Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2023/547 K.2024/357

2- VEKİLİ : Av.

DAVA

Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

İSTİNAF KARARININ

KARAR TARİHİ : 02/02/2024

YAZIM TARİHİ : 05/02/2024

Davacı tarafından davalılar aleyhine Konya .. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile açılan alacak davasında 02/02/2023 tarihinde tesis edilen karara karşı davacının istinaf kanun yoluna başvurması üzerine üye hakimin görüşleri alındıktan sonra dosya incelendiğinde;

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; borçluları davalılar olan 35.000,00-TL tutarlı bononun müvekkili tarafından...Otomotiv Sanayi Ltd. Şti'ye ciro edildiğini ve davalılar tarafından ödemesinin yapılmadığını, bunun üzerine alacaklı tarafından müvekkili ile davalılara karşı Konya. İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı dosyasıyla icra takibi başlatıldığını ve borcun müvekkili tarafından 08/02/2019 tarihi itibariyle ödendiğini, müvekkilinin ödemiş olduğu 35.000,00-TL'yi ciro zincirinde kendisinden önce gelen diğer senet borçlularından tahsili amacıyla Konya .. İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı dosyası ile ... ve ...'ya karşı icra takibi başlattığını, borçluların icra takibine 28/02/2019 tarihinde itiraz ettiğini ve icra takibinin durduğunu, arabulculuk görüşmelerinin olumsuz sonuçlandığını, bu nedenlerle 05/03/2015 düzenlenme tarihli, 35.000,00-TL tutarlı, 30/11/2015 vade tarihli bonoya istinaden Konya .. İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı dosyasıyla müvekkili aleyhinde başlatılan icra takibinin sonlanması amacıyla 08/02/2019 tarihinde ödenen 35.000,00-TL ve ödeme tarihi olan 08/02/2019 tarihinden itibaren işleyecek olan yasal faiziyle birlikte davalılardan tahsilini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. etmiştir.

CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının dava dilekçesinde, alacaklı ......Otomotiv Ltd. Şti tarafından Konya .. İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı dosyasına konu edilen bonoda davacı ve davalıların borçlu olduklarını, icra dosya borcunu kendisinin ödediğini, ödediği bedeli müvekkilinin borçlulardan talep ettiğini ancak borçluların iş bu borcu ödemediğini iddia ederek huzurdaki davayı açtığını, kabul anlamına gelmemekle birlikte davaya konu hakkın zamanaşımına uğradığını, davacının iddiasının aksine icra dosyasına konu borcun müvekkili ... tarafından ödendiğini, müvekkili ... tarafından icra dosyası alacaklısı firmadan alınan borç kapama belgesine göre icra dosya borcunun 21/11/2018 tarihinde ödendiğini,

aynı tarihte icra müdürlüğü harç hesabına 1.429,09-TL para yatırıldığını, bu nedenlerle öncelikle davanın zaman aşımı nedeniyle reddini, mahkeme aksi kanaatte ise davanın esastan reddini, yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "....Dava; Bono nedeniyle hamile ödeme yapmak durumunda kalan lehdarın, bono keşidecisi ve kefile karşı açmış olduğu rücuen alacak davasıdır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davacının Konya .. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasına borçlu sıfatıyla 35.000,00-TL olarak ödediği bedelin davalılardan tahsiline ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

Taraflarca bildirilen deliller toplanılmış, arabuluculuk son tutanağı, Konya .. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası, Konya.. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası, Çumra Vergi Dairesi Başkanlığı müzekkere cevabı, Konya Esnaf ve Sanatkarlar Odası Başkanlığı'na yazılan müzekkere cevabı ve tüm belgeler dosya arasına alınmıştır.

Dava bidayette Çumra Asliye Hukuk Mahkemesinin... E., sayılı dosyası ile açılmış, yapılan yargılama neticesi 17/09/2021 tarihinde ....K. Sayılı ilam ile görevsizlik kararı verilerek dosya mahkememize gönderilmiştir.

Huzurdaki davada sureti dosyada mevcut bonoya göre lehdar olan davacı yanca bono bedelinin 08/02/2019 tarihinde hamile ödendiği dosyadaki belgelerden anlaşılmıştır.

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanununun 77. Maddesinde; "Haklı bir sebep olmaksızın, bir başkasının malvarlığından veya emeğinden zenginleşen, bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlüdür. Bu yükümlülük, özellikle zenginleşmenin geçerli olmayan veya gerçekleşmemiş ya da sona ermiş bir sebebe dayanması durumunda doğmuş olur." hükmü mevcuttur.

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanununun 82. Maddesinde; "Sebepsiz zenginleşmeden doğan istem hakkı, hak sahibinin geri isteme hakkı olduğunu öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde zenginleşmenin gerçekleştiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar. Zenginleşme, zenginleşenin bir alacak hakkı kazanması suretiyle gerçekleşmişse diğer taraf, istem hakkı zamanaşımına uğramış olsa bile, her zaman bu borcunu ifadan kaçınabilir." denilmektedir.

Yine 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanununun 73. Maddesinde;

MADDE 73- Rücu istemi, tazminatın tamamının ödendiği ve birlikte sorumlu kişinin öğrenildiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde tazminatın tamamının ödendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar. Hükmünü havidir.

Tazminatın ödenmesi kendisinden istenilen kişi, durumu birlikte sorumlu olduğu kişilere bildirmek zorundadır. Aksi takdirde zamanaşımı, bu bildirimin dürüstlük kurallarına göre yapılabileceği tarihte işlemeye başlar.

Yukarıda bahsi geçen kanun maddelerinden de anlaşılacağı üzere sebepsiz zenginleşmeden söz edilebilmesi için bir taraf zenginleşirken diğerinin fakirleşmesi, zenginleşme ile fakirleşme arasında uygun nedensellik (illiyet) bağının bulunması ve zenginleşmenin hukuken geçerli bir nedene dayalı olmaması gerekmektedir. Sebepsiz zenginleşme halinde zenginleşen ve fakirleşen arasında kanun gereği bir borç ilişkisi doğmakta olup, bu borcun konusu malvarlığında meydana gelen fazlalığın geri verilmesidir.

Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak incelendiğinde; davacı tarafından Konya .. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasına konu alacağın davalılardan tahsilini talep etmiş ise de; davaya konu alacak TBK'nın 82/1. "Sebepsiz zenginleşmeden doğan istem hakkı, hak sahibinin geri isteme hakkı olduğunu öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde zenginleşmenin gerçekleştiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar." fıkrasına ve TBK 73. Maddesine göre davanın; 2 yıllık zamanaşamı süresinden sonra yani ödemenin 08/02/2019 tarihinde yapılmasına müteakip 09/09/2021 tarihinde açılmış olması karşısında sebepsiz zenginleşme için kanunun aradığı zamanaşımı süresinin dolduğu anlaşılmıştır.

Dolayısı ile yukarıda zikredilen kanun maddeleri mucibince davacının davasını 2 yıllık zamanaşımı süre geçtikten sonra açmış olduğu anlaşılmış ve davalının zamanaşımı itirazı da nazara alınarak davanın zamanaşımı yönünden reddine karar vermek gerekmiştir.

Öte yandan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 749. maddesinde kambiyo senetleri ile ilgili zamanaşımı süreleri düzenlenmiş olup;

MADDE 749- (1) Poliçeyi kabul edene karşı ileri sürülecek poliçeden doğan istemler, vadenin geldiği tarihten itibaren üç yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.

(2) Hamilin, cirantalarla düzenleyene karşı ileri süreceği istemler, süresinde çekilen protesto tarihinden veya senette “gidersiz iade olunacaktır” kaydı varsa vadenin dolduğu tarihten itibaren bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.

(3) Bir cirantanın başka cirantalarla düzenleyen aleyhine ileri süreceği istemler, cirantanın poliçeyi ödediği veya poliçenin dava yolu ile kendisine karşı ileri sürüldüğü tarihten itibaren altı ay geçmekle zamanaşımına uğrar.

Madde metninden de anlaşılacağı üzere özel düzenleme niteliğindeki bu hüküm gereğince huzurdaki davada ciranta-lehdar olan davacının ödeme yaptığı tarihten itibaren düzenleyen ya da müracaat borçlularına karşı altı ay içinde dava açması gerekmekte olup, aksi halde istem zamanaşımına uğrayacaktır. Davacı yan zikredilen kanun maddelerine göre 6 aylık süreyi geçirmiştir. Türk Ticaret Kanunun ilgili maddelerine göre de zamanaşımı süresi az yukarıda ifade edilen Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre daha evvelden dolmuş bulunmaktadır.

Yukarıda zikredilen nedenlerle dosya kül halinde değerlendirildiğinde alacağın zamanaşımına uğraması, davalı vekilinin de zamanaşımı itirazında bulunduğu hususu nazara alındığında açılan davanın zamanaşımı yönünden reddine karar vermek gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir." gerekçesiyle davacının davasının zaman aşımı yönüyle reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; verilen mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, işbu dava bono zincirine dayalı rücuen alacak davası olmadığını, işbu dava genel hükümler çerçevesinde açılan bir alacak davası olduğunu ve alacak davalarında zamanaşımı süresinin 10 yıl olduğunu, işbu davada senede bağlı ciro zincirinden bahsedilme sebebinin alacağın temelini oluşturan borç ilişkisini ispat edebilmek olduğunu, davaya konu edilen Konya ..İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı dosyasında dosya borcunun müvekkili tarafından ödendiği noktasında herhangi bir uyuşmazlık söz konusu olmadığını, bu durumda gerekçeli kararda ''Huzurdaki davada sureti dosyada mevcut bonoya göre lehtar olan davacı yanca bono bedelinin 08/02/2019 tarihinde hamile ödendiği dosyadaki belgelerden anlaşılmıştır.'' şeklinde belirtildiğini, uyuşmazlık davanın hangi hukuki sebebe dayandığı noktasında toplandığını,

ilk derece mahkemesince gerekçeli kararında sebepsiz zenginleşme ve bono zincirine dayalı rücuen alacak davası kapsamında bir değerlendirme yapıldığını ve her iki durumda da zamanaşımı süresinin dolduğundan bahisle işbu davalarının reddedildiğini, mahkemenin bu değerlendirmesine katılmanın mümkün olmadığını, çünkü sebepsiz zenginleşme davaları tali nitelikteki davalar olduğunu, sebepsiz zenginleşme alacaklıya ikinci derecede bir dava hakkı temin edeceğini, mal varlığındaki azalmanın başka aslî nitelikteki davalarla önlenmesi mümkün ise, sebepsiz zenginleşme davası gündeme gelemeyeceğini,

bu nedenle taraflarınca açıldığı ve beyan dilekçeleriyle açıklandığı üzere işbu davalarının alacak davası olduğunu, alacaklarını bu yolla tahsil etme imkanı varken ikincil nitelikli sebepsiz zenginleşme hükümlerinin uygulanabilmesinin mümkün olmadığını, dolayısıyla mahkemece yanlış değerlendirmeyle sebepsiz zenginleşme hükümleri kapsamında 2 yıllık zamanaşımı süresi yönünden davanın reddine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, davaları açısından zamanaşımı yönünden alacak davaları üzerinden bir değerlendirme yapılması gerektiğini beyanla ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılarak davalarının kabulünü talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; alacak istemine ilişkindir. İstinaf incelemesi HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve resen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.

Dosya kapsamına göre davacının lehtar ve cirantası olduğu, davalılardan ... tarafından keşide edilen ve diğer davalının da aval veren olduğu 05/03/2015 keşide, 30/10/2015 vade tarihli 35.000,00 TL bedelli bononun davacı tarafından dava dışı.... Tic.Ltd.Şti.'ye ciro edildiği, bono bedelinin ödenmemesi üzerine ... dava dışı...Otomotiv San.ve Tic.Ltd.Şti. Tarafından davacı ve davalılar aleyhine Konya ...İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı dosyası ile kambiyo snetlerine mahsus yolla icra takibi başlatıldığı, alacaklı vekilinin 08/02/2019 tarihinde icra dosyasına dilekçe vererek dosya asıl alacağının ... tarafından ödendiğini, ferilere ilişkin alacakalrından vazgeçtiklerini beyan ettiği, davacının daha sonra 27/02/2019 tarihinde Konya..İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı dosyası ile ödediği bedelin tahsili talebiyle davalılar hakkında ilamsız icra takibi başlattığı, davalıların borca itirazı üzerine takibin durdurulduğu, davacının eldeki davada davalıların itirazının iptalini talep etmediği, bağımsız olarak alacak davası açarak ödediği 35.000,00 TL'nin ödeme tarihi olan 08/02/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsilini talep ettiği anlaşılmıştır.

Somut olayda davacı davanın alacak davası olduğunu ve 10 yıllık genel zamanaşımı süresinin uygulanması gerektiğini iddia etmiştir. Davacının davalılarla arasındaki temel hukuki ilişkiye dayandığı anlaşılmakla, davacının davalılarla arasındaki temel hukuki ilişkinin varlığına ilişkin delillerinin değerlendirilmesi gerekmektedir.

Davacının tanık ve yemin delillerine de dayandığı, mahkemece davacıya tanıklarını bildirmek üzere süre verilmediği görüldüğünden davacıya tanıklarını bildirmek üzere süre verilmesi, bildirmesi halinde tanıkların dinlenmesi, yemin deliline de dayandığının gözetilmesi ve tüm deliller değerlendirilerek bir karar verilmesi gerektiğinden davacının istinaf başvuru talebinin kabulü ile HMK'nın 353/1.a.6 maddesi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, dosyanın mahkemesine gönderilmesine ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan. · e-imzalıdır Üye . · e-imzalıdır Üye . · e-imzalıdır Katip. · e-imzalıdır