Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2023/150 K.2024/430

Davacı tarafından davalı aleyhine Konya.. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile açılan alacak davasında 13/12/2022 tarihinde tesis edilen karara karşı davacının istinaf kanun yoluna başvurması üzerine, üye hakimin görüşleri alındıktan sonra dosya incelendiğinde;

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin elektrik piyasasında lisanssız elektrik üretimine ilişkin yönetmelik çerçevesinde Karaman İli Merkez İlçesi...

Köyü ... nolu Parselde 500 KW gücünde lisanssız güneş enerjisi santrali kurmak için gerekli bütün proje ve belgeleri eksiksiz tamamlayarak 30/10/2015, 29/12/2015 ve 29702/2016 tarihlerinde müracaatta bulunduğunu; ancak davalı tarafın hukuka aykırı olarak bu başvuruları reddettiğini; müvekkili şirketin ilk başvurusunun reddi kararına karşı 27/10/2016 tarihinde yazılı olarak davalı tarafa itiraz ettiğini; davalı tarafın ise müvekkilinin üretim tesisi ile şebeke arasındaki mesafenin 5 kilometreden fazla olması nedeniyle başvurularının olumsuz neticelendirildiğini bildirdiğini;

müvekkil şirketin eksiksiz evraklarla yaptığı üç başvurunun da mevzuata aykırı olarak reddedildiğini; müvekkilinin başvurularında TEİAŞ'a ait Karaman OSB Trafo Merkezinde kapasitenin var olduğunun tarafların kabulünde olduğunu; yönetmeliğin 6. maddesinde hangi gerekçelerle bağlantı başvurusu taleplerinin reddedileceğinin belirtildiğini; tesis ile şebeke arasındaki mesafenin 5 kilometreden fazla olmasının bunlar arasında olmadığını; bu nedenlerle müvekkil şirketin Karaman İli ...

Köyü ...

Parsel sayılı taşınmaz üzerinde kuracağı 500 KW gücündeki lisanssız GES santrali için yaptığı 30/10/2015, 29/12/2015 ve 29/02/2016 tarihli başvurularının davalı tarafça reddinin haksızlığının tespitine, müvekkilinin bağlantı başvurusunun kabulü ile çağrı belgesi verilmesine, verilecek çağrı belgesi ve santral yapım süresi de nazara alınarak müvekkilinin kar kaybı, üretim maliyetleri düzeyindeki artışın döviz cinsinden olması ve maliyetlerdeki aşırı artıştan kaynaklı zararı için şimdilik 10.000,00 TL.'nin haksız işlem tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline;

çağrı belgesi verilmesine hükmedilmesi halinde 31/12/2017 tarihine kadar geçici kabulü yapılacak tesislerin dağıtım sistemi kulanım bedellerinin indirimli uygulanması mümkün iken bu tarihten sonra geçici kabulü yapılacak tesislerin bu indirimden yararlanması mümkün olmadığından müvekkilinin de 2017 yılının sonuna kadar tesisi bitirmesi imkansız olduğundan, dağıtım sistemi kullanımı bedelini alacak olan davalının başvuru esnasındaki mevzuat ve kurul kararları çerçevesinde indirimli tahsil etmesine;

çağrı belgesi verilmesi taleplerinin imkansızlık sebebiyle reddi halinde davanın haksız eylemi sonucu müvekkilinin üretim tesisi yapması imkansız hale geldiğinden kar kaybının ve zararının şimdilik 10.000 TL.'sinin haksız işlem tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dağıtım şirketlerinin özelleştirilmesine dair ihale sonrasında Türkiye Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı ile .... ve Perakende Satış Hizmetleri A.Ş. arasında yapılan 30/10/2009 tarihli sözleşme uyarınca TEDAŞ'a ait olan MEDAŞ'ın tüm hisselerinin.

Satış Hizmetleri A.Ş. 'ye satıldığını ve bu şekilde müvekkili şirketin özelleştirildiğini; yapılan sözleşme ile şirketin faaliyet gösterdiği bölgede bulunan dağıtım sistemi, dağıtım tesisi ve bu tesislerin işletilebilmesi için zorunlu olan taşınır taşınmaz malların işletim hakkının müvekkili şirkete bırakıldığını, ancak hat, tesis, taşınır ve taşınmazların mülkiyeti korunarak açıkça TEDAŞ'a ait kalacağının hükme bağlandığını; müvekkili şirketin davaya konu hat ve tesislerin işleteni olduğunu, mülkiyetin kamu tüzel kişisi olan TEDAŞ'a ait olduğunu;

malik olan TEDAŞ'ın 15 yıl hat ve tesislerde herhangi bir yenileme ve tadilat yapmayacağının belirlendiğini; hat ve tesislere verilecek her zararın kamu malına verilmiş olacağını; bu nedenle başta müvekkili şirket olmak üzere herkesin bu hat ve tesisleri korumak, özenle kullanmak, bunlara zarar verebilecek veya kullanım ömürlerini kısaltacak işlemlerden kaçınmak zorunda olduğunu.

GES dahil alternatif enerji kaynaklarından elde edilen enerjinin bu hatlara bağlanması sağlanırken bu gerçeğin göz önünde bulundurulması gerektiğini; müvekkilinin vermiş olduğu hizmetin aynı zamanda toplumsal bir hizmet olduğunu; bu nedenle hizmetin niteliği gereği sürekli, kesintisiz ve ve düzenli olarak bu hizmeti sunmak zorunda olduğunu; diğer taraftan enerji pazarlama şirketlerine karşı da enerji sağlama ve ulaştırma sorumluluğu bulunduğunu; müvekkili şirketin aynı zamanda kar amacı güden bir şirket olması nedeniyle alacağı kararlarda da basiretli bir tacir olarak hareket etmek zorunda olduğunu;

davaya konu GES dahil alternatif enerji üretimi başvurularının Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine ilişkin Yönetmeliğin Uygulanmasına İlişkin Tebliğ'in 8/4 maddesi hükmü uyarınca, müvekkili şirket dahil dağıtım şirketleri tarafından kurulacak komisyonlarca değerlerdirilerek karara bağlandığını; alınan kararlarda bağlanabilirlik oranı, bağlantı hattının kesiti, hat kapasitesi, bağlantı hattının gerilimi, gerilim değişikliği, santralin şebekeye olan mesafesi, kapasitesi, maximum-minimum yük ve üretim analizi gibi kriterlerin göz önüne alındığını; davacı şirketin başvurusunun da bu kriterler dikkate alınarak değerlendirildiğini;

müvekkili şirketin başvurucular arasında adaletli davrandığını; ancak davacının başvurusuna konu bölgedeki hatların büyük bir kısmının ekte sundukları CBS görüntülerinde siyah renkle gösterilen swallow iletkenlerin bulunduğu hatlar olduğunu; bunların kısa devre direncinin çok düşük olduğunu. TEİAŞ tarafından hesaplanan kısa devre arıza akım limiti olan 16 KA şartını sağlamadığını; bu nedenle bunlara bağlantı yapılamayacağını.

GES vb. üretim tesislerinden elde edilen enerjinin bu iletkenlere bağlanması halinde tekrarlayan kısa devrelerin oluşma ihtimalinin çok yüksek olduğunu; aynı zamanda bu hatların on yıllardır kullanılan yıpranmış hatlar olduğunu; tam kapasiteyle kullanılmalarının bu hatların ömrünü kısaltacağını ve arızlara neden olacağını; bu durumun da kamuya ait hatların zarar görmesine, ömürlerinin kısalmasına ve müvekkili şirketin de zarar etmesine neden olacağını; bu nedenle hat kapasitelerinin % 70-80 oranında kullanılmasının kararlaştırıldığını;

iletim esnasında oluşacak kayıpların önlenmesi ve diğer teknik nedenlerle bağlantı yapılan noktanın trafo merkezine kuş uçuşu 5 km.'den uzak olmaması gerektiğini; bu mesafenin 5 km.'yi aşması halinden kayıpların ciddi oranda arttığını ve bunun da kamunun zararına neden olduğunu; davacının ilk başvuru tarihinin 30/10/2015 olduğunu; "dağıtım sistemine bağlanabilecek teknik yönden uygun bir dağıtım hattı bulunmaması nedeniyle" talebi reddedildiği halde ısrarla aynı noktadan başvuru yaptığını; ilk başvuru tarihi itibariyle dava açma süresinin başlamış olması nedeniyle eldeki davanın süresinde açıldığının kabul edilemeyeceğini;

davacının henüz yatırım bile yapmadığı, kurmadığı tesis için tazm,inat talep emesinin mümkün olmadığını beyanla davacının davasının ve tedbir talebinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "....Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelik Hükümleri gereğince Lisanssız Güneş Enerjisi Üretimi yapılmasına ilişkin düzenlemenin amacının üretim yapan gerçek ve tüzel kişilerin kendi ihtiyaçlarını karşılamak için üretim yapmaları esasına dayalı olduğu, bu sebeple yenilebilir enerji kaynaklarından elektrik enerjisi üreten gerçek veya tüzel kişilerin ihtiyaçları üzerinde ürettikleri elektrik enerjisini sisteme vermelerinin mümkün olduğu, bu çerçevede yapılacak başvuruların hukuki ve teknik şartlara bağlandığı,

sistem kullanımı açısından başvuruların birbirinden bağımsız olarak değerlendirileceği, lisanssız üretim tesislerinin teknik özelliklerine ve bağlantı noktası itibarıyla dağıtım sisteminin mevcut kapasitesine göre üretim tesisini OG veya AG seviyesinden dağıtım sistemine bağlanabileceği, teknik değerlendirmenin kurulması planlanan tesisin ölçme ve koruma sistemi açısından bağlantı noktası itibariyle iletim ve dağıtım şebekesindeki kısıtlar dikkate alınarak tamamlanacağı,

düzenleyici ve denetleyici kurum olan EPDK tarafından 23/03/2016 tarihinde yapılan değişiklik ile aynı zamanda bağlantı noktalarının tespiti hususunda mesafe kriteri de getirildiği, aksinin kabulü ile düzenleyici ve denetleyici kurum tarafından herhangi bir kısıt getirilmemesinin kabulü halinde davacı gibi şirketlerin sınırsız sayıda yapabileceği her başvurunun dikkate alınarak sözleşme yapılması ve kurulacak her santralin sisteme bağlantısına izin verilmesi gibi bir durum ortaya çıkacağı,

bu durumun ise mevcut hat kapasitesinin yetersiz kaldığı hallerde enerjinin dağıtım ve iletimi ile ilgili olan kurumlara kapasite oluşturabilmesi için yüksek miktarlarda ek külfet ve maliyet oluşturacağı gibi dağıtım ve iletim ile ilgili olan kurumların sözleşme yapma/yapmama hürriyetini de ortadan kaldıracağı, bu çerçevede somut olayımız değerlendirildiğinde davacının 30/08/2015, 29/12/2015 ve 29/02/2016 Tarihlerinde 500 KW(0,5 MW) kapasite ile Lisansız Güneş Enerji Santrali kurmak amacıyla davalı kuruma müracaatta bulunduğu, yapılan başvuruya ilişkin bağlantı noktasının.....de söz konusu olduğu,

söz konusu tarihlerde bağlantı noktalarındaki kapasitelerin 343 KW(0,343 MW), 293 KW(0,293 MW) ve 173 KW(0,173 MW) olduğu, dolayısıyla davacının müracaat tarihleri itibariyle kapasitenin yeterli olmadığı, davacının başvurusunun kabulü adına davalı kurumun plan ve programlamasında yer almayan yüksek miktarlarda ek külfet ve maliyet oluşturacak biçimde hat kapasitesini artırması yönünde bir yükümlülük de yüklenemeyeceği bu sebeple davalı kurum tarafından başvurunun reddine yönelik işlemlerin ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde hukuka uygun olduğu,

davacının davalının kusurundan kaynaklanan herhangi bir maddi zararı olmadığı anlaşılmakla davasının reddine karar verilerek Mahkememizde oluşan vicdani kanaatin tezahürü olarak aşağıdaki hüküm tesis edilmiştir." gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesinden TEİAŞ genel müdürlüğüne müzekkere yazılmasını ve söz konusu başvuru tarihinde Karaman OSB TM'nin Teiaş kapasitesinde GES kurulumu için boşluk olup olmadığnıın sorulduğunu ve dönem ki boş kapasitenin varlığı ile ilgili başvuruda bulunduklarını, TEİAŞ Genel Müdürlüğü başvuru tarihinde Mülga elektrik piyasasında lisanssız elektrik üretimine ilişkin yönetmelik kapsamında Karaman OSB TM'de başvuru tarihinde Meram EDAŞ için ilan edilen kapasite 25,1MW olduğunu,

tahsis edilen kapasitenin hangi başvuru sahiplerine verileceği dava konusunun geçtiği dönem itibariyle Meram EDAŞ'ın sorumluluğunda olduğunu belirtmiş ve söz konusu karışıklığa bir açıklık getirdiğini, ki başvuru haksız yere reddedildiğini ve yapılan usulsüzlük derhal giderilmesi gerektiğini, yine davalı şirket davaya cevaplarında tesis ile şebeke arasındaki mesafenin 5 km'den fazla olduğu gerekçesi ile başvuruyu reddettiklerini belirttiklerini,

akabinde ilk bilirkişi incelemesinden sonra bilirkişilere ilk reddetme gerekçelerinin tesis ve şebeke arasında 5 km'den fazla olması iken aslında mevcut kapasitelerinin yeterli olmadığını bunu ise dava açıldıktan- davaya cevap verdikten sonra gördüklerini belirterek davanın kapasite yokluğundan reddini talep ettiğini ancak davalı usul kuralları gereği iddia ve savunmasını değiştirip genişletemeyeceğini, bütün bilirkişiler 22 MW lık kapasitesinin Eylül 2015 te 25 MW'a çıktığı hususunda hem fikir olduğunu, o halde Nisan 2015'te davalı şirketin 24,6 MW lık kapasiteyi kullandıramayacağını rahatlıkla söyleyebileceklerini,

zira ilan edilmemiş kapasitenin önceden kullandırılamayacağını, müvekkili başvurusu ile ilgili olarak aşağıdaki hususlar sabit olduğunu; kapasite olmasına rağmen başvurularının reddi gerekçesi olarak 09.11.2016 tarih,65284 sayılı cevabi yazıda belirtilen 5-km sınırı mevzuatta olmadığını, müvekkilinin bağlantı noktalarının davalı tarafın hukuka aykırı olarak belirttiği kuş uçuşu 5 km lik mesafeyi aşan bir mesafesi olmadığını, müvekkilinin trafosu ile bağlantı noktası arasındaki mesafe kuş uçuşu 4.636,13-m ve fiili projelendirme olarak 4.832 m olduğunu,.....

San ve Tic AŞ’nin başvurusu müvekkilinin başvurusundan önce onaylandığını, müvekkilinin bu şirketin bağlantı hattına bağlantı yapabileceği düşünüldüğünde müvekkilinin tesisi ile ...

Enerji’nin şebekesi arasındaki mesafe 1,5-km olduğunu bu nedenlerle başvuru tarihinde yeterli kapasitenin mevcut olduğu ve müvekkilin davalı şirkette hukuki dayanak ve geçerli sebepten yoksun olarak başvurusunu reddettiğinin sabit olduğunu beyanla ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılarak davalarının kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; Lisanssız Güneş Enerjisi Santrali Bağlantı Başvurusunun reddine ilişkin işlemin iptali ile maddi tazminat istemine ilişkindir.

İstinaf incelemesi HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve resen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.

Davacı tarafça lisansız GES kurmak amacıyla davalı şirkete 30.10.2015, 29.12.2015 ve 29.02.2016 tarihlerinde müracaat edildiği, 30.10.2015 tarihli müracaatın, "Bağlantı Sistemine bağlanabilecek teknik yönden uygun bir dağıtım hattı bulunmamasından dolayı", 29.12.2015 tarihli müracaatın "Bağlantı Sistemine bağlanabilecek teknik yönden uygun bir dağıtım hattı bulunmamasından ve TEİAŞ TM kapasitesinden dolayı", 29.02.2016 tarihli müracaatın "TEİAŞ TM kapasitesinden dolayı" olumsuz sonuçlandığı görülmüştür.

02/10/2013 tarihli resmi gazetede yayınlanan ve dava devam ederken 12/05/2019 tarihinden yürürlükten kalkan ancak somut uyuşmazlıkta uygulanması gereken Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmeliğin Uygulanmasına Dair Tebliğ'in 6/15. Maddesine göre.

"TEİAŞ; bu Tebliğin yayımı tarihinden itibaren Yönetmelik ve bu Tebliğ kapsamında kurulacak kurulu gücü 1000 kWe’a kadar olan kojenerasyon tesisleri, 1000 kWe’a kadar olan yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisleri ve mikro kojenerasyon tesisleri için, Yönetmelikte belirlenen 2 MW bağlantı kapasitesi hariç, üretim tesislerinin bağlanacağı TEİAŞ’a ait her bir trafo merkezi için toplam bağlanabilir üretim tesisi gücünü belirleyerek ilgili dağıtım şirketi veya OSB dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiye bildirir.

Kurulu gücü 1000 kWe’tan büyük olan kojenerasyon tesisleri ve 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (ç), (f) ve (g) bentleri kapsamında kurulacak üretim tesisleri için nihai karar, arıza akım limiti konusunda TEİAŞ’tan alınacak görüş sonucunda başvuru sahibine yazılı olarak bildirilir." hükmünün düzenlendiği, ilgili yönetmelik hükmüne göre uyuşmazlık konusu davacının başvuru tarihleri itibariyle Karaman OSB için belirlenen kapasitenin 25 MW ile sınırlı olduğu anlaşılmıştır.

Mahkemece ilk alınan 3 kişilik bilirkişi kurulu raporunda, davacının talebinin 500 KW olduğu, 2015 Ekim, Aralık ve 2016 Şubat ayı itibariyle Karaman OSB TM'de tahsis edilen 25 MW güç çerçevesinde davacının 500 KW talebini karşılayacak düzeyde bir boş kapasite olmadığı, davacının Ekim 2015 ayına ilişkin müracaatının red gerekçesi mevzuata uygun olmasa da müracaat tarihi itibariyle Karaman OSB için tahsis edilen 25 MW güç çerçevesinde davacının talebine konu 500 KW boş güç olmaması karşısında Ekim 2015 müracaatı dahil her üç başvurunun reddedilmiş olmasının mevzuata uygun olduğu bildirilmiştir.

Daha sonra başka bir 3 kişilik bilirkişi kurulundan alınan bilirkişi kurulu raporunda da davacının her üç başvurusunun da reddedilmiş olmasının mevzuata uygun olduğu bildirilmiştir.

Davacının başvuru tarihlerinde ilgili trafo merkezinde yeterli kapasite bulunmadığı sabit olup, 02/10/2013 tarihli resmi gazetede yayınlanan ve dava devam ederken 12/05/2019 tarihinden yürürlükten kalkan ancak somut uyuşmazlıkta uygulanması gereken Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmeliğin Uygulanmasına Dair Tebliğde, lisansız GES başvurusunda uyulması gerekli şartlar düzenlenmiş olup, kapasite yetersizliği başvurunun kabul edilmeme şartlarından biri olarak tespit edilmiştir.

Her ne kadar davacının ilk başvurusunun reddine dair davalı şirketin gerekçesi yerinde değil ise de, her üç başvuru tarihinde de trafo merkezinde yeterli kapasitenin bulunmadığı, bu nedenle ilk derece mahkemesince kapasite yetersizliği dikkate alınarak davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik olmadığı anlaşıldığından davacının istinaf başvuru talebinin HMK'nın 353/1.b.1. maddesi gereğince esastan reddine ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan. · e-imzalıdır Üye . · e-imzalıdır Üye . · e-imzalıdır Katip . · e-imzalıdır