Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2022/881 K.2023/2412

2- 3- VEKİLİ : Av.

DAVA

İtirazın İptali

İSTİNAF KARARININ

KARAR TARİHİ : 04/12/2023

YAZIM TARİHİ : 06/12/2023

Taraflar arasında görülen davada Konya.. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas - ...Karar sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içerisinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten ve üye hakimin görüşleri alındıktan sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

DAVA

Davacı vekili, müvekkili bankanın Konya Büsan Sanayi Şubesi ile davalılardan ....

A.Ş. arasında genel kredi sözleşmesi imzalandığını, diğer davalılar....ve ...'ın bu sözleşmeyi müşterek ve müteselsil kefil sıfatıyla imzaladıklarını, bu sözleşmeye ilişkin kredi borçlarının ödenmemesi üzerine müvekkili tarafından hesabın kat edilerek borçlulara ihtarname gönderildiğini, kat ihtarnamesine rağmen de borcun ödenmemesi üzerine borçlular aleyhine ilamsız icra takibi başlatıldığını, davalı borçluların takibe itiraz etmesi üzerine takibin durduğunu ancak, davalıların itirazlarının haksız olduğunu ileri sürerek, davalıların Konya ..

İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı takibine yaptıkları itirazın iptali ile takibin nakdi kredilere ilişkin olarak davalılardan asıl borçlu ... A.Ş. yönünden 1.700.050,99 TL üzerinden, diğer davalı kefiller....ve ... yönünden ise, 1.698.198,82 TL üzerinden devamına, gayri nakdi kredilere ilişkin olarak da 169.100,00 TL'nin depo edilmesine ve davalıların %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalılar vekili, davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, "...Somut olayda ; davacı banka ile davalılardan ...

A.Ş. arasında 29.03.2017 tarihli genel kredi sözleşmesi imzalandığı, diğer davalıların bu sözleşmeyi müteselsil kefil sıfatıyla imzaladıkları, bu sözleşmeye dayalı olarak banka tarafından davalı asıl borçlu şirkete krediler kullandırılıp çek karneleri verildiği, davalı tarafın sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemesi üzerine, banka tarafından 15.06.2020 tarihinde kredi hesaplarının kat edilerek davalılara 17.06.2020 tarihinde kat ihtarnamesi gönderilip borcun tebliğinden itibaren 1 gün içerisinde ödenmesinin talep edildiği, kat ihtarnamesine rağmen de borcun ödenmemesi üzerine banka tarafından davalılar aleyhine Konya ..

İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyası üzerinden ilamsız icra takibi başlatıldığı, davalıların takibe borç ve ferileri yönünden yaptıkları itiraz üzerine takibin durduğu, itirazın iptali için bu davanın açıldığı, icra takibinden sonra ancak dava tarihinden önce bir kısım gayri nakdi kredilerin tazmin edilerek nakdi krediye dönüştüğü, nakdi kredilere ilişkin olarak da banka tarafından bir kısım (müşteri senetleri yoluyla) tahsilatları yapıldığı belirlenmiştir.

Konya .. İcra Müdürlüğü'nün 17.07.2020 tarihinde başlatılan ... E. sayılı icra takibine göre; bütün borçlular yönünden asıl alacak 3.082.839,71 TL., işlemiş faiz 90.513,12 TL. ve BSMV 4.525.60 TL. olmak üzere toplam 3.177.878,43 TL. üzerinden nakdi kredilere ilişkin ilamsız icra takibi başlatılıp ayrıca, gayri nakdi krediler yönünden de 224.725 TL.'nin depo edilmesinin istenildiği görülmüştür.

Dava dilekçesinde ise, dava tarihine kadar yapılan tahsilatlar ve nakde dönüşen gayri nakdi krediler değerlendirilmek ve mahsup edilmek suretiyle, davalıların itirazlarının iptali ile davalılardan ... A.Ş. yönünden asıl alacak 1.605.012,27 TL. (kefiller yönünden 1.603.160,10 TL.), işlemiş faiz 90.513,12 TL. ve BSMV 4.525,60 TL. olmak üzere toplam 1.700.050,99 TL. (kefiller yönünden 1.698.198,82 TL.) üzerinden takibin devamına, gayri nakdi kredilere ilişkin olarak da 169.100 TL.'nin depo edilmesine karar verilmesinin dava ve talep edildiği anlaşılmıştır.

Dosya kapsamına uygun görülerek hükme esas alınan bankacı bilirkişinin 13.04.2021 tarihli kök raporuna ve açıklayıcı mahiyetteki ek raporlarına göre davacı bankanın 17.07.2020 icra takip tarihi itibariyle;

a) Davalılardan asıl borçlu ... A.Ş.'den olan alacağının, 3.082.839,70 TL. ana para, 86.791.20 TL. işlemiş faiz ve 4.339.56 TL. faizin BSMV'si olmak üzere toplam 3.173.970,46 TL. olduğu,

b) Davalı kefiller....ve ...'tan olan alacağının ise, 3.080.987,54 TL. ana para, 86.791.20 TL. işlemiş faiz ve 4.339.56 TL. faizin BSMV'si olmak üzere toplam 3.172.118,30 TL. olduğu belirlenmiştir.

Yargıtay HGK’nun 22.11.2018 gün ve 2017/19-822 E. 2018/1754 K. sayılı emsal içtihadına göre, "itirazın iptali davası yukarıda açıklandığı üzere takip ile sıkı sıkıya bağlı olduğundan icra takip tarihi itibariyle belirlenen asıl alacak ve temerrüt faizi ile ferîleri, borçlunun takip tarihindeki sorumlu olduğu miktarı gösterir. Borçlunun takibe itirazından sonra yasal süresi içinde itirazın iptali davası açılması ve bu dava açılana kadar borçlu tarafından icra dosyasına ihtirazi kayıt konulmadan yapılan ödemeler veya alacaklının şahsına ya da onun gösterdiği üçüncü kişiye (kabul edilmek koşulu ile) haricen yapılan ödemelerin bulunması durumunda ise ödeme rızaen yapılmış olduğundan borçlunun bu ödemeler yönünden itirazından vazgeçtiğinin kabulü gerekmektedir.

Ödemelerin alacaktan mahsubunda ise; takip tarihinde belirlenen asıl alacak, temerrüt faizi ve ferîleri toplamından mahsubu öncelikle Borçlar Kanunu hükümleri dikkate alınarak temerrüt faizinden yapılacaktır. Bir başka deyişle, her bir ödeme tarihine kadar takip tarihinde belirlenen asıl alacağa temerrüt faizi ve ferîleri uygulanıp bulunan ve takip öncesi işleyen temerrüt faizi toplamından ödemenin düşülmesi, fazlası var ise asıl alacaktan mahsup edilerek belirlenecek olan asıl alacak miktarı bulunmalıdır. Bu uygulama her bir ödeme için ayrı ayrı yapılmak zorundadır.

Bu şekilde yapılan hesaplamaya göre son ödemeden sonra dava tarihine kadar hesaplanacak temerrüt faizi ve ferîleri ile birlikte alacaklının dava tarihindeki alacağı tespit edilmelidir. Tüm bu tespitlerden sonra mahkemece itirazın iptali davasında, itiraz üzerine icra takibi durduğundan takibin devamına dava tarihi itibariyle belirlenen miktar üzerinden imkân sağlayacak şekilde hüküm kurmak ve icra inkâr tazminatının da bu miktar gözetilerek değerlendirilmesi gereklidir."

Dosya kapsamına uygun görülerek hükme esas alınan nitelikli hesaplamalar bilirkişisinin 16.12.2021 tarihli 2. ek raporuna göre, dava tarihine kadar yapılan ödemelerin ve nakde dönüşen gayri nakdi kredilerin değerlendirilmesi sonucu, davacı bankanın 28.09.2020 dava tarihi itibariyle ;

a) Davalılardan asıl borçlu ... A.Ş.'den olan alacağının, 1.907.078,25 TL. ana para, 51.923.96 TL. işlemiş faiz ve 2.596.20 TL. faizin BSMV'si olmak üzere toplam 1.961.598,41 TL. olduğu, dava tarihinden itibaren asıl alacağın nakde dönüşen çek bedellerine ilişkin 111.250 TL.'lik kısmına %30,20, taksitli ticari kredilere ilişkin 1.499.999,96 TL.'lik kısmına %32,74 ve spot kredilere ilişkin 295.828,29 TL.'lik kısmına %29 oranında faiz işletilmesi gerektiği,

b) Davalı kefiller....ve ...'tan olan alacağının, 1.905.295,59 TL. ana para, 49.987.94 TL. işlemiş faiz ve 2.499.40 TL. faizin BSMV'si olmak üzere toplam 1.957.782,93 TL. olduğu, dava tarihinden itibaren asıl alacağın nakde dönüşen çek bedellerine ilişkin 111.250 TL.'lik kısmına %30,20, taksitli ticari kredilere ilişkin 1.499.999,96 TL.'lik kısmına %32,74 ve spot kredilere ilişkin 294.045,63 TL.'lik kısmına %29 oranında faiz işletilmesi gerektiği,

c) İcra takibinde gayri nakdi krediler yönünden 224.725 TL. depo bedeli talep edilmiş ise de, dava tarihi itibariyle depo edilmesi gereken tutarın 169.100 TL. olduğu belirlenmiştir.

Bankacı bilirkişinin kök raporu ve açıklayıcı mahiyetteki 3 ayrı ek raporu ve nitelikli hesaplamalar bilirkişisinin 16.12.2021 tarihli 2. ek raporuna göre, davacı bankanın alacağı 1.907.078,25 TL. ana para, 51.923.96 TL. işlemiş faiz ve 2.596.20 TL. faizin BSMV'si olmak üzere toplam 1.961.598,41 TL. (davalı kefiller yönünden 1.905.295,59 TL. ana para, 49.987.94 TL. işlemiş faiz ve 2.499.40 TL. faizin BSMV'si olmak üzere toplam 1.957.782,93 TL.) ise de; dava dilekçesinde asıl alacak 1.605.012,27 TL. (kefiller yönünden 1.603.160,10 TL.), işlemiş faiz 90.513,12 TL. ve BSMV 4.525,60 TL. olmak üzere toplam 1.700.050,99 TL. (kefiller yönünden 1.698.198,82 TL.) üzerinden takibin devamına karar verilmesi istenildiği görülmüş, talepten fazlaya karar verilemeyeceği sonucuna varılmıştır.

Buna göre; bilirkişi raporundaki bedellerden daha azı içeren dava dilekçesindeki asıl alacağa ilişkin bedeller ve dava dilekçesinden daha azı içeren bilirkişi raporlarındaki işlemiş faiz ve BSMV'ye ilişkin bedeller esas alınarak, gayri nakdi kredilere ilişkin olarak da depo edilmesi gereken bedelin 169.100 TL. olduğu kabul edilerek davacının davasının kısmen kabul, kısmen reddine karar vermek gerekmiştir.

Dava tarihinden sonra asıl alacağa işletilecek faizin hesabında da; nitelikli hesaplamalar bilirkişisinin 2. ek raporundaki asıl alacak tutarı ve bu alacak içerisindeki değişik kredilere (nakde dönüşen çek bedellerine, taksitli ticari kredilere ve spot kredilere) ilişkin tutarlar ile Mahkememizce hükmedilen asıl alacak, asıl borçlu şirket ve kefiller yönünden ayrı ayrı oranlanarak, hükmedilen asıl alacağın hangi kısmına, hangi kredi türü yönünden ne kadar faiz işletilmesi gerektiği asıl borçlu ve kefiller yönünden ayrı ayrı tespit edilmiştir. (örneğin;

rapora göre asıl borçlu yönünden asıl alacak 1.907.078,25 TL. ve bu alacak içerisinde nakde dönüşen çek bedellerine ilişkin 111.250 TL.'lik kısmına %30,20 faiz yürütülmesi gerekir ise, Mahkememizce hükmedilen 1.605.012,27 TL. içerisinde nakde dönüşen çek bedelleri yönünden (111.250 TL. X 1.605.012,27 TL. /1.907.078,25 TL. = ) 93.628,89 TL.lik kısmına % 30,20 faiz yürütülmesi gerekir)

Yargıtay 19. HD.nin 30/05/2018 gün ve 2016/18763 E. 2018/3099 K. sayılı emsal içtihadına göre, "Takibe konu alacak genel kredi sözleşmesinden kaynaklanmaktadır. Somut olayda alacak likit ve belirlenebilir olduğundan hüküm altına alınan alacak miktarı üzerinden davacı lehine icra inkar tazminatına hükmedilmesi gerekirken istemin reddine karar verilmesi doğru olmadığı gibi takibe konu BSMV alacağı ile ilgili olarak da istemine reddine karar verilmiş olması usul ve yasaya uygun düşmemiş, kararın bozulması gerekmiştir."

Alacağın miktarı hükmedilen nakdi kredi yönünden belirli (ve belirlenebilir) olup, yukarıda yazılı Yargıtay emsal içtihadında da belirtildiği üzere bu haliyle likit olduğundan, Yargıtay 19. HD. nin 16.10.2008 gün ve 2008/ 5336 E. 2008/ 9670 K. emsal içtihadı gereğince davalı tarafın sadece asıl alacak üzerinden değil, hükmedilen meblağ üzerinden icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar vermek gerekmiş ve Yargıtay 19. HD. nin 10.02.2005 gün ve 2004/ 8013 E. 2005/ 1022 K. sayılı emsal içtihadına göre de, dava açılmasında harçlandırılmayan icra inkar tazminatı, harç ve davacı yararına vekalet ücreti takdirinde dava değerine dahil edilmemiştir.

Yargıtay 19. HD.nin 04/04/2018 gün ve 2017/4575 E. 2018/1823 K. sayılı emsal içtihadına göre, "Mahkemece kredi sözleşmesinin tüm sayfaları dosyaya kazandırılmadan ve bu sözleşme hükümlerine göre kefillerin sözleşme gereğince ilave teminat gösterme borcu olan gayri nakdi kredi bedelinin depo edilmesi hususunda bir sorumluluk alıp almadıkları belirlenmeden gayri nakdi kredi bedelinin blokesinden kefillerin de sorumlu tutulması eksik inceleme nedeniyle yerinde görülmemiştir. Öte yandan gayri nakdi kredinin deposu yönünden maktu harç ve maktu vekalet ücreti hükmedilmesi gerektiği halde nakdi alacakla birlikte nisbi harç ve nisbi vekalet ücretine hükmedilmesi doğru görülmemiştir."

Yargıtay 19. HD.nin 20/03/2018 gün ve 2016/16494 E. 2018/1375 K. sayılı emsal içtihadına göre de, "takip depo istemine ilişkin olduğundan yargılama sırasında kredi nakde dönüşmüş olsa dahi icra inkar tazminatına karar verilemeyeceği gözetilmeden yazılı şekilde karar verilmesi isabetsizdir."

Yukarıda yazılı emsal içtihatlarda da belirtildiği üzere gayri nakdi krediler (depo talebi) yönünden, yargılama sırasında nakte dönüşse dahi icra inkar tazminatına hükmedilemeyeceği, depo talebinin maktu harç ve vekalet ücretine tabi olduğu belirlenmiş, davacı bankanın gayri nakdi kredilere ilişkin feri nitelikteki icra inkar tazminatı talebi reddedilmiş ve oluşan vicdani kanaat ile ..." davanın kısmen kabulü ile, davalılar ..., ... ve ... A.Ş.’nin, Konya ..

İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı takibine yapmış oldukları itirazın, dava tarihi olan 28/09/2020 tarihi itibariyle, nakdi krediler yönünden asıl alacak 1.605.012,27 TL, işlemiş faiz 51.923,96 TL, faizin BSMV'si 2.596,20 TL olmak üzere alacağın toplam 1.659.532,43 TL’lik kısmı yönünden (davalılardan ... ve....yönünden ise asıl alacak 1.603,160,10 TL, işlemiş faiz 49.987,94 TL,

faizin BSMV'si 2.499,40 TL olmak üzere alacağın toplam 1.655.647,44 TL.’lik kısmı yönünden) iptali ile takibin alacağın nakdi krediler yönünden ve dava tarihi itibariyle toplam 1.659.532,43 TL.'lik kısmı yönünden (davalılardan ... ve....yönünden ise alacağın toplam 1.655.647,44 TL’lik kısmı yönünden) devamına, dava tarihinden itibaren asıl alacak olan 1.605.012,27 TL’nin, nakde dönüşen çek bedelleri yönünden 93.628,89 TL'lik kısmına % 30,20, taksitli ticari krediye isabet eden 1.262.411,93 TL'lik kısmına yıllık %32,74, spot kredilere isabet eden kalan 248.971,45 TL'lik kısmına ise yıllık %29 temerrüt faizi yürütülmesine,

(davalılardan ... ve....yönünden ise dava tarihinden itibaren asıl alacak olan 1.603.160,10 TL’nin, nakde dönüşen çek bedelleri yönünden 93.608,34 TL'lik kısmına % 30,20, taksitli ticari krediye isabet eden 1.262.134,91 TL'lik kısmına yıllık %32,74, spot kredilere isabet eden kalan 247.416,85 TL'lik kısmına ise yıllık %29 temerrüt faizi yürütülmesine) davacının bütün davalılar yönünden fazlaya ilişkin taleplerinin reddine,

Nakdi kredilerin kabul edilen kısmı yönünden hükmedilen 1.659.532,43 TL alacağın, %20'si olan 331.906,49 TL icra inkar tazminatının (davalılardan ... ve ...’ın icra inkar tazminatından sorumluluğunun 331.129,49 TL. ile sınırlı olması kaydıyla) davalılardan ..., ... ve ... A.Ş.’den müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

Gayri nakdi krediler yönünden, 76 adet çek yaprağı banka sorumluluk bedeli toplamı olan 169.100 TL’nin, davacı bankada faiz getirmeyen bir hesaba davalılardan ..., ... ve ... A.Ş. tarafından müştereken ve müteselsilen depo edilmesine, çek yaprağı bedellerinin depo edilmesinden önce banka tarafından tazmin edilmesi halinde, tazmin edilen tutarın tazmin tarihinden itibaren yıllık %30,20 temerrüt faizi ve faizin %5 BSMV'si ile birlikte davalılardan ..., ... ve ... A.Ş.’den müştereken ve müteselsilen alınarak davacı bankaya verilmesine,

Davacı bankanın gayri nakdi krediler yönünden feri nitelikteki icra inkar tazminatı taleplerinin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili, bilirkişinin bütün raporlarında tespit ettiği akdi ve temerrüt faizi oranlarında takiplerinde belirtilen oranları doğruladığını, takipte borçluların tümünün takiple temerrüde düştüğü kabul edilerek temerrüt faizinin uygulanmadığını, dava açılışında da takip tarihi ile dava tarihi arasında temerrüt faizi hesaplamasının, rakamsal olarak bildirilmediğini, ancak mahkemeden takip tarihinden itibaren temerrüt faizi uygulanarak takibin devamına karar verilmesi talebinde bulunulduğunu,

bilirkişi raporlarında icra takip çıkış miktarının doğru olduğunu ve yapılan tahsilat miktarlarının da aynı olduğunu hesaplandığını ve dava tarihi itibariyle toplam banka alacağının 1.961.598,41 TL olduğu hesap edilmesine rağmen mahkemece davanın kısmen reddedildiğini, mahkemece de akdi faiz ve temerrüt faizlerinin yanlış değerlendirildiğini, nakdi ve gayrinakdi kredilerin toplamının değerlendirilmesi gerekirken mahkemece nakdi kredinin değerlendirildiğini ileri sürerek, mahkeme kararının reddedilen kısımlarının kaldırılarak bu doğrultuda karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, kredi sözleşmesinden kaynaklı alacağın tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

İstinaf incelemesi HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve re'sen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.

Mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırılmış, bilirkişinden kök ve ek raporlar alınmış, hesap bilirkişisi tarafından düzenlenen 16/12/2021 tarihli en son raporun davacı vekiline 26/12/2021 tarihinde tebliğ edildiği, anılan rapora karşı davacı vekili tarafından süresi içerinde ibraz edilen beyan ya da itiraz dilekçesi bulunmadığı, karar celsesi olan 20/4/2022 tarihli celsede, bilirkişi ek raporunun önceki raporlarının benzeri mahiyetinde olduğundan önceki raporlara yaptıkları beyanları son ek rapor yönünden de tekrarla rapordaki aleyhe olan hususları kabul etmediklerini beyan ettiği anlaşılmıştır.

Mahkemece de, bilirkişi raporu ve taleple bağlılık ilkesi uyarınca, dava dilekçesindeki talepler de nazara alınarak hesaplama yapılıp yazılı olduğu şekilde karar verilmiş olmakla, dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf istemleri nazara alındığında, davacı vekilinin istinaf istemlerinin yerinde olmadığı ve bu itibarla, HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatiyle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan Üye Üye Katip · e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır