Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2023/1179 K.2024/789

: 2- ... - T.C Kimlik No: ...

VEKİLİ

Av. ... - [

DAVALILAR : 1-

VEKİLİ : Av. ... -

: 2- ... - T.C Kimlik No: ... ...

DAVA

Menfi Tespit

İSTİNAF KARARININ

KARAR TARİHİ : 26/04/2024

YAZIM TARİHİ : 26/04/2024

Davacılar tarafından davalılar aleyhine Konya .. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile açılan menfi tespit davasında 31/05/2023 tarihinde tesis edilen karara karşı, davacıların istinaf kanun yoluna başvurmaları üzerine, üye hakimin görüşleri alındıktan sonra dosya incelendiğinde;

DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle. Konya. İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyası ile müvekkiller aleyhine kambiyo senetlerine ilişkin icra takibi başlatıldığını, başlatılan icra takibine konu 9 adet senetlerinin tamamının 23/11/2020 tanzim tarihli olduğunu, keşideci olarak müvekkillerinin isimlerinin yazdığını, lehtar kısmında davalılardan ... isminin yazılı olduğunu, yine arka kısmının tarihsiz olarak ... tarafından cirolu olup karalanan/iptal edilen cirolar olduğunu, son kısımda da diğer davalı ....

San.Tic.Ltd.Şti.'nin üzeri imzalı kaşesinin bulunduğunu, müvekkiller adına başlatılan icra takibine konu olan bu senetlerden dolayı müvekkillerinin borçlu olmadıklarını, müvekkillerinin baba oğul olup büyükbaş hayvancılık işiyle uğraştıklarını, davalılardan ...'ın veteriner hekim olup müvekkillerinin hayvanlarına da sağlık hizmeti sunduğunu, müvekkillerine 90 adet büyükbaş hayvan bulunduğunu ve satabileceğini, hayvanların cins hayvanlar olup kaçırmamaları yönünde terkinde bulunması sonucu müvekkillerinin güven ilişkisi içinde hayvanları almaya niyetlendiklerini,

...'a hayvanların bedeli olarak 200.000,00'er TL bedelli iki adet senette dahil olmak üzere icra takibine konu senetlerle birlikte toplam 11 adet seri sıralı senetler verildiğini, daha sonra edimini yerine getiren müvekkillere karşı ...'ın hayvanları getirmeyerek edimini yerine getirmediğini, senetleri de bulamadığından bahisle iade edemeyeceğini söylediğini, hayvanları teslim edemeyen ...'ın müvekkillerine iade edemeyeceği senetler için borcu yoktur yazılı, muhtar ve şahitlerin de imzası bulunan belge düzenleyerek verdiğini,

sonrasında müvekkillerinin ısrarla senetlerin iadesini istemesi üzerine ...'ın senetlerin şahsi meselesi olduğunu söylediği dava dışı ...'ye vermek zorunda kaldığını ve meseleyi çözdüğünde iade edeceğini söylediğini, davalı ....

Yemcilik Şirketinin takibe konu senetlerin muvazaalı ve karşılıksız olduğunu bilerek aldığını, bu nedenlerle de suç duyurusunda bulunulacağını, davalı şirketin sadece müvekkilleri aleyhine başlatmış olduğu icra takibi ile kötü niyetli olduğunun açık olduğunu beyanla öncelikle icra takibinin durdurulması için tedbir kararı verilmesini, müvekkillerinin icra takibinden dolayı borçlu olmadıklarının tespitini, %20'den az olmamak üzere davalıların kötüniyet tazminatına mahkum edilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... cevap dilekçesinde özetle; açılan davayı kabul ettiğini, davacılar ile büyükbaş hayvan alış verişi konusunda anlaşma yaptıklarını ancak sonrasında işlerinin yolunda gitmemesi nedeniyle hayvanları teslim edemediğini, o dönemde mali olarak sıkıştığını ve senetleri cirolayarak diğer davalı ....

Yemcilik şirketine teminat olarak verdiğini, senetleri verirken senetlerin karşılığı olmadığını, hayvanları teslim edemediğinden senet veren davacıların borçlarının olmadığını, borçlu tarafın kendisinin olduğunu bu nedenle takip yapılmamasını söylediğini, 24/03/2022 tarihinde kardeşi .....'a ait olan taşınmazı senetlere karşılık diğer davalı şirket temsilcisi ...'ye devrettiğini, ancak söz verilmesine rağmen senetlerin kendisine iade edilmediğini, sonrasında da icra takibi başlatıldığını öğrendiğini, davacı tarafın senetlerden dolayı ne kendisine ne de takip başlatan diğer davalı şirkete borçlu olmadıklarını,

açılan davayı kabul ettiğini beyan etmiştir.

Davalı ....

San.Tic.Ltd.Şti. cevap dilekçesinde özetle; öncelikle davalı ...'ın edimini yerine getirmediğini ifade ederek bedelsizlik defi ileri sürdüğünü, bedelsizlik definin senet lehtarına karşı ileri sürülebileceğini, müvekkili şirkete karşı bedelsizlik iddiasında bulunulmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, müvekkili şirket ile davalı ... arasında ticari ilişki olduğunu, müvekkilinin ...'dan alacakları olduğunu ve bu alacaklarına karşılık takibe konu senetlerin ... tarafından cirolanarak müvekkili şirkete verildiğini,

nihayetinde müvekkilinin alacağına karşılık ...'dan cirolu olarak almış olduğu senetlerin tahsili için icra takibi başlatıldığını beyanla açılan davanın reddine, davacıların %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ

İlk derece mahkemesince; "...Muhasebe hesap uzmanı bilirkişi ..... tarafından mahkememize sunulan 16/03/2023 tarihli kök ve 17/04/2023 tarihli ek raporunda tespit edildiği üzere, davalı ...

A.Ş. ile diğer Davalı ... arasında ticari ilişkinin mevcut olduğu, ... ile ilgili işlemlerin .... nolu hesapta takip edildiği, davalı şirketin ...' a 2020 yılında toplam 1.652.740,00 TL. tutarında fatura düzenlediği, 2021 yılında toplam 497.250,00 TL. tutarında fatura düzenlediği, bu faturalara karşılık toplam 2.174.250.00 TL tutarında tahsilat yapıldığı, bu tahsil edilen tutarın içindeki 2.025.000,00 TL. tutarının dava konusu senetlerin olduğu, senetlerin ödenmemesi nedeni ile cari hesaba iade yapıldığı,

bu işlemlerden şonra 2022 yılı sonunda ...'a ait cari hesabın toplam 2.064.865,00 TL. tutarında davalı ...Yemcilik A.Ş firmasına borçlu olduğu, işlemlerin ticari defterlerde muhasebe usul ve esaslarına uygun bir şekilde kayıtlı olduğu, defter kayıtlarının kendi içerisinde birbirini teyit ettiği, ilgili dönem BS formunda faturaların beyan edildiği anlaşılmıştır.

Yukarıda alıntılanan İstinaf Mahkemesi kararında ifade edildiği üzere, kambiyo senetlertinin ticari defterlere kayıt edilmesi zorunluluğu bulunmamaktadır. Kaldı ki somut olayımızda bonolar davalı şirket defterlerinde tahsilat yerine geçmek üzere kayıtlıdır. Bu noktada davacı vekilinin davalılar arasındaki ticari alışverişe ilişkin faturaların ibraz edilemediğine dair yaptığı itirazların esasa müessir olmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan davacı vekili tarafından dosyaya bildirilen ve duruşma sırasında yeminli beyanları tutanak altına alınan tanıkların beyanlarının, dava dilekçesinde ileri sürülen kötü niyet iddialarını ispatlayıcı nitelikte olmadığı kanaatine varılmıştır.

Yine davacı vekili tarafından davalı ...'ın yaptığı tapu devri ile birlikte aslında bonoların bedellerinin ödendiği ileri sürülmüş ve böylece kötü niyetli iktisap olgusu ispatlanmaya çalışılmış ise de, bu husus da davanın ispatı için yeterli görülmemiştir.

Davacı vekili yemin deliline dayanmış ise de yerleşik Yargıtay ve BAM uygulamasına göre bedelsiz senet veya kötü niyetli iktisap iddiaları taraf yemini deliliyle ispata elverişli olmadığından yemin delili hatırlatılmasına da lüzum görülmemiştir. Bu itibarla sübut bulmayan davanın davalı şirket yönünden reddi gerikmiştir.

Dava konusu icra takibinin tedbiren durdurulmadığı ve böylece İİK 72. Maddesinde belirtilen şartların oluşmadığı anlaşılmakla davacılar aleyhine tazminata hükmedilmemiş ve aşağıdaki hüküm oluşturulmuştur...." gerekçesiyle davanın davalı ... yönünden kabulü ile; dava konusu.

20.06.2021 ödeme tarihli 225.000,00 TL bedelli, 20.07.2021 ödeme tarihli 225.000,00 TL bedelli, 20.08.2021 ödeme tarihli 225.000,00 TL bedelli, 20.09.2021 ödeme tarihli 225.000,00 TL bedelli, 20.10.2021 ödeme tarihli 225.000,00 TL bedelli, 20.11.2021 ödeme tarihli 225.000,00 TL bedelli, 20.12.2021 ödeme tarihli 225.000,00 TL bedelli, 20.01.2022 ödeme tarihli 225.000,00 TL bedelli, 20.02.2022 ödeme tarihli 225.000,00 TL bedelli olmak üzere toplamda 2.025.000,00 TL bedelli 9 adet bonodan dolayı davacıların adı geçen davalıya borçlu olmadıklarının tespitine, davanın davalı ....

Yemcilik....Ltd.Şti. yönünden reddine, yasal şartları oluşmadığından davacılar aleyhine ve lehine tazminata hükmedilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı .... ....San.Tic.Ltd.Şti. açısından davanın reddi kararının hukuka aykırı olduğunu, davaya konu senetlere yapılan cirolar haksız, kötüniyetli ve muvazaalı olup, hamil tarafından bedelsiz olduğu bilinerek kötüniyetli bir şekilde icra takibine geçildiğini, her ne kadar bedelsizlik iddiası, bir kişisel defi olduğundan keşideci tarafından kural olarak ancak senet lehtarına karşı ileri sürülebilirse de borçlu, senedi bilerek kendi zararına devraldığını kanıtlamak koşuluyla hamile karşı da bedelsizlik def’ ini ileri sürebileceğini, yerel mahkemece verilen kararın gerekçesiz,

mesnetsiz ve hatalı olduğunu, gerek ...'ın cevap dilekçesi gerekse dinlenilmiş olan tanık beyanlarında da anlaşılacağı üzere davalı şirket yetkilisi ...'nün davaya konu senetlerin bedelsiz olduğunu bildiğini, davalı şirket yetkilisi bizzat senetleri devralmadan tüm anlatılanlara vakıf olmuş senetlerin bedelsiz olması nedeni ile ödenmeyeceğini öğrenmesine rağmen senetleri müvekkilleri aleyhine icra takibine geçtiğini, davalı şirket yetkilisi ... bedelsiz seneti icra takibine geçerek kötüniyetli hareket ettiğini, davalı şirket yetkilisinin senetlerin bedelsiz olduğunu bildiğini, bilerek sadece müvekkilleri aleyhinde takip başlattığını,

sözde esas borçlu davalı ... olmasına rağmen takip dışı bıraktığını, ... ile herhangi bir gerçek ticari ilişkisinin olmadığı göz önüne alınarak senedin bedelsiz olduğunu bildiğinin ve kötüniyetin varlığı ile müvekkilerin davalılara borçlu olmadığının tespiti gerektiğini, tüm dosya kapsamı ve tanık beyanları ile davalarının ispat edildiğini,

dosyada dinlenen tanık beyanlarından da anlaşılacağı üzere davalı şirket yetkilisi senedi devralırken senedin bedelsiz olduğunu bilerek ve kötüniyetli olarak devralmış olup yüksek miktarlı bu alacağın tahsil kabiliyetini artırmak için lehdar cirantaya takip başlatmak yerine doğrudan müvekkillere takip başlatıldığını, davalı şirket basiretli tacir gibi davranmayarak müvekkillerini haciz tehdidi ile yaşamak zorunda bıraktığını ve mağdur ettiğini beyanla davalı ....

Yemcilik Şirketi lehine verilen kararın istinaf incelemesi neticesinde kaldırılmasını, red nedeniyle verilen tüm vekalet ücreti ve sair yargılama giderleri ile ilgili kararın da kaldırılarak yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; menfi tespit istemine ilişkindir.

İstinaf incelemesi; Kamu düzenini ilgilendiren konularda resen, diğer yönlerden HMK'nın 355.maddesi gereğince istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Türk Medeni Kanunu'nun 6. maddesi uyarınca herkes iddiasını ispatla yükümlüdür.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 190. maddesine göre; “İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. Kanuni bir karineye dayanan taraf, sadece karinenin temelini oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altındadır. Kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı taraf, kanuni karinenin aksini ispat edebilir.” şeklindedir.

Menfi tespit davasında da anılan Yasa hükümlerindeki ispat yüküne ilişkin kuralın uygulanması gerekir. Buna göre, menfi tespit davasında ispat yükü kural olarak alacaklı olduğunu iddia eden tarafa yani davalıya düşer. Ancak davalının alacağı senede dayanıyorsa ispat yükü yer değiştirerek senetten dolayı borçlu olmadığını iddia eden davacı tarafa düşer (Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin 2017/3521 Esas 2019/1844 Karar sayılı ilamı).

Davacıların, Konya .. İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyası ile aleyhlerine kambiyo senetlerine ilişkin icra takibi başlatıldığını, baba oğul olup büyükbaş hayvancılık işiyle uğraştıklarını, davalılardan ...'ın veteriner hekim olup hayvanlarına sağlık hizmeti sunduğunu, ...'ın kendilerine 90 adet büyükbaş hayvan bulunduğunu ve satabileceğini, hayvanların cins hayvanlar olup kaçırmamaları yönünde telkinde bulunması sonucu güven ilişkisi içinde hayvanları almaya niyetlendiklerini, ...'a hayvanların bedeli olarak 200.000,00'er TL bedelli iki adet senette dahil olmak üzere icra takibine konu senetlerle birlikte toplam 11 adet seri sıralı senetler verdiklerini,

...'ın hayvanları getirmeyerek edimini yerine getirmediğini, senetleri de bulamadığından bahisle iade edemeyeceğini söylediğini, hayvanları teslim edemeyen ...'ın kendilerine iade edemeyeceği senetler için borcu yoktur yazılı, muhtar ve şahitlerin de imzası bulunan belge düzenleyerek verdiğini, sonrasında ısrarla senetlerin iadesini istemeleri üzerine ...'ın senetlerin şahsi meselesi olduğunu söylediği dava dışı ...'ye vermek zorunda kaldığını ve meseleyi çözdüğünde iade edeceğini söylediğini, davalı ....

Yemcilik Şirketinin takibe konu senetlerin muvazaalı ve karşılıksız olduğunu bilerek aldığını ve takibe koyduğunu belirterek dava konusu senetlerden dolayı borçlu olmadıklarının tespitini talep ettikleri, davalı ...'ın davayı kabul ettiği, davacı ...'ın avalist olduğu, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 01.03.2023 tarih 2022/11-221 Esas 2023/134 Karar sayılı ilamında da belirtildiği gibi şahsi def'ilerin avalist tarafından ileri sürülmesinin mümkün olmadığı,

6102 sayılı TTK'nın 778/A, 687. maddeleri uyarınca şahsi defilerin bono hamiline karşı ileri sürülemeyeceği, hamilin bonoyu iktisap ederken bile bile bono borçlusunun zararına kötü niyetli hareketi halinde şahsi defilerin kötü niyetli hamile karşı ileri sürülebileceği, dosya içindeki mevcut delillerin davalı ...

Nak.San.Tic.Ltd.Şti. kötüniyetli olduğunu ispata yeterli olmadığı, bu nedenle ilk derece mahkemesinin kararı usul ve yasaya uygun olduğu anlaşıldığından davacıların istinaf başvuru taleplerinin HMK'nın 353/1.b.1 maddesi gereğince esastan reddine ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan ... · e-imzalıdır Üye ... · e-imzalıdır Üye ... · e-imzalıdır Katip ... · e-imzalıdır