 tarihli ıslah dilekçesinde; talebini 286.334,35 TL'ye arttırmıştır

Davalı vekili davaya cevap dilekçesinde özetle; davacı ... ile müvekkili ... İnşaat San. ve Tic. Ltd.

Şti. arasında 16/05/2016 ve 01.06.2016 tarihinde Yapım İşleri Tedarik sözleşmeleri imzalandığını, davacının IPARD programı kapsamında kurulacak olan çiftliğin 1.991.212,85 TL olan toplam maliyetinin %35’ini davacının, % 65’ini ise TKDK'nin finanse edeceğini, davacı ... ödeme güçlüğü içinde olduğundan kendisinin karşılayıp ödemesi gereken maliyetin %35’ini karşılamadığını, çiftliğin kalan eksikliklerini kendisinin karşılayacağını,

yapılan işleri kabul ettiğini belirterek karşılıklı tutanak düzenlediklerini bu sebepler de 2 no’lu hakkediş tutarı 1.302.101,09 TL olmasına rağmen müvekkili şirket tarafından TKDK tarafından da kabul edilmeyen 156.423,90 TL lik imalat tutarı düşürülerek 1.145.677,19 TL tutar üzerinden fatura kesildiğini, davacının da bu bedeli müvekkili şirkete ödendiğini, tarafların 14/11/2016 tarihli “Yapım İşleri Geçici Kabul Tutanağı” ile eksiklikleri karşılıklı olarak kabul ettiklerini, Sarayönü Sulh Hukuk Mahkemesi’nin ...

D. İş Sayılı dosyasındaki bilirkişi raporundaki tespitlere karşı itirazları olduğunu, imalatlar sözleşmesindeki süre dahilinde tamamlanmış olup herhangi bir gecikme söz konusu olmadığını görünmeyen imalatlar (Blokaj ve dolgu vs) ile tespit isteyenin beyanında da belirtilen dolgu imalatları sözleşme dışı olup bu imalatların parasal tutarları hesaplanmadığını ve fazla yapılan imalatlarının göz önüne alınmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonunda; " Öncelikle davalı vekilinin davacının davalı şirketi ibra ettiğine dair savunması değerlendirildiğinde; dosyaya sunulan İBRANAME başlıklı 07.12.2016 tarihli belge incelendiğinde davacının davalıyı ibra ettiğine yönelik beyan olmadığı gibi davacı adına imzası da bulunmamaktadır.

İlgili belgede " Yukarıda bilgileri bulunan projeye ait 01.06.2016 tarihinde, yine yukarıda bilgileri bulunan faydalanıcı ile aramızda imzalanmış olan tedarik sözleşmesinden doğan alacaklarımı tam olarak aldığımı ve herhangi bir alacağımın kalmadığını maddi ve manevi herhangi bir hak talebinde bulunmayacağımı beyanla faydalanıcıyı ibra ederim" denilerek davalının tek taraflı olarak imzaladığı görülmektedir.

Bu yönüyle davacı tarafından davalının ibrası söz konusu olmayıp aksine davalı davacı ibra ettiğinden davalının ibra nedeniyle davacının herhangi bir hakkı olmadığı savunmasına iştirak edilmediği gibi bu yöndeki alınan bilirkişi raporlarındaki beyanlara da mahkememizce itibar edilmemiştir.

Mahkememizce toplanan deliller, yapılan keşif ve alınan rapor ve ek raporlara göre. İnşaat Bilirkişisi...., Muhasebe Bilirkişisi ..., Hesap Bilirkişisi ...'ın mahkememize sundukları 22/03/2021 tarihli raporu gerekçeli, açıklayıcı, denetime ve hüküm kurmaya elverişli görülmekle; davalının tedarik sözleşmesine göre 10.072,07 TL fazla imalat yaptığı,

ancak davalının 07.12.2016 tarihinde imzaladığı yukarıda belirtilen ibranameye göre faydalanan ile aralarında imzalanmış olan tedarik sözleşmesinden doğan alacaklarını tam olarak aldığını ve herhangi bir alacağının kalmadığından maddi ve manevi herhangi bir hak talebinde bulunmayacağı” yönüyle ibra ettiğinden davacının eksik imalat alacak bedeline mahsuben davalının alacağından mahsup edilemeyeceği görüşüne mahkememizce itibar edilmiştir.

Yine alınan rapora göre 001 ve 002 Tedarik sözleşmelerine göre geçici kabullerinin yapılmış olmasının imalatların mevcut haliyle taraflar arasında kabul edildiği, ancak tedarik sözleşmesine göre alacak-verecek hesabının yapılan yapılmayan imalat yönüyle kesin hesap yapılarak tespit edilmesi gerektiği, taraflar arasında imzalanan 002 sözleşmesinde yer alan Çardak(ahır) idare Binası Ve Çevre Düzenleme yapım işi ile ilgili TKDK tarafından yerinde yapılan tespitte eksik imalat miktarları tek tek tespit edildiğinden,

bu tespitlere davacı ve davalı tarafından itiraz dilekçelerine dosya muhteviyatında rastlanılmadığı bu tespitler doğrultusunda eksik ve fazla imalat bedelleri taraflar arasında imzalanan tedarik sözleşmesinde yer alan birim imalat miktarları üzerinden hesaplamalar yapıldığı, bu hesaplamalara göre; davacının tedarik sözleşmesinden doğan alacak miktarı toplamı 286.334,35 TL (İkiyüzseksenaltıbinüçyüzotuzdört Türk Lirası Otuzbeş Kuruş) olduğunun tespit edildiği belirtildiğinden davacının bu yönüyle talep ettiği alacağa hükmedilmiştir.

Davacının geciken yapım işleri nedeniyle uğranılan maddi tazminat talebi ise davacı tarafından yazılı belgeler ile ispat edilememiştir.

Kaldırma kararı kapsamında 480.000,00 iade işlemi bakımından davalının yazılı belge sunamadığı anlaşılmakla HMK 201. Maddesi gereğince tanık dinletme talebi reddedilmiştir. Öte yandan davalı her ne kadar kaldırma kararı sonrasında yemin deliline başvurduğunu beyan etmiş ise de Emsal Yargıtay kararında "Dava tarihi itibariyle HMK yürürlükte olup, davacı dava dilekçesinde yemin deliline de dayanmamıştır.

Davacı vekili her ne kadar bozmadan sonra verdiği 30/01/2016 havale tarihli, "Bozma kararından sonraki delil listemiz" başlıklı dilekçesinde yemin deliline dayanmış ise de, davalı tarafın açık muvafakati olmadığından davacı yemin deliline de başvuramaz (Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 20/05/2019 Tarihli 2018/1201 Esas ve 2019/3329 sayılı kararı" şeklinde belirtildiği üzere somut olayda cevap dilekçesinde yemin deliline dayanmayan davalının kaldırma kararı sonrasında davacı tarafça muvafakat edilmeyen yemin talebinin kabulü de mümkün olmayacağından bu talebin de reddine karar vermek gerekmiştir.

Bu durumda davalının iddiasını ispatlayamadığı kabul edilerek kaldırma kararı doğrultusunda aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, 286.334,35 TL'nin 9.900 TL'lik kısmı bakımından dava tarihinden, 276,434,35 TL'lik kısmı bakımından ıslah tarihi olan 29/09/2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, ispatlanamayan geciken yapım işleri nedeniyle uğranılan 100,00 TL maddi tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; özleşmeye konu yerin iskan ruhsatının alındığını ve iskan tarhinden önceki tüm imalatların müvekkili tarafından yapılmış olduğunun sabit olduğunu, belirsiz alacak davası açılmasının doğru olmadığını, geçici kabul tutanaklarının davacı tarafından imzalandığı bu tutanakların müvekkilini ibra ettiğini gösterdiğini,

2 nolu hakediş tutarı olan 1.302.101,79 TL olduğu ve müvekkili şirket tarfından davacıya bu tutar üzerinden fatura edilmesi gerekirken davacının ödeme güçlüğü içindeo lduğundan imalat işleri eksik olarak yapıldığı ve TKDK tarafından da kabul edilmeyen 156.423,90 TL'lik imalat tuarı düşülerek 1.145.677,19 TL üzerinden fatura kesildiğini, 07/07/2020 tarihli rapordaki yapılan imalatların TKDK ve mal sahibinin mutabakatı ile yapıldığı ödemelerin de söz konusu mutabık kalınan imalat göz önüne alınarak yapılmış olduğundan eksik veya fazla imalattan söz edilemez denildiğini söz konusu imalatların müvekkili tarafından tamamlandığını,

bilirkişi raporundaki eksik veya fazla imalatlardan söz edilemeyeceği kısmını mahkeme tarafından dikkate alınmadığını, davacının faturaları defterine kaydedip ödemesini yaptığını bu faturalara süresi içinde itiraz etmediğini belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde; Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir.

Davacı tarafından dosyaya sunulan belgelere göre; taraflar arasında süt üretim çiftliği inşasına ilişkin olarak 16/05/2016 tarihinde 1 nolu sözleşme imzalandığı ve sözleşme bedelinin KDV hariç 689.111,76 TL olduğu, sözleşmeye ilişkin işin yapımı süresi olan 26.09.2016 tarihinden önce 23.09.2016 tarihinde sözleşmeye konu işler için geçici kabul tutanağı düzenlendiği ve davacının davalının hesabına bir gün önce 22.09.2016 tarihinde 300.000,00 TL ve 26.09.2016 tarihinde 390.000,00 TL olmak üzere toplam 690.000,00 TL ödeme yapıldığı ve davalı tarafından bedel ilişkin faturanında 23.09.2016 tarihinde düzenlendiği görülmüştür.

01.06.2016 tarihinde düzenlenen 2 nolu sözleşmeye ilişkin olarak ise sözleşmeye konu işin yapım süresi 15.11.2016 olup, 14.11.2016 tarihinden geçici kabul tutanağı düzenlendiği ve aynı gün davalı tarafça 1.302.101,19 TL fatura düzenlendiği ve davacının davalının hesabına 10.11.2016 tarihinde 445.000,00 TL, 11.11.2016 tarihinde 428.000,00 TL, 14.11.2016 tarihinde 322.000,00 TL ve 15.11.2016 tarihinde 107.000,00 TL olmak üzere toplam 1.302,000,00 TL ödeme yaptığı anlaşılmıştır.

Yani davacının sunduğu belgelere göre iki sözleşme kapsamında davalıya 1.992.000,00 TL ödeme yapıldığı görülmektedir.

Sözleşmelere konu işe destekte bulunan TKDK kayıtlarında yer alan belgeler içinde son olarak düzenlenen 19/12/2016 tarihli ödeme öncesi yerinde kontroller için kontrol listesi ve kontrol raporu başlıklı belgede; yapım işlerinin uygun olduğu, hava koşulları ağırlaştığından dolayı çevre düzeni imalatlarının tamamlanamadığı eksik olan yapım işlerinin kayıt altına alındığı görülmekle, bu işlerin bu tarih itibarıyla davalı tarafından tamamlanmadığı açıktır.

Zira davalının bu tarihten önce verdiği ibraname ile işten el çektiği açıktır. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda bu rapor doğrultusunda davalının yapmadığı işlerin bedeli 285.547,30 TL olarak doğru bir şekilde hesaplanmıştır. Buna göre davacının 2. Sözleşme kapsamında davacıdan talep edebileceği miktar (1.302.101,19 TL- 285.547,30 TL) 1.016.553,89 TL'dir.

Davalı tarafın ticari defterlerindeki fazla ödemeye ilişkin kayıtlarda senet niteliğindeki yazılı belge ile ispat edilemediğine göre ilk derece mahkemesince davanın kısmen kabulüne dair verdiği karar ve usul ve yasaya uygundur

Bu itibarla; ilk derece mahkemesi karar ve gerekçesi usul ve yasaya uygun olduğundan davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-1. maddesi uyarınca reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.