Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2023/330 K.2024/201

Davacı tarafından, davalı aleyhine Konya . Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile açılan itirazın iptali davasında 07/12/2022 tarihinde tesis edilen davanın reddine ilişkin karara karşı davacının istinaf kanun yoluna başvurması üzerine, üye hakimin görüşleri alındıktan sonra dosya incelendiğinde;

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ...Tic. Ltd. Şti. ile müvekkil şirket arasındaki ticari ilişki bulunduğunu, bu ticari ilişkiye istinaden 01.01.2019-02.07.2019 tarihleri arası dönemi kapsayan sunduğumuz cari hesap ekstresi düzenlendiğini, bu hesap neticesinde müvekkilinin davalı şirketten alacaklı olduğunun ortaya çıkmış ancak hesaplanan bedel için davalı tarafça herhangi bir ödeme yapılmadığını, bunun üzerine müvekkili şirket adına Konya ...

İcra Müdürlüğü’nün ... E. sayılı dosyası ile davalı aleyhine icra takibi başlatıldığını, ancak davalı-borçlu tarafın haksız olarak borca itiraz etmesi üzerine takibin durdurulduğunu belirterek davalının Konya ... İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı dosyasına yaptığı itirazın iptali ile takibin devamına, davalı aleyhine %20 icra inkar tazminatı hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı cevap dilekçesi sunmamıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince "... Tüm dosya kapsamı ve deliller birlikte değerlendirildiğinde; davacı vekili davalı aleyhine İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davası açmış, davalı yan yasal süresi içerisinde cevap dilekçesi ibraz etmemiştir.

Davanın yasal dayanağını oluşturan İİK.67. maddesinde. "Takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir.

Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir." şeklinde düzenlendiği, Konya .. İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyasından davacı alacaklı tarafından davalı borçlu aleyhine ilamsız icra yolu ile icra takibi yapıldığı, ödeme emrinin davalı borçluya tebliğ edildiği, davalının süresi içerisinde itirazı üzerine takibin durduğu, itirazın iptali davasının süresinde olduğu görülmüştür.

Mahkememiz dosyasına kazandırılan ve hükme esas alınan SMMM bilirkişi ... tarafından tanzim edilen raporda ise.

"Davacı ve davalının dava konusu 10.01.2019 tarih ve ... nolu 13.385,26 TL faturanın kaydında davacı yanın 13.385,26 TL alacaklı olduğu, her iki tarafın muhasebe kayıtları birbirini teyid ettiği, farkın oluşma sebebi 10.01.2019 tarihinden başlayarak alınan 10.01.2019 tarih ... nolu 2.753 TL, 10.01.2019 tarih ... nolu 2.209,71 TL ve 20.01.2019 tarih ... nolu 770 TL toplam 3 adet fatura tutarı 5.732,71'TL davacı yan taraf ticari defter ve kayıtlarına alacak olarak kaydettiği, davalı yan taraf ise peşin ödeme olarak kayıt ettiği, Davacı 2019 yılı ticari defter ve kayıtlarına göre davalı yan taraftan 20.02.2019 tarihli TL tahsilat girdiği,

davalı 2019 yılı ticari defter ve kayıtlarına göre 20.12.2019 tarihinde 6.900 TL nakit tahsilat, 30.12.2019 tarihinde 6.485,26 TL nakit tahsilat girdiği, yapılan bu ödeme kayıtları ile 10.01.2019 tarih ve .... nolu 13.385,26 TL fatura borcunu kapattığı, davalının 13.385,26 TL tutarındaki faturayı banka aracılığı ile ödemesi gerektiği, davalının ödediğine dair ispat yükümlülüğü ve yapmış olduğu nakit ödeme takdirinin sayın Mahkemeye ait olduğu" şeklinde rapor tanzim edilmiştir.

Her ne kadar bilirkişi ödemelerinin banka aracılığı ile yapılmasının yasal zorunluluk olduğunu belirtmişse de bu durumun vergisel bir sorun olduğu, ödemenin yapılmadığı, yok sayılacağı manasına gelmediği sonuç ve kanaati ile, tüm dosya kapsamı bilirkişi raporları, tüm deliller, bilgi ve belgeler değerlendirildiğinde davacının davasının reddine ..." gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı arasında borç ilişkisinin mevcudiyetinin ortada olduğunu, alınan bilirkişi raporunda müvekkili şirketin ve davalının defterleri incelenmiş ve dava konusu faturaların her iki şirette de mevcut olduğunun tespit edildiğini, davalıya ait defterlerde nakit ödeme başlığı altında 19.117,97 TL ödeme gözüktüğü belirtilse de bilirkişi tarafından da açıkça belirtildiği gibi davalının müvekkile ödeme yaparken yasal sınır olan 7.000,00 TL'yi aşması halinde yapılan işlemlerin her birinin banka aracılığıyla yapılması gerektiğini,

davalının defterlerinde bu hususun nakit ödeme olarak belirtildiğinden davalı ödediği iddiasını ispat edemediğini, bu sebeple davadaki haklılıklarının ortaya çıkmasına rağmen yerel mahkeme tarafından haksız ve hukuka aykırı olarak davanın reddine karar verildiğini belirterek istinaf talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; itirazın iptali istemine ilişkindir.

İstinaf incelemesi HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve resen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.

Davacı tarafça, Konya . İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı dosyası ile cari hesap alacağı sebebine dayalı olarak 16.617,97 TL için ilamsız icra takibi yapıldığı, davalı borçlunun borca itirazı üzerine eldeki itirazın iptali istemli davanın açıldığı, dava dilekçesinde, davacı cari hesap alacağını 03.01.2019 tarihli 13.385,26 TL bedelli, 05.01.2019 tarihli 2.753,00 TL bedelli, 08.01.2019 tarihli 2.209,71 TL bedelli ve 15.01.2019 tarihli 770,00 TKL bedelli faturalara dayandırdığı, itirazın iptali davasında dava konusu takip alacağı takip olarak 16.617,97 TL olarak gösterilmiş ise de, davada dava değerinin 19.446,85 TL olarak gösterildiği anlaşılmıştır.

Mahkemece mali müşavir bilirkişiden alınan 03.06.2021 tarihli raporda, davacı defterlerine göre davacının 16.617,97 TL alacak bakiyesi olduğu, davalı defterlerine göre dava konusu faturaların davalı defterlerinde kayıtlı olduğu ve 19.117,97 TL ödeme kaydı bulunduğu, 04.08.2022 tarihli ek raporda, davalının ticari defterlerine göre 20.12.2019 tarihli 6.900,00 TL ve 30.12.2019 tarihli 6.485,26 TL nakit tahsilat kaydı bulunduğunun belirlendiği, mahkemece davalı defterlerindeki nakit tahsilat kayıtları dikkate alınarak, takibe konu alacağın davalı tarafça ödendiğinin ispatlandığı kanaatiyle davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

İspat yükü ile ilgili genel kuralı düzenleyen TMK’nın 6. maddesine göre; “Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça taraflardan her biri dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür.” İspat yükü kenar başlıklı HMK’nın 190. maddesine göre; “İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir.Kanuni bir karineye dayanan taraf, sadece karinenin temelini oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altındadır. Kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı taraf, kanuni karinenin aksini ispat edebilir.”

Belirtilen yasa hükümleri karşısında, alacağın tahsili için girişilen icra takibine itiraz üzerine açılan itirazın iptali davasında kural olarak ispat yükü davacı alacaklıya aittir. Bununla birlikte itirazın iptali davasında davalı borçlunun ödeme savunmasında bulunması ya da borcu ortadan kaldıran diğer itirazları ileri sürmesi halinde ispat yükü yer değiştirecek ve davalıya geçecektir.

Ticari defterlerin delil olmasına ilişkin düzenleme HMK 222. maddede yer almaktadır. Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır (HMK 222/2).

İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir.

(Ek cümle:22/7/2020-7251/23 md.) Diğer tarafın ikinci fıkrada yazılan şartlara uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi hâlinde ticari defterler, sahibi lehine delil olarak kullanılamaz. Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz (HMK 222/3).

Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olur (HMK 222/4).

Faturanın delil olması ile ticari defterlerin delil olması birbirinden farklıdır. 6102 sayılı TTK'nın 21/2. maddeye göre faturaya itiraz edilmemiş ise içeriği kesinleşir ise de akdî ilişkinin yazılı delillerle ispatı gerekir. Fatura ticari defterlere kayıt edilmiş ise artık faturanın delil olmasıyla ilgili bu maddeye değil ticari defterlerin delil olmasıyla ilgili TTK'nın 222. maddeye bakmak gerekir.

Bu nedenle ticari defterlere kaydedilmiş fatura akdi ilişkinin varlığını da kanıtlar. Faturayı teslim aldıktan sonra süresi içinde itiraz ve iade etmeyerek ticari defterlerine kaydeden kimse, bu faturanın mal veya hizmet aldığı için geçerli bir sözleşme ilişkisine göre düzenlendiğini kabul etmiş sayılır ve fatura nedeniyle mal veya hizmet almadığını, bu faturadan dolayı borçlu olmadığını yazılı veya kesin delillerle ispatlaması gerekir.

Yukarıda anlatılan mevzuat hükümleri ve ilkeler çerçevesinde somut olay yönünden yapılan değerlendirmede, dava konusu edilen faturaların davalı defterlerinde kayıtlı olduğu, bu itibarla, davacının faturalara konu malları davalıya teslim edildiğini ispatladığı,

mal bedellerinin davacıya ödendiği hususunda ispat yükünün davalıda olacağı, davalı defterlerinde nakit ödeme kayıtları bulunmakta ise de, davacı defterleri bu ödemelerin kayıtlı olmadığı dolayısıyla taraf defterlerinin birbirini doğruladığının söylenemeyeceği, davalının dava konusu faturalardan ve ödeme iddiasından dolayı borçlu olmadığını yazılı ve kesin delillerle ispatlaması gerektiği, kendi defterinde bulunan ödeme kaydının ispata yeterli olmadığı, davalının cevap dilekçesi sunmamış olması nedeniyle yemin deliline de dayanmadığı, netice olarak davacının alacağını ispatladığı,

mahkemece yanılgılı gerekçe ile davanın reddine dair verilen kararından isabet bulunmadığı, ancak itirazın iptali davasının takibe sıkı sıkıya bağlı olması nedeniyle dava konusu değerin takip alacağı olarak gösterilen miktar olacağı, bu nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına,

ancak mahkemece yapılan yanlışlık yeniden yargılamayı gerektirmediğinden HMK 353/1/b.2 maddesi gereğince esas hakkında yeniden hüküm kurularak davanın kısmen kabulüne, itirazın iptali ile takibin aynen devamına, alacağın likit ve itirazın haksız olması nedeniyle 16.617,97 TL alacağın %20'si oranın icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine dair yeniden karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatiyle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan ... · e-imzalıdır · Üye ... · e-imzalıdır · Üye ... · e-imzalıdır · Katip ... · e-imzalıdır