Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2023/1212 K.2024/747

Davacı tarafından davalı aleyhine Konya .. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .. esas sayılı dosyası ile açılan alacak davasında 13/06/2023 tarihinde tesis edilen davanın kabulüne ilişkin karara karşı davalının istinaf kanun yoluna başvurması üzerine üye hakimin görüşleri alındıktan sonra dosya incelendiğinde;

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili firmanın elektrik malzemeleri imalat, proje tasarlama ve pazarlama alanında ticari faaliyet gösterdiğini, müvekkili tarafından davalı firmanın talebi üzerine 28.05.2022 tarih, .... no'lu fatura ile 1000 KVA 36 kV(A Plus)Plug-İn Bushing .... Seri: .... cinsindeki trafonun 338.191,25 TL fiyatla davalıya satıldığını, faturanın resmi muhasebe kayıtlarına işlendikten sonra davalı firmaya gönderildiğini, davalının Konya ..

Noterliği'nin 02.06.2022 tarih, ... yevmiye no'lu ihtarnamesi ile müvekkili firmanın 28.05.2022 tarih, ... no'lu faturasına itiraz ettiğini, ihtarnamede;"...Müvekkil firma tarafından daha önce satılan trafonun ayıplı olması sebebiyle bu trafonun müvekkil firma tarafından telafi amaçlı verildiği, bu sebeple de müvekkil firmanın faturasına ilişkin herhangi bir borcun bulunmadığı, faturaya itiraz edildiği ..." ifade edildiğini, müvekkili tarafından cevaben Konya ..

Noterliği'nin 10.06.2022 tarih, .. yevmiye no'lu ihtarnamesinin gönderildiğini, cevabi ihtarnamede; "...Muhatap firmaya 17.12.2019 tarih, ... no'lu fatura ile satışı yapılan trafodaki ayıba ilişkin olarak müvekkil firmaya bugüne kadar bir ayıp ihbarında bulunulmadığı, ayıp ihbar sürelerinin geçtiği, satış ve teslim tarihinden başlayan trafonun garanti süresinin sona erdiği,

kaldı ki trafodaki arızanın kullanıcı hatası olması sebebiyle garanti dışı olduğu..." hususunun belirtildiğini, cevabi ihtarnamenin davalıya 10.06.2022 tarihinde e-tebligat yoluyla iletildiğini ve yasal beş günlük süreden sonra tebliğ işleminin tamamlanmasına rağmen davalı tarafın müvekkiline herhangi bir cevap vermediğini, ödeme de yapmadığını, davalının arızalı trafoyu teslimi sonrası trafonun kontrolü ve ekspertiz raporunun hazırlanması için trafoyu teslim alan üretici firma olan ....

Enerji A.Ş tarafından 26/06/2022 tarihli ekspertiz raporunda trafodaki arızanın garanti dışı olduğunun belirtildiğini, alacağının tahsili için davalı aleyhinde Konya .. İcra Müdürlüğü'nün .....

E. Sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, davalının itiraz etmesi üzerine takibin durdurulduğunu, yapılan arabuluculuk görüşmesi neticesinde de anlaşma sağlanamadığını, davalının icra takibine itirazının haksız olduğunu ileri sürerek itirazın iptali ile takibin devamına, davalı aleyhinde takibe konu miktarın %20'si oranında icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin metal işleme, trailer, lowbed alanlarında faaliyet gösteren bir şirket olduğunu, yeni yapılmakta olan üretim tesisinin ihtiyacı olan trafo için 04.10.2019 tarihinde davacı şirketten monoblok beton köşk trafo talebinde bulunulduğunu, Monoblok trafo siparişlerinde;

tüm yazılımsal ve mekanik kurulumun üretici ve bayisine ait olduğunu, görüşmeler sonucunda 22.10.2019 tarihinde davacı şirketle ürün seçimi konusunda anlaşmaya varıldığını, fakat bazı teknik detayların istişare edileceğinin şerh düşüldüğünü, trafonun 13.08.2020 tarihinde faaliyete geçirildiğini, 22.05.2022 günü bölgede meydana gelen elektrik kesintisinin akabinde trafonun hata verdiğini, trafonun tekrar çalıştırılamadığını ve üretim tesisine elektrik verilemediğini, dava dışı üretici firma olan ....

Enerji'nin 26.05.2022 tarihinde müvekkilin fabrikasına gönderdiği çalışanı vasıtasıyla incelemelerde bulunduğunu ve ekspertiz raporu tanzim edildiğini, rapordaki aleyhe hususları kabul etmemekle birlikte .... Enerji tarafından "akım koruma rölesinin ayarlı olmadığı"nın kabul edildiğini, 24.05.2022 tarihinde dava dışı üretici ....

Enerji tarafından gönderilen ekspertiz görevlisinin yazılı talimata rağmen ayarları yapılmayan akım koruma rölesinin tüm ayarlarını olay gerçekleştikten sonra yaptığını, monoblok beton köşk şeklinde sipariş edilen trafonun "akım koruma rölesinin" ayarlanması işleminin üretici veya bayisi tarafından yapması gerektiğini, meydana gelen arızanın bu ayarın yapılmaması sebebiyle oluştuğunun bilirkişi incelemesiyle de sabit olduğunu, davacının ortada bir satış sözleşmesi bulunduğu iddiasını somutlaştırması gerektiğini, ayıp ihbar sürelerinin geçtiğine ilişkin iddiayı kabul etmediklerini,

TBK ve TTK'da gizli ayıplara ilişkin bir ihbar süresi öngörülmediğini, müvekkili şirketin, 22.05.2022'de meydana gelen arızanın gizli bir ayıptan kaynaklandığını harici uzmanların tespitiyle belirlendikten sonra 02.06.2022 tarihinde ayıp ihbarını gerçekleştirdiğini, sonrasında yapılan şifahi görüşmeler neticesinde ayıba karşı tekeffül hükümlerinin uygulanması ve ürünün ayıpsız benzeri ile değiştirilmesi konusunda mutabık kalındığını, müvekkiline gönderilen fatura içeriğinin gerçeği yansıtmadığını, bu sebeple faturaya itiraz ettiklerini, raporu tanzim eden şirketin trafoyu üreten şirket olduğunu,

rapordaki aleyhe hususları kabul etmediklerini, sipariş edilen monoblok trafonun "akım koruma rölesinin ayarlanması" işleminin tamamıyla davacı firmanın sorumluluğunda olduğunu, yapılan delil tespiti incelemesinde (Konya .. Sulh Hukuk Mahkemesi ....

D.İş) tanzim olunan 05.08.2022 tarihli Bilirkişi Raporuyla "frafoya ait aşırı akım rölesi ayarlarının üretici firma tarafından yapılması gerektiği"nin tespit ve rapor olunduğunu, davacı firmanın söz konusu trafoyu sözleşmedeki şartlara uygun olarak teslim etmediğini, sözleşmeyi ifa ederken ağır şekilde kusurlu davrandığını savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince. "Somut olayda; davacı tarafından davalıya satılan ikinci trafo ücretinin ödenmediğinden bahisle, Konya ..

İcra Müdürlüğü'nün .... esas nolu dosyasında takip yapıldığı, yapılan takibe itiraz üzerine mahkememizde itirazın iptaline yönelik dava açıldığı, taraf iddiaları ve savunmaları birlikte değerlendirildiğinde, davacı tarafından davalıya teslim edilen ikinci trafonun yeni bir satış mı olduğu, yoksa daha önce davalıya teslim edilen trafonun yerine garanti kapsamında davalıya teslim edilen trafomu olduğu sorunun çözümlenmesi gerektiği, davacı tarafından davalıya teslim edilen ikinci trafo hakkında davacı tarafından yeni bir fatura kesilmesi,

davalı tarafından sunulan 07.04.2023 tarihli dilekçeden anlaşıldığı üzere, ikinci kesilen fatura nedeniyle iade faturasının kesilmediği, davacı tarafından kesilen fatura dikkate alındığında yapılan teslimin yeni bir satım nedeniyle olduğuna ilişkin mahkememizde kanaat oluştuğu, aksi bir durumun yazılı bir delille ispat edilmesi gerektiği, davalı tarafından sunulan deliller incelendiğinde bu yönde bir delilin bulunmadığı, davalı vekilince yemin deliline dayanılmadığına yönelik beyanda bulunulduğu, davalıya teslim edilen ikinci trafonun yeni bir satış olduğu,

davalı tarafından satış bedelinin ödenmediği de dikkate alınarak davacının davasının kabulüne..." gerekçesiyle;

Davacının davasının KABULÜNE; davalının Konya .. İcra Müdürlüğü'nün .... esas nolu dosyasında yapmış olduğu itirazın iptali ile takibin devamına, asıl alacağa takip tarihinden itibaren ticari faiz işletilmesine, Alacak likit olduğu anlaşılmakla asıl alacağa uygulanacak %20 icra inkar tazminatı olan 67.638,25 TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, şeklinde karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkeme hükmü gerekçesinde belirtilen iade faturası uygulamasının hukukta karşılığı olmayan muhasebesel bir uygulama olduğunu, davacı tarafın müvekkiline 28.05.2022 tarihli ..... numaralı 338.191,25 TL bedelli fatura düzenlediğini, müvekkilinin bu faturayı ticari defterine kaydetmediğini, iade faturası düzenleyebilmek için karşı tarafın düzenlemiş olduğu faturayı;

müvekkilinin ticari defterlerine kaydetmiş olması gerektiğini, fatura düzenlenmesinin ve tebliğinin tek başına sözleşmenin bulunduğunu kanıtlamayacağını, davacı tarafından keşide edilen faturaya 02.06.2022 tarihinde itiraz edildiğini ve bu itirazın aynı gün davacının elektronik tebligat adresine tebliğ edildiğini, ilk derece mahkemesinin ise bu durumu görmezden geldiğini ve kararında bu hususa hiç değinmediğini, iade faturasının kesilmemiş olmasını gerekçe göstererek davayı kabul ettiğini, muhasebe işlemleri açısından ticari deftere işlenmeyen bir fatura hakkında zaten iade faturası düzenlenmeyeceğini,

07.04.2023 tarihli dilekçede ve duruşmada belirttikleri muhasebe konusunda uzman bilirkişi tayin talebinin görmezden gelindiğini, taraflar arasında satış sözleşmesi olduğunu iddia eden davacının bu iddiasını öncelikle ispat etmesi gerektiğini, dosyada "satış sözleşmesi" ilişkisini gösteren herhangi bir delil bulunmadığını, davacının satış sözleşmesi sonucu mal teslim edildiğini kesin delillerle ispat edemediğini, HMK m.200 gereği davacı tarafın akdi bir ilişki olduğunu yazılı delillerle ispatlaması gerektiğini,

sözleşmesel ilişkinin varlığının ispatı için yeminin davacı tarafa hatırlatması gerekirken ısrarla taraflarına yemin delilinin hatırlatmasının doğru olmadığını, davacı tarafın sunduğu faturanın delil başlangıcı mahiyetinin bulunmadığını, duruşma esnasında faturanın mahiyetinin sehven yanlış olarak belirtildiğini, karşı tarafın sözleşmesel ilişkinin ispatı noktasında tanık dinletmesine muvafakatleri bulunmadığını, ayıp defi ileri sürmelerine ve bu konuda delil tespiti kurumuna başvurmalarına rağmen (Konya ..

Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... D.İş sayılı dosyası) ayıba ilişkin herhangi bir belirleme yapılmamasının hukuki dinlenilme haklarını açık bir şekilde ihlal ettiğini belirterek; ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; itirazın iptali talebine ilişkindir. İstinaf incelemesi HMK 355. maddesi gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve resen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır. Davacı taraf, icra takibinin dayanağı olarak gösterilen faturada belirtilen trafo bedelinin ödenmediğini ileri sürerek itirazın iptalini talep etmekte, davalı taraf ise davacı tarafça teslim edilen trafonun daha önce davacıdan satın alınan trafonun ayıplı olması nedeniyle misli ile değişim kapsamında kendilerine teslim edildiğini, bu nedenle trafo satışında kaynaklanan bir borcun olmadığını savunarak davanın reddini talep etmektedir.

Türk Ticaret Kanunu'nun 23 üncü maddesinin 1 inci fıkrasında. "Bu maddedeki özel hükümler saklı kalmak şartıyla, tacirler arasındaki satış ve mal değişimlerinde de Türk Borçlar Kanununun satış sözleşmesi ile mal değişim sözleşmesine ilişkin hükümleri uygulanır." düzenlemesi bulunmaktadır.

Türk Borçlar Kanunu'nun 219 uncu maddesinde ise; satıcının satılanda var olan ayıpları bilmese bile ayıptan sorumlu olduğu belirtilmiş, 227 inci maddesinde ise satılanın ayıplı olması halinde alıcının sözleşmeden dönme, ayıp oranında indirim, ücretsiz onarım veya misliyle değişim haklarından birini kullanabileceği belirtilmiştir.

Dava konusu somut olayda dosyada mevcut bilgi ve belgelere göre davacı tarafça davalıya satılan trafonun 22/05/2022 tarihinde arızalandığı anlaşılmakta olup üretici firma olan .... Enerji A.Ş tarafından hazırlanan ekspertiz formunda trafonun 24/05/2022 tarihinde ....

Enerji A.Ş'ye gönderildiği, Ekspertiz formunda trafonun garanti dışı olduğunun belirtildiği, davacı tarafça davalıya verilen trafo ile ilgili olarak 28/05/2022 tarihli faturanın düzenlendiği, davalı tarafın söz konusu faturaya Konya. Noterliği'nin 02/06/2022 tarihli ihtarnamesi trafonun malın daha önce satın alınan trafonun ayıplı çıkması nedeniyle telafi maksatlı verildiği gerekçesiyle ile itiraz ettiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece davacı tarafından davalıya daha önceden satılan trafonun ayıplı olması ve davalının süresi içerisinde ayıp ihbarında bulunması halinde davalının trafonun misliyle değiştirilmesini talep etme hakkının bulunduğu gözetilerek;

davacı tarafça davalıya satılan trafonun halen kimin elinde olduğu taraflardan sorularak trafonun ayıplı olup olmadığının bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle tespiti ve davalı tarafın süresinde ayıp ihbarında bulunup bulunmadığının değerledirilmesinden sonra oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken davalı tarafça itiraz edilerek kabul edilmeyen fatura nedeniyle iade faturası düzenlemesi zorunluluğu bulunduğu yönündeki hatalı gerekçe ile yazılı şekilde davanın kabulüne karar verilmesi doğru olmamıştır.

Bu nedenle davalının istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının HMK 353/1-a.6 maddesi gereğince kaldırılmasına, dava dosyasının ilk derece mahkemesine gönderilmesine ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan · e-imzalıdır · Üye · e-imzalıdır · Üye · e-imzalıdır · Katip · e-imzalıdır