Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2021/334 K.2021/384

Davacı tarafından hasımsız olarak Konya Asliye ,,. Ticaret Mahkemesi'nin ../... Esas sayılı dosyası ile açılan zayi belgesi verilmesi davasında 30/06/2020 tarihinde tesis edilen davanın reddine ilişkin karara karşı davacının istinaf kanun yoluna başvurması üzerine, üye hakimin görüşleri alındıktan sonra dosya incelendiğinde;

DAVA

Davacı ilk derece mahkemesine sunduğu dava dilekçesinde özetle; ... Eğitimcilik Sağ. Yay. Tur. Tic. Ve San. A.Ş. isimli şirket yetkililerinin 06/08/2019 tarihinde değiştiğini, bahsi geçen işletmeyi 06/08/2019 tarihinde yetkili olarak aldıktan sonra ticari faaliyetine devam etmek için kararlar alınması gerektiğinden şirketin eski yetkililerinden karar defterini istediklerini, zayi olduğu gerekçesiyle defterlerin verilmediğini, defterlerin zayi olduğunu 22/08/2019 tarihinde öğrendiklerini, TTK 82/7 maddesi gereğince 2019 yılı ve geçmiş yıllara ait karar defterlerinin zayi olduğuna dair belge verilmesini dava ve talep ettikleri görülmüştür.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince; davacının beyanlarının soyut olduğu, defterlerin kaybolmasının davacının iradesi dışında elinde olmayan bir sebeple meydana gelmesinin ispatının gerektiğini, zayinin yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle meydana geldiğinin iddia ve ispat edilemediğini, zayi sebeplerinin sınırlı sayıldığını, önceki yetkililerin basiretli davranmadıklarını, defter ve belgelerin muhafazasında gerekli özenin gösterilmediği gerekçeleriyle sübuta ermeyen davanın esastan reddine dair hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı istinaf dilekçesinde özetle; dava dilekçelerini tekrarlayarak tacirin iradesi ve kusuru dışında ve de elinde olmayan nedenlerle gerçekleşen durumların tamamının zayi olma kapsamında değerlendirilebileceği, taleplerinin samimi ve inandırıcı olduğunu, karar verilmesi için tüm şartların gerçekleşmesine rağmen ret kararının haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu istinaf ederek davalarının kabulüne karar verilmesini talep ettikleri görülmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Talep; ticari defter ve kayıtların zayi olması nedeniyle 6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesine göre zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

İstinaf incelemesi HMK 355. Madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve resen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.

Türk Ticaret Kanunu'nun 82/1-a maddesinde: "Her tacir ticari defterlerini, envanterleri, açılış bilançolarını, ara bilançolarını, finansal tablolarını, yıllık faaliyet raporlarını, topluluk finansal tablolarını ve yıllık faaliyet raporlarını ve bu belgelerin anlaşılabilirliğini kolaylaştıracak çalışma talimatları ile diğer organizasyon belgelerini saklamakla yükümlüdür"

Türk Ticaret Kanunu'nun 82/7. maddesinde "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren on beş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." şeklinde düzenlenmiştir.

Türk Ticaret Kanunu'nun 82/7 maddesi uyarınca tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterlerin afet veya hırsızlık sebebiyle ziyaya uğraması halinde mahkemeden belge talep edilebileceği hususu düzenlenmiş olup, değinilen düzenleme uyarınca tacirin defter ve belgelerini özenli bir şekilde saklama yükümlülüğü bulunmaktadır. Bir başka anlatımla tacir özen yükümlülüğüne uymasına rağmen defter ve belgelerin zayi olduğunu kanıtlamak durumundadır.

Anılan madde uyarınca tacir, afet veya hırsızlık halinde mahkemeden zayi belgesi talep edebilecektir. Davacı şirketin zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden zayi belgesi talebinde bulunmadığı gibi davacının özen yükümlülüğüne uyduğu halde meydana gelen bir afet yada hırsızlık nedeniyle ticari defterinin zayi olduğunu kanıtlaması gerekmektedir.

Yukarıdaki madde metinlerinden de anlaşılacağı üzere zayi belgesinin hangi şartlarda verileceği net bir şekilde hüküm altına alınmıştır.

Dava dilekçesinde ise zayi nedeni olarak şirketin şirket yetkililerinin değiştiğini, şirketi yetkili olarak aldıklarını, eski yetkililerin defterlerin zayi olduğunu bildirerek defterlerin kendilerine verilmediğini iddia ettikleri, ilk derece mahkemesi, beyanların soyut nitelikte olduğu, davacı ve önceki yetkililerin basiretli davranmadıkları, defter ve belgelerin muhafazasında gerekli özeni göstermedikleri, sınırlı olarak sayılan zayi sebeplerinin ileri sürülmediği gerekçeleriyle davanın reddine karar verdiği,

verilen karar yukarıda özetlenen nedenlerle istinaf edilmiş ise de istinaf sebeplerinin de dava dilekçesindeki sebepler gibi soyut nitelikte olduğu, önceki şirket yetkililerinin ve sonraki şirket yetkililerinin basiretli davranmadıkları, dosyaya şirketi yetkili olarak alırken defterlerin olmadığına dair bir tutanakta dosyaya sunmadıkları, ilk derece mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu, istinaf sebeplerinin ise soyut olup maddede sayılan sebeplere dayanmadığı anlaşıldığından, davacının istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.b.1 maddesi gereğince esastan reddine ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

M.Ç