Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2023/1729 K.2024/693

Davacı tarafından davalı aleyhine Konya .. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin... esas sayılı dosyası ile açılan itirazın iptali davasında 17/10/2023 tarihinde tesis edilen davanın reddine ilişkin karara karşı davacının istinaf kanun yoluna başvurması üzerine üye hakimin görüşleri alındıktan sonra dosya incelendiğinde;

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı aleyhine Konya .. İcra Müdürlüğü’nün ...

Esas sayılı dosyası ile başlatılan takibe davalı tarafça itiraz edildiğini, alacaklı konumunda olan davacı müvekkil şirket ile davalı arasındaki ticari ilişki neticesinde davacı şirket tarafından fatura kesildiğini, bu ticari ilişkiye dair gerekli verilerin faturalarda mevcut olup müvekkili şirketin ticari defterleri incelendiğinde de açıkça anlaşılabileceğini, ticari işlem neticesinde davalının borcunu ödemediğini, bunun üzerine, Konya .. İcra Müdürlüğü’nün ....

Esas sayılı dosyası takip başlatıldığını, davalının takibe haksız ve kötü niyetli olarak itiraz etmesi üzerine takibin durduğunu belirterek, davalının itirazının iptaline ve takibin devamına, %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının iddia ettiği hususların hiç birini kabul etmediklerini, davacının tüm taleplerinin zamanaşımına uğradığını, faize itiraz ettiklerini, davacı şirket ile davalı şirket arasında beton alım satım konusunda bir ticari ilişki olduğunu, taraflar, davalı şirketçe henüz teslimat başlamadan ücreti peşin olarak ödenen betonun davalı şirketin Hotamış bölgesindeki silonun inşaatın başlamasıyla muhtelif zamanlarda döküleceği konusunda anlaştıklarını,

davalı 750 m³ betonun tamamını teslim almadan malın tamamının bedelini eksiksiz bir biçimde ödemesine rağmen davacı tarafından betonun teslim edildiği tarihlerdeki fiyatları üzerinden kötüniyetli olarak fiyat farkı faturası kesildiğini, davacı şirketin, davalıdan herhangi bir alacağının olmadığını, davacının davasının reddine, %20’den az olmamak üzere tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince "... Somut olayda; davalı tarafça düzenlenen faturaya bağlı iş nedeniyle ödeme yapılmadığından bahisle, Konya .. İcra Müdürlüğü’nün.... Esas sayılı dosyasında takip yapıldığı, yapılan takibe itiraz üzerine mahkememizde itirazın iptali davası açıldığı, mahkememizce davacının alacağının tespiti amacıyla, davacı ve davalının ticari defterlerinin incelemesinin bilirkişi marifetiyle yaptırıldığı, alınan bilirkişi raporuna göre; davacı şirketin 2020-2021 ve 2022 yılı ticari defter kayıtlarına göre, davacının

davalıdan takip tarihi itibariyle 806.821,40 TL asıl alacağı olduğu, davalının ticari defter kayıtlarına göre davacıya takip tarihi itibariyle borcu olmadığı,

tarafların ticari defterlerinde cari hesap ilişkisi olduğu, yönünde tespitte bulunulduğu, bilirkişi raporundan anlaşılacağı üzere tarafların ticari defterlerinin bir birini doğrulamadığı, her ne kadar bilirkişi raporunda davalının ticari defterinde kayıtlı olmayan faturanın 800,00 TL

olduğu, denilmiş ise de, taraflar arasında cari hesap ilişkisi bulunması nedeniyle ve davalının ticari defterlerine göre borç bulunmadığına yönelik kayıt bulunması nedeniyle, davacı ve davalı tarafın ticari defterlerinin iddiaları ispatlar mahiyette delil olmadığına karar verilmiş, davacının başka bir delil ile de davasını ispatlayamadığı kanaatine varılmakla, davacının davasının reddine karar verilmiş..." gerekçesiyle davanın reddine, davalının tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava dilekçesindeki beyanlarını tekrar ederek, mahkeme tarafından davalı taraf defterleri delil olarak kabul edilmekte fakat usulüne uygun şekilde tutulan müvekkili şirket defter ve kayıtlarının yok sayılmakta olduğunu, ortada faturalar söz konusu olduğunu, Yargıtay uygulaması ve doktrinde ifade edildiği üzere faturanın akdin ifasını gösteren bir belge niteliğinde olduğunu ve faturaya dayalı bir borcun varlığının her şeyden önce muteber bir temel borç ilişkisinin varlığı şartına bağlı olduğunu,

davalı tarafın beyanlarıyla da sabit olduğu üzere davacı müvekkil şirket ve davalı arasında temel bir borç ilişkisinin söz konusu olduğunu, bu nedenle faturada yazılı bedeller ve davalı tarafça faturaya herhangi bir itiraz yada iade fatura dahi de olmadığı düşünüldüğünde taraflar arasında yazılı bir sözleşme olmasa bile teamül haline geldiğinin açık olduğunu, taraflar arasında var olan ve her iki tarafça da kabul edilen hukuki/ticari ilişkinin verilen karar ile yok sayıldığını, müvekkilinin usulüne uygun olarak mal teslimi gerçekleştirmiş ve faturasını düzenleyerek tebliğ etmiş olduğunu,

davalının yaptığı itirazların haksız ve mesnetsiz olduğunu belirterek istinaf talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; itirazın iptali istemine ilişkindir.

İstinaf incelemesi HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve resen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.

Taraflar arasında, 01.11.2020 tarihi itibariyle başlayan hazır beton satışına ilişkin ticari ilişki bulunduğu, davacı tarafça Konya .. İcra Müdürlüğü'nün .... E. Sayılı dosyası ile 116.820,00 TL bedelli (02.07.2022 tarihli), 107.970,00 TL bedelli (06.07.2022 tarihli) ve 261.283,10 TL bedelli (30.06.2022 tarihli) faturalardan kaynaklı bakiye alacak için toplam 403.340,70 TL alacak yönünden ilamsız icra takibi başlatıldığı, borçlunun itirazı üzerine, itirazın iptali istemli eldeki davanın açıldığı, mahkemece yazılı şekilde karar verildiği görülmüştür.

Taraflar arasında satımdan kaynaklı olarak 01.11.2020 - 01.08.2022 tarihleri arasında ticari ilişki bulunduğu ve açık hesap usulü çalışıldığı ancak davacının icra takibinde yukarıda belirtilen faturalar yönünden alacak talebinde bulunduğu anlaşılmıştır.

Mahkemece tarafların ticari defterleri üzerinden inceleme yapılmak suretiyle mali müşavir bilirkişiden alınan 23.08.2023 tarihli bilirkişi raporunda, takibe konu faturaların davalı ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, davalı tarafından, davacıya 29.06.2022 tarihli 275.584,70 TL miktarlı, 08.07.2022 tarihli 403.480,70 TL miktarlı ve 21.07.2022 tarihli 403.480,70 miktarlı iade faturası kesildiği, iade faturalarından 29.06.2022 tarihli 275.584,70 TL miktarlı iade faturasının davacı defterlerinde kayıtlı olduğu diğer iki iade faturasının ise kayıtlı olmadığı,

davacının ticari defterlerine göre davacının davalıdan 806.821,40 TL alacaklı, davalının ticari defterlerine göre ise davalının davacıya borcunun bulunmadığı tespitlerinin yer aldığı, görülmüş olup; mahkemece davacının alacağını ispatlayamadığından bahisle davanın reddine karar verilmiştir.

İspat yükü ile ilgili genel kuralı düzenleyen TMK’nın 6. maddesine göre; “Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça taraflardan her biri dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür.” İspat yükü kenar başlıklı HMK’nın 190. maddesine göre; “İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir.Kanuni bir karineye dayanan taraf, sadece karinenin temelini oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altındadır. Kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı taraf, kanuni karinenin aksini ispat edebilir.”

Fatura, satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı tutarı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tacir tarafından müşteriye verilen ticari vesikadır. Fatura tek başına alacağın varlığını ispatlamaya yeterli değildir. Faturanın tebliğ edilmiş olması da faturada belirtilen alacağın doğmasına sebep olan edimin ifa edildiğini göstermez.

Faturaya dayalı olarak alacak talebinde bulunan kişi, faturada belirtilen alacağın doğmasına sebep olan edimin (mal teslimi, hizmet ifası vs.) ifa edildiğini ispatla mükelleftir.

Fatura tek başına alacağın varlığını ispatlamaya yeterli olmamakla birlikte faturanın kabul edilerek ticari deftere kaydedilmiş olması ve faturayla ilgili olarak Vergi Dairesi'ne BA-BS bildirimi verilmesi faturaya konu malın teslim edildiğine veya hizmetin gerçekleştirildiğine karine teşkil etmektedir.

Somut olayda, takibe konu edilen faturalar davalının ticari defterlerinde kayıtlı olup, yukarıda açıklanığı üzere davalının takibe konu faturaları ticari defterlerine kaydetmesi, faturaya konu malın davalıya teslim edildiğine karine teşkil etmektedir. Davalının alacağa konu malların teslim edilmediğinin yada bedelin ödendiğinin ya da borcu ortadan kaldıran diğer nedenler bulunduğunu yazılı delillerle ispatlaması gerekmektedir.

Bu çerçevede davalı tarafından davacıya kesilen 29.06.2022 tarihli 275.584,70 TL miktarlı, 08.07.2022 tarihli 403.480,70 TL miktarlı ve 21.07.2022 tarihli 403.480,70 miktarlı iade faturalarından 08.07.2022 tarihli 403.480,70 TL miktarlı ve 21.07.2022 tarihli 403.480,70 miktarlı iade faturalarının davacının ticari defterlerinde kayıtlı olmadığı, her ne kadar 29.06.2022 tarihli 275.584,70 TL miktarlı iade faturası davacı ticari defterlerinde kayıtlı ise de;

iade faturası düzenleme tarihi, takibe konu faturaların düzenlenme tarihlerinden önceki tarihli olduğundan, iade faturasının takibe konu faturalar nedeniyle kesilmiş olmasının mümkün olmadığı, bu itibarla davacının takip konusu alacağını ispatladığı, bunun aksinin ise davalı tarafça yazılı delillerle ispatlanamadığı, ancak davalı yemin deliline dayandığından, davalıya yemin delili hatırlatılarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi usul ve yasaya uygun bulunmadığından davacının istinaf başvuru talebinin kabulü ile HMK'nın 353/1.a.6 maddesi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına,

dosyanın yukarıda belirtilen şekilde inceleme ve değerlendirme yapılmak üzere ilk derece mahkemesine gönderilmesine ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan ... · e-imzalıdır · Üye ... · e-imzalıdır · Üye ... · e-imzalıdır · Katip ... · e-imzalıdır