Konya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2024/1350 K.2025/71

G. KARAR YAZIM TARİHİ : 17/01/2025

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş ve dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderilmiş olmakla 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353.maddesi uyarınca dosya incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin uzun yıllar Konya ili Karatay İlçesinde hayvancılık sektöründe faaliyet göstermekteyken 2020 yılı Ocak ayında işletmesini Meram ilçesine taşıdığını, 30.01.2020 tarihinde de Meram İlçe Tarım Müdürlüğüne başvurarak işletmesini tanımlattığını, 12.07.2012 yılından bu yana üyesi olduğu davalı birliğe yeni işletme numarası ile 19.02.2020 tarihinde güncel bilgileri ile başvuru yaptığını ve ......... işletme numarası ile halen davalı birliğin üyesi olduğunu,

müvekkilinin hayvancılık sektöründe faaliyet göstermesi sebebi ile her yıl düzenli aralıklarla Tarım ve Orman Bakanlığından çiğ süt desteğinı aldığını, Çiğ Süt Desteği Ve Süt Piyasasının Düzenlenmesi Uygulama Tebliği (TEBLİĞ NO: 2020/15)ne göre çiğ süt desteği alınabilmesi için müvekkilin üretmiş olduğu süte ilişkin verilerin düzenli olarak Bakanlık Süt Kayıt Sistemine kayıt edilmiş olması gerektiğini, müvekkili ile davalı arasında imzalanan Damızlık Birliği Ana Sözleşmesinin 39/1-t maddesi uyarınca bu veri kayıt yükümlülüğü davalının sorumluluğunda olduğunu,

müvekkilinin üretmiş olduğu süt miktarlarını ve faturalarını düzenli olarak bildirmesine rağmen ve müvekkilin işletmesini Meram Bölgesine taşımasına ve birlikteki bilgilerini bu yönde güncellemesine rağmen, davalı birliğin Bakanlık Süt Kayıt Sistemine müvekkile ait verileri müvekkilin eski işletmesinin bulunduğu Karatay bölgesinden girmeye devam etmesinden kaynaklı 19.02.2020 ile 31.10.2020 tarihleri arasında süt desteğini alamadığını, davalı tarafın Damızlık Birliği Ana Sözleşmesi uyarınca Bakanlık Süt Kayıt Sistemine düzenli olarak girmekle yükümlü olmasına rağmen bu yükümlüğünü yerine getirmeyerek müvekkilini zarara uğrattığını,

müvekkilinin bu zararının tazmini için vekil tayin etmek durumunda kaldığını, işbu dava için vekiline ücret ödediğini, ayrıca müvekkilinin davalıya zararının giderilmesi için noter kanalı ile ihtarname çektiğini, bu nedenlerle davanın kabulüyle; müvekkilinin oluşan zararı için şimdilik.

100 TL maddi tazminatın yasal faiziyle davalıdan tahsiline, müvekkilininin ödemek zorunda kaldığı avukatlık ücreti için şimdilik 100 TL maddi tazminatın yasal faizi ile davalıdan tahsiline, ücret ve masrafın davalıya tahmiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili Birliğin, yetkili olup kullandığı kayıt sisteminin E-Islah kayıt sistemi olduğunu, Bakanlık Süt Kayıt Sistemi ile Hayvan Bilgi Sistemi'nin ise Tarım ve Orman Bakanlığı'na ait sistem olduğunu, Bakanlığa ait sistemlerde Damızlık Birliği çalışanları ,Bakanlık tarafından kendilerine verilen kullanıcı şifreleri ile yetkilendirildiği kadar veri girişi yaptıklarını, Damızlık Birliği'nin yetkisi üretici tarafından Birliğe bildirilen müstahsil makbuzlarının ve üzerinde belirtilen süt miktarının girilmesinden ibaret olduğunu, BSKS,HAYBİS kayıt sistemlerinde ,

Damızlık Birliğinin işletmeye ait kayıt değişikliği, adres, hayvan hareketi gibi değişiklik yapma yetkisinin olmadığını, Müvekkili Birlik Ana Sözleşme Yönetim Kurulunun görevleri başlıklı 39.Maddesinin t Fıkrasında “Üyelik bilgilerinin güncelleştirilmesini sağlamak ve takip etmek” görevini davacıya ait işletme değişikliğini yetkili olduğu E-İSLAH sistemine girerek güncellediğini, bu bağlamda birlik yetkili ve sorumlu olduğu davacı ile ilgili verileri zamanında sisteme girmiş ve kayıt ettirdiğini, müvekkilinin bu durumda herhangi bir kusurunun bulunmadığını,

veri giriş yetkisi bulunan yetiştirici örgütleri kendi üyelerinin İcmal -1 esas tablolarını ,aylar bazında hazırlar ,ve BSKS ye veri girişini yaptıklarını, Uygulama Tebliği'nin 12.maddesinin a fıkrasına göre “ Süt icmallerinin incelenmesinde ,üreticilere ait fatura-e fatura müstahsil makbuzu/e- müstahsil makbuzu uygunluğu,

bunların BSKS veri tabanına doğru girilip girilmediği ,satılan süt miktarının destekleme dönemindeki sağmal hayvan sayısı ,ıtkı ve laktasyon durumu ile uyumlu olup olmadığı ,süt soğutma tanklarının kapasitesinin üzerinde kullanılıp kullanılmadığı ,dikkate alınır.Uygun olmayan hatalı belgeler ,girişler ve hayvan sayısı ile süt miktarında uyumsuzluk olanlar ile soğutma tanklarının kapasitesinin üzerinde pazarlanan sütler icmal listesinden çıkartıldığını,

aylar bazında BSKS veri tabanına kaydedilen İcmal | listeleri ,veri giriş dönemi bittikten sonra ,İl ve İlçe Müdürlüklerince askıya çıkartılmak üzere BSKS veri Tabanından İcmal -2 listeleri şeklinde alındığını, İcmal -2 listeleri İl/İlçe Müdürlüklerinde yetiştirici örgütlerine ve üreticilere duyurulacak şekilde askıya çıkarıldığını, askı süresince herhangi bir itirazın olmaması halinde listelerdeki bilgilerin doğru kabul edildiğini, daha sonra yapılacak itirazların değerlendirmeye alınmadığını, İcmal askı listelerine itiraz ve itiraz süresine dair bilgilendirme mesajı davacının kullandığı ......... numaralı telefon hattına gönderildiğini,

ancak davacının süresi içinde Süt İcmal Tablosuna yazılı veya sözlü itiraz etmediğini savunarak davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece Mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonunda; "...Tüm dosya kapsamı üzerinden yapılan değerlendirmede; davacı .........'ın 30/10/2020 tarihinde Konya Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'ne şahsen müracaat ettiği, Bakanlık Süt Kayıt Sistemi sorumlusuna Karatay İlçesinde bulunan hayvancılık işletmesini Meram İlçesine taşıdığını, BSKS'de sağılan hayvanlarının görülmediğini, BSKS'de sağılan hayvanlarının görünmemesi nedeniyle süt desteklemesi alamadığını beyan ettiği, BSKS'de hayvancılık işletme kaydını Meram İlçesi olarak değiştirildiği, yukarıda ayrıntıları da izah edilen 16/09/2022 tarihli bilirkişi heyeti raporunda;

davaya konu destekleme miktarının, davacının adres değişikliğinden dolayı onaylanmayan müstahsil/fatura incelemelerinde davacı .........'ın 48.017,38 TL'lik hak etmiş olduğu çiğ süt desteğinden faydalanamadığının belirtildiği anlaşılmakla, işletme güncellemesini yetiştiricinin kendinin veya DSYB müracaatının olması durumunda, BSKS 'de adres güncellemesi yapılacağı kanaatine varılmakla, dava dilekçesindeki maddi tazminata ilişkin taleple bağlı kalınarak davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Davacının ödediği avukatlık ücretine yönelik maddi tazminat talebi açısından yapılan değerlendirmede, hükme esas alınan T.C.Yargıtay......

Hukuk Dairesi'nin ......... esas- ...... karar sayılı ilamında da belirtildiği üzere; davacının kendi vekili ile yaptığı ve sadece akdeden tarafları bağlayan nitelikteki ücret sözleşmesi uyarınca ödenmesi kararlaştırılan bedelden, eldeki tazminat davasında davalının sorumlu tutulması doğru olmayacağından, Davacının ödediği avukatlık ücretine yönelik maddi tazminat talebinin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur..." gerekçesiyle davanın KISMEN KABULÜ ile.

100 TL (taleple bağlı kalınarak) davaya konu olayla ilgili uğramış olduğu zarara ilişkin maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınıp, davacıya verilmesine, Davacının ödediği avukatlık ücretine yönelik maddi tazminat talebinin reddine, karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; öncelikle eldeki davanın kısmi dava olarak açıldığından dolayı HMK.m.341/3 uyarınca kesinlik sınırının alacağın tamamına göre belirleneceğinden dolayı yerel mahkemece istinaf taleplerinin reddine ilişkin ek kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek istinaf başvuru dilekçelerinin kabul edilmesini talep ettiklerini, esasa ilişkin olarak da;

davacının iki tane işletmesinin bulunduğunu, BSKS'yi ikinci bir işletmenin kaydedilemediğini, davacının Karatay işletmesinde bulunan hayvan sayısı ile ürettiği süt miktarının uyumsuzluğundan dolayı davcının kendi kusuru ve hileli davranışları nedeniyle süt desteğinden faydalanamadığını, davacının işletmesini taşıdığı iddiasının da gerçek dışı olup davacının adına ikinci bir işletme açtığını, davacının iddialarının asılsız olduğunu, yerel mahkemece müvekkili lehinde olan delil ve bilirkişi raporundaki açıklamaların hiçbirini dikkate almadığını,

o tarihte yürürlükte bulunan destekleme tebliğinde açıkça müvekkili birliğe yüklenmeyen bir hususu müvekkili birliğin görevi gibi değerlendirme yaparak karar verdiğini, ilk derece mahkemesi kararının hatalı olduğunu belirterek istinaf taleplerinin kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;

Dava, davacı ile davalı birlik arasında imzalanan damızlık birliği ana sözleşme uyarınca davalı birlik üyesi olan davacının süt desteği alamaması nedeniyle uğradığı zararların giderilmesi istemine ilişkindir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5/1. maddesi uyarınca ticari davalara Asliye Ticaret mahkemesi bakmakla görevlidir. Ticari davalar, mutlak ve nispi ticari davalar olarak ikiye ayrılır. Nispi ticari davalar, TTK'nın 4/1. maddesinde belirtildiği üzere her iki tarafın da tacir olduğu ve "Ticari işletmesiyle ilgili hususlardan kaynaklanan" hukuk davalarıdır. Mutlak ticari davalar ise tarafların tacir olup olmadıklarına ve uyuşmazlığın tarafların ticari işletmeleri ile ilgili bulunup bulunmadığına bakılmaksızın, kanun gereği ticari dava sayılan uyuşmazlıklardır. Dolayısıyla TTK'nın 4/1-a ve devamı bentlerinde yazılan uyuşmazlıklar ile diğer kanunlarda ticari dava olduğu belirtilen uyuşmazlıklar, mutlak ticari davalardır.

Göreve ilişkin düzenlemeler kamu düzeninden kaynaklandığından yargılamanın her aşamasında resen dikkate alınmalıdır. Eldeki davada taraflar tacir olmadığından dava nispi ticari dava olmadığı gibi uyuşmazlık taraflar arasındaki sözleşme ilişkinsinden kaynaklandığın mutlak ticari dava dav sayılamaz. Bu halde talep ve dava hakkında görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesi değil, genel görevli Asliye Hukuk Mahkemesidir. Bu bağlamda İlk Derece Mahkemesince göreve ilişkin dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olmuştur.

Açıklanan sebeplerle; davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, esasa ilişkin istinaf itirazları incelenmeksizin İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-3 maddesi uyarınca kaldırılmasına ve dosyanın yeniden görülmesi için mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.